Պատե­րազմ Կամ Խաղա­ղություն

Ունեմ մտա­վա­խություն, որ Հայաստա­նը փորձում են «արցա­խացնել»: Արցա­խի հարցը «լուծե­ցին», հիմա էլ եկել են, Հայաստա­նին են ուզում դելի­մի­տացնել:

Հայկ Սուքիասյան

Եթե չենք ուզում գնալ հարա­բե­րություննե­րի կարգա­վորման, այլընտրանքը պատե­րազմն է. քաղա­քա­գե­տը՝ բրյուսելյան հանդիպման մասին

Քաղա­քա­գետ Հայկ Սուքիասյա­նի խոսքով՝ երեկ Բրյուսե­լում տեղի ունե­ցած Շառլ Միշել-Նիկոլ Փաշինյան-Իլհամ Ալիև եռա­կողմ հանդի­պումը հերթա­կա­նը չէր, սակայն, եթե հանրությունն ակնկա­լում է արա­գացված լուծումներ, այդպես չի լինե­լու:

«Օրի­նակ՝ Մինսկի խմբի շրջա­նակնե­րում Արցա­խի հարցն այնքան ձգձգվեց, որ վերածվեց պատե­րազմի: Հիմա աշխարհա­քա­ղա­քա­կան տեկտո­նա­կան շարժեր են, և այս խառնա­րա­նում սպա­սել մեր հարցե­րի արագ լուծման, ուղղա­կի հնա­րա­վոր չէ: Վաղ է խոսել բրյուսելյան հանդի­պումնե­րի սպա­սե­լիքնե­րի մասին. գործընթա­ցը դեռ սաղմնա­յին վիճա­կում է»,- «Հայկա­կան ժամա­նա­կի» հետ զրույցում նշում է քաղա­քա­գե­տը:

Անդրա­դառնա­լով այն կարծիքնե­րին և պնդումնե­րին, ըստ որոնց՝ բրյուսելյան ձևա­չա­փը փոխա­րի­նում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևա­չա­փին՝ քաղա­քա­գե­տը չի համա­ձայնում դրանց հետ՝ նշե­լով, որ փոխա­րի­նել չի կարող, քանի որ Մինսկի խմբում կա նաև ԱՄՆ‑ն, իսկ այդ երկի­րը համաշխարհա­յին քաղա­քա­կա­նությունում որո­շումներ ընդունողնե­րից մեկն է:

«Ռուսաստա­նը հայտա­րա­րեց, թե Մինսկի խումբը գոյություն չունի այլևս՝ հասկացնե­լով, որ կարի­քը չկա: Ընդ որում՝ Ռուսաստա­նը մեզ համար նախա­պատրաստել էր 3+2 ձևա­չա­փը կամ ռուս-թուրքա­կան ձևա­չա­փը, որի միջո­ցով շրջա­փա­կե­լու էին տարա­ծաշրջա­նը և հոշո­տե­լու այն: Սակայն փոխա­րի­նե­լու մասին խոսք չի կարող լինել: Հայկա­կան կողմն էլ նշում է, որ բրյուսելյան հանդի­պումնե­րի ակունքնե­րում Ռուսաստա­նի հանդի­պումնե­րի ընթացքում ընդունված պայմա­նա­վորվա­ծություններն են: Բայց մեզ համար Բրյուսե­լը կենսա­կան նշա­նա­կություն ունի. ավե­լի կիրթ քաղա­քա­կան դիսկուրսի դաշտ է: Եվ լավ կլի­նի, որ մենք կարո­ղա­նանք համո­զել ԱՄՆ-ին ներգրավվել Բրյուսե­լի ձևա­չա­փի մեջ: Հիմա Բրյուսե­լը չունի Մինսկի կշի­ռը, այն ուղղա­կի հարթակ է՝ շփվե­լու ու հարցեր քննարկե­լու համար»,- ասում է Սուքիասյա­նը:

Բրյուսելյան հանդի­պումից հետո հայտնի դարձավ, որ առա­ջի­կա օրե­րին միջպե­տա­կան սահմա­նին տեղի կունե­նա սահմա­նա­յին հանձնա­ժո­ղովնե­րի առա­ջին համա­տեղ նիստը։ Անդրա­դառնա­լով սրան՝ քաղա­քա­գե­տը շեշտում է՝ ՀՀ‑ի շահե­րից բխում է, որ այս գործընթա­ցը արվի արագ ու խաղաղ պայմաննե­րում:

«Սակայն ցանկա­նում եմ նշել, որ շատ դժվար գործընթաց է լինե­լու, ինչպես նաև՝ երկար: Եթե այս գործընթացնե­րը լինե­լու են բրյուսելյան շրջա­նակնե­րում, ուրեմն լավ արդյունք կարե­լի է սպա­սել: Իսկ եթե գործընթա­ցի մեջ խառնվե­լու է Ռուսաստա­նը, ապա պետք է վստահ լինենք՝ սահմա­նա­զա­տումը ոչ միայն երկար է տևե­լու, այլև չի լինե­լու: Ունեմ մտա­վա­խություն, որ Հայաստա­նը փորձում են «արցա­խացնել»: Արցա­խի հարցը «լուծե­ցին», հիմա էլ եկել են, Հայաստա­նին են ուզում դելի­մի­տացնել: Իսկ ի՞նչ քարտեզնե­րով: Ռուսաստանն ասում է՝ ինձ մոտ են քարտեզնե­րը, բայց ո՞վ կարող է Ռուսաստա­նից քարտեզ վերցնել: Նրան այսպես թե այնպես ձեռնտու չէ, որ դելի­մի­տա­ցիա­յի գործընթա­ցը վերջա­նա»,- կարծում է զրուցա­կի­ցը:

Դիտարկմա­նը, որ ձեռք է բերվել համա­ձայնություն՝ արեւմտյան Ադրբե­ջա­նի եւ Նախի­ջեւա­նի, Ադրբե­ջա­նի տարածքով՝ Հայաստա­նի տարբեր մասե­րի, ինչպես նաեւ երկու երկրնե­րի հաղորդակցության ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի միջո­ցով միջազգա­յին բեռնա­փո­խադրումնե­րի շուրջ: Հարցադրմա­նը՝ հայ և ադրբե­ջանցի ժողո­վուրդնե­րը պատրա՞ստ են միմյանց հետ կոմունկիացվե­լու և բաց ճանա­պարհնե­րի, Սուքիասյանն ասում է՝ եթե պետություննե­րը պատրաստ են, ժողո­վուրդը նույնպես պատրաստ պետք  է լինի:

«Հայաստա­նում, երբ հակա­թուրքա­կան լոզունգներ են գոռում, իրա­կա­նում այդպի­սի բան չկա: Թուրքիա­յի հետ մենք առևտուր ունենք, ժամա­նա­կին հայե­րը Թուրքիա­յում հանգստա­նում էին, այսպի­սի հարցե­րը պետք է դնել մի կողմ, ամեն բան էլ հնա­րա­վոր է: Դա կոչվում է կոնֆլիկտի տրանսֆորմա­ցիա: Եկեք չխո­սենք կոնֆլիկտի մասին, այլ տնտե­սա­կան զարգացման»,- նշում է նա:

Սուքիասյա­նը չի կարծում, որ հայ և ադրբե­ջանցի ժողո­վուրդնե­րը պատրաստ չեն կոմունի­կա­ցիա­նե­րի հաստատման:

«Հայ-ադրբե­ջա­նա­կան կոնֆլիկտը հայ-թուրքա­կան կոնֆլիկտի մի մասն է: Այո, հոգե­բա­նա­կան անդունդ կա ժողո­վուրդնե­րի մեջ, բայց մի օրի­նակ եմ ցանկա­նում բերել: Երկրորդ համաշխարհա­յին պատե­րազմի ընթա­ցում Գերմա­նիա­յի և ԽՍՀՄ‑ի հարա­բե­րություններն ահա­վոր էին: Սովե­տա­կան բանա­կը Ստա­լի­նի որոշմամբ զանգվա­ծա­յին բռնա­բա­րել էր գերմա­նա­ցի կանանց: Այժմ Գերմա­նիան և Ռուսաստա­նը հարա­բե­րություններ ունե՞ն, թե՞ ոչ: Հետև­ա­պես քաղա­քա­կա­նությունը հուզա­կա­նություն ու գավա­ռամտություն չի սիրում: Եթե այժմ իրադրությունն այնպի­սին է, որ պետք է հարա­բե­րություններ կարգա­վորվեն, ապա մենք պետք է գնանք դրան, ինչը նորմալ գործընթաց է: Եթե մենք չենք ուզում գնալ հարա­բե­րություննե­րի կարգա­վորման, ապա ելքը պատե­րազմն է: Իսկ մենք դրան պատրա՞ստ ենք»,- անուղղա­կի հարցադրում է անում քաղա­քա­գե­տը:

Հայկ Սուքիասյա­նը, գնա­հա­տե­լով ՀՀ‑ի արտա­քին մարտա­վա­րությունը և ԱԳՆ‑ի աշխա­տանքն այս հարցում, նկա­տում է՝ հայկա­կան կողմը ակտիվ է արտա­քին քաղա­քա­կա­նության մեջ:

«Թեկուզ վիրա­վոր վիճա­կում, իշխա­նությունը բալա­նա­սա­վորման քաղա­քա­կա­նություն է վարում, լավացնում է հարա­բե­րություննե­րը մի շարք պետություննե­րի հետ: Կարծում եմ՝ մեր արտա­քին գործե­րի նախա­րար Արա­րատ Միրզո­յա­նը լավա­գույնս աշխա­տում է, զարգա­նա­լու տեղ կա, սակայն պետք չէ անընդհատ բողո­քել»,- ասում է նա:

Հոդվա­ծը՝ armtimes.com կայքից։