Մաս 39
Հարգանքի այդ տուրքը հազիվ թե կազմակերպվեր, եթե Հադրութի վարչակազմի ղեկավարի պաշտոնում չգտնվեր Վահան Բադասյանը, որ մի քանի տարի հետո Դաշնակցությունից հեռացվեց «կարգապահական բնույթի խախտումների», իրականում՝ Բակո Սահակյանի թեկնածության շուրջ սկզբունքային տարաձայնությունների պատճառով:
Վահրամ Աթանեսյան
Նախագահի պաշտոնում Արայիկ Հարությունյանի ամենախորհրդանշական քայլը նրա այցն էր առաջին գումարման ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի նախագահ Արթուր Մկրտչյանի շիրմին: Արթուր Մկրտչյանի մահվանից մինչ այդ Արցախի նախագահներից ոչ մեկը հարգանքի նման տուրք Արթուր Մկրտչյանի հիշատակին չէր տվել: Արարողակարգն այն էր, որ նրա ծննդյան եւ մահվան օրով հուշահամալիր էր այցելում Ազգային ժողովի փոխնախագահը՝ մշտական հանձնաժողովների եւ խմբակցության ղեկավարների ուղեկցությամբ: Արթուր Մկրտչյանի շիրմին առաձին այց էր կատարում ՀՅԴ Արցախի ԿԿ-ն, ներկա էին գտնվում նրա հարազատները եւ մի քանի մտերիմներ, հատկապես՝ Հադրութից:
2020 թվականի օգոստոսի 26-ին մամուլը հայտնեց, որ Արայիկ Հարությունյանը ֆեյսբուքյան անձնական էջում գրառում է կատարել եւ իրազեկել, որ դիմել է նախագահին առընթեր պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների շնորհման հարցերի խորհրդակցական հանձնաժողովին եւ նրա քննարկմանը ներկայացրել առաջին գումարման ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի նախագահ Արթուր Մկրտչյանին հետմահու Արցախի բարձրագույն պետական կոչում՝ Արցախի հերոս, շնորհելու հարցը: «Կարծում եմ, մեր երիտասարդ պետականության կերտման գործում նրա կատարած աշխատանքն արժանի է ամենաբարձր գնահատականի եւ սերունդների համար դաստիարակության լավ օրինակ կարող է ծառայել»,- իր մոտեցումը հիմնավորել էր Արայիկ Հարությունյանը:
Խիստ ուշագրավ է, որ Արայիկ Հարությունյանի այդ որոշումը անսպասելի էր ոչ միայն մինչ այդ Արթուր Մկրտչյանի հանդեպ պետական վերաբերմունքի կտրուկ փոփոխության, այլեւ ձեւավորված ավանդույթից հրաժարվելու առումով: Բանն այն է, որ 2007թվականին նախագահի պաշտոնն ստանձնելուց կարճ ժամանակ անց Բակո Սահակյանը հրամանագիր ստորագրեց եւ իր նախորդին՝ Արկադի Ղուկասյանին, շնորհեց Արցախի հերոսի բարձրագույն կոչում: Թվում էր, թե Արայիկ Հարությունյանն էլ պետք է նույն պատվին արժանացներ Բակո Սահակյանին, բայց նա ընտրեց Արթուր Մկրտչյանի վաստակը գնահատելու եւ նրան պետության հիմնադիր գործչի քաղաքական կարգավիճակ շնորհելու տարբերակը: Այդ քայլը քաղաքական «կշտամբանք» էր առաջին հերթին ՀՅԴ հասցեին: Պատեհ, թե անպատեհ առիթներով, բայց Դաշնակցությունը մշտապես կարեւորում էր, որ առաջին գումարման ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի նախագահ Արթուր Մկրտչյանը գաղափարա-քաղաքականն առումով իր «սանն» է, որ դրել է «բարոյական իշխանության» հիմքերը:
Ավելի քան տասը տարի հանդիսանոլով գործադիր-նախագահական իշխանության առանցքային մաս, ՀՅԴ-ն մի քանի մարտական ընկերների համար ապահովել էր Արցախի հերոսի կոչում: Դաշնակցությունը հատկապես զգալի ջանք էր գործադրել Շահեն Մեղրյանի համար: Այդ տարիներին, սակայն, Արթուր Մկրտչյանի համար Դաշնակցությունը գրեթե ոչ մի էական քայլ չի ձեռնարկել: Բացառություն էր, թերեւս, Հադրութում նրա կիսանդրին, որի բացմանը, սակայն, Ազգային ժողովի փոխնախագահից բարձր մակարդակի ոչ մի պաշտոնյա ներկա չէր: Տպավորություն էր, որ դա «ընտանեկան» արարողություն է, Հադրութը պատվում է իր զավակին, ով աշխատանքային, ապա եւ մարտական-քաղաքական գործունեությունն սկսել է այնտեղից: Ընդ որում, հարգանքի այդ տուրքը հազիվ թե կազմակերպվեր, եթե Հադրութի վարչակազմի ղեկավարի պաշտոնում չգտնվեր Վահան Բադասյանը, որ մի քանի տարի հետո Դաշնակցությունից հեռացվեց «կարգապահական բնույթի խախտումների», իրականում՝ Բակո Սահակյանի թեկնածության շուրջ սկզբունքային տարաձայնությունների պատճառով:
Արայիկ Հարությունյանի պաշտոնավարման առաջին իսկ օրերից ակնհայտ դարձավ, որ նա Ազգային ժողովում քաղաքական լուրջ հենարան չունի: «Ազատ հայրենիք-ՔՄԴ» դաշինքը, որ խորհրդարանում ուներ տասնվեց մանդատ, գործադիր իշխանության համար որոշումների ազատություն չէր կարող երաշխավորել: Այդ իրավիճակում Արայիկ Հարությունյանն ընտրեց «Միասնական հայրենիք» կուսակցության առաջնորդ Սամվել Բաբայանի հետ «Համագործակցության մասին» հուշագրի ստորագրումը: Դա, սակայն, քաղաքական կոալիցիա չէր: Բաբայանն ստացավ որպես Անվտանգության խորհրդի քարտուղար ավելի լայն լիազորություններով գործելու ֆորմալ հնարավորություն: Գործնականում, մինչդեռ, կառավարության կազմում զգալի էր նախկին նախագահ Բակո Սահակյանի ազդեցությունը: Սամվել Բաբայանին գործնական լիազորություններով օժտելուն դեմ էր նաեւ երկրորդ նախագահ Արկադի Ղուկասյանը:
Բաբայանի քաղաքական ռեաբիլիտացիային հակազդում էին խորհրդարանական երեք խմբակցությունները՝ ՀՅԴ-ն, «Արդարությունը» եւ «Արցախի ժողովրդավարական կուսակցությունը»: 2020 թվականի սեպտեմբերյան տոնակատարությունները նշանավորվեցին վատ թաքցված տագնապներով: Շփման գծին հարակից բնակավայրերից տագնապալի տեղեկություններ էին ստացվում: Իրավիճակի լարվածության մասին էին վկայում նաեւ Արայիկ Հարությունյանի գրեթե ամենօրյա շրջայցերը: Նրա հրապարակային խոսույթում նախկին ոգեւորվածությունն արդեն փոխարինվել էր երկիմաստ մտահոգություններով: Նա ավելի ու ավելի հաճախ էր խոսում պաշտպանական բնագծերի ամրապնդման մասին: Այդ փուլում Ադրբեջանը եւ Թուրքիան կազմակերպեցին լայնամասշտաբ զորավարժություններ, հայտնի դարձավ, որ թուրքական F 16 կործանիչների էսկադրիլիան մնում է Ադրբեջանում: Իսկ Ստեփանակերտն անվրդով էր, քաղաքական ուժերը՝ լուռ: Ինչու՞: Սխալ կլինի ասել, թե նրանք պատերազմ չէին կանխազգում: Անհասկանալին նույն օրերին Ազգային ժողովում Սամվել Բաբայանի պաշտոնական լիազորությունների շուրջ ծավալված բանավեճն էր: Իսկ գուցե հասկանալին հենց դա՞ էր:
(Շարունակելի)