Ադրբե­ջա­նը Ժամա­նակ Է Ձգձգում

Ռուսաստա­նի արձա­գանքը միանշա­նակ լինե­լու է բացա­սա­կան, կարծում եմ, որ այն զարգա­ցումնե­րը, որ ունենք հիմա ռուս-ադրբե­ջա­նա­կան, հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րում, նաև կապ ունեն այս առա­ջարկի ու այս առա­ջարկի վերա­բերյալ կողմե­րի արձա­գանքի հետ:

Սամվել Մելիքսեթյա­նը

«Մեդիա­լա­բի» հարցե­րին պատասխա­նում է քաղա­քա­գետ Սամվել Մելիքսեթյա­նը

– Պարո՛ն Մելիքսեթյան, Նիկոլ Փաշինյա­նը ասուլի­սի ժամա­նակ Սյունի­քով անցնե­լիք ճանա­պարհի արտա­պատվի­րակման հարցը համե­մա­տել է «Զվարթնոց» օդա­նա­վա­կա­յա­նի հետ, որտեղ կար ռուսա­կան ներկա­յություն: Շատ քննարկվեց այս համե­մա­տությունը տարբեր մակարդակնե­րում, ձեր գնա­հա­տա­կա­նը կխնդրեմ, ի՞նչ է ենթադրում արտա­պատվի­րա­կում ասվա­ծը:

– Հստակ գնա­հա­տա­կան տալու համար պետք է ամե­րիկյան առա­ջարկության մեկ օրի­նակ ինձ մոտ լիներ: Բայց, ինչպես հասկա­նում եմ, այդ առա­ջարկը ոչ թե հստակ կետե­րով, բոլոր հարցե­րին լուծում տվող առա­ջարկ է, այլ ամե­րիկյան մասնա­վոր ընկե­րություն ստեղծե­լու, որը կզբաղվի ճանա­պարհա­շի­նությամբ, ճանա­պարհի ֆունկցիո­նա­լության ապա­հովմամբ, այսինքն՝ եթե հետա­գա­յում դրա հետ կապված ինչ-որ խնդիրներ լինեն, այդ ծառա­յություննե­րը կիրա­կա­նացնի, երրորդը՝ անվտանգություն, որովհետև ադրբե­ջանցի­նե­րը բազմիցս են մտա­հո­գություն հայտնել, որ Հայաստա­նով անցնե­լիս իրենց կքարկո­ծեն, կկրա­կեն, կսպա­նեն և այլն: 

Հիմա կա այդ ամե­րիկյան առա­ջարկը, որը նման է 2022 թվա­կա­նին արտա­պատվի­րակմա­նը շվեյցա­րա­կան ընկե­րությա­նը, բայց սահմա­նա­յին բոլոր ընթա­ցա­կարգե­րը լինե­լու են Հայաստա­նի բոլոր կանոննե­րին ու պահանջնե­րին համա­պա­տասխան, հետև­ա­բար դա չի կարող դիտարկվել որպես միջանցք: 

Ինձ հայտնի տեղե­կություննե­րով՝ ամե­րիկյան այդ հայտնի առա­ջարկը 100 տարով չի եղել, ինչպես նշեց Բարա­քը, շատ ավե­լի կարճ ժամա­նա­կի մասին է խոսքը եղել, բայց, իհարկե, սա հում առա­ջարկ է, ու կա մի կարև­որ գործոն, որ ադրբե­ջա­նա­կան կողմը հազիվ թե այս առա­ջարկին համա­ձայնի, որովհետև դա իրեն ձեռնտու չէ տարբեր պատճառնե­րով:

– Իսկ ի՞նչ է ուզում Ադրբե­ջա­նը:

– Ըստ իս՝ Ադրբե­ջա­նի համար նույնիսկ «միջանցքի» հարցն այնքան կարև­որ չէ, որքան իրա­վի­ճա­կը պահել այնպես, ինչպես կա, այսինքն՝ փակ սահմաններ, որովհետև, իմ ընկալմամբ, Ադրբե­ջա­նը չունի վստա­հություն, որ այս գործընթա­ցը երկա­րա­ժամկետ է, ու Հայաստա­նում ընտրություննե­րից հետո չեն լինի ներքին կամ արտա­քին փոփո­խություններ: 

Ադրբե­ջանն ունի մտա­հո­գություն՝ կապված ռուսա­կան կողմի արձա­գանքի հետ, եթե այստեղ ինչ-որ ձևով Ռուսաստա­նը շրջանցող կոմունի­կա­ցիա­ներ բացվեն, ու բացի այս ամե­նից՝ Ադրբե­ջա­նը նաև մի մտա­հո­գություն ունի. այս փուլում կոմունի­կա­ցիա­նե­րը բացե­լու հարցում Ադրբե­ջա­նի համա­ձայնությունը նշա­նա­կում է, որ բացվում է նաև հայ-թուրքա­կան սահմա­նը, որից հետո հետքայլ անե­լը շատ դժվար է լինե­լու: 

Քանի որ Ադրբե­ջանն այսօր, ի տարբե­րություն Հայաստա­նի, բոլոր առումնե­րով բավա­կա­նին լավ դիրքում է գտնվում, չունի այդ կոմունի­կա­ցիա­նե­րի բացման կարի­քը, որքան Հայաստանն ունի: Իմ պատկե­րացմամբ՝ այս բոլոր գործոններն ազդում են, որ Ադրբե­ջա­նը այս գործընթա­ցը ավե­լի շատ հետաձգի, քան կոնկրետ լուծումներ տա, բայց այս հանդի­պումնե­րով նրանք նաև փորձում են որո­շա­կի առա­ջընթաց գրանցել, որպեսզի լինի դրա­կան փոփո­խություն, որպեսզի դա ազդի Հայաստա­նում ներքին տրա­մադրություննե­րի վրա, ու գալիք տարի ընտրություննե­րում իրենց համար անցանկա­լի զարգա­ցումներ չլի­նեն: 

Այսպի­սով, Ադրբե­ջա­նը հիմա ավե­լի շատ ժամա­նակ է շահում, որպեսզի տեսնի, թե ինչպես կզարգա­նան աշխարհա­քա­ղա­քա­կան իրա­դարձություննե­րը ու նաև հնա­րա­վո­րինս թանկ վաճա­ռի Հայաստա­նի հետ խաղա­ղության պայմա­նա­գի­րը արտա­քին ուժե­րի վրա: 

Եթե հայ-ամե­րիկյան կազմա­կերպության այդ լուծումը լիներ, ապա այն հայկա­կան կողմի համար շատ ավե­լի բարենպաստ կլի­ներ, օրի­նակ՝ երկա­րա­ժամկետ աշխարհա­քա­ղա­քա­կան երաշխիք կլի­ներ։ Իհարկե, դա ԱՄՆ‑ի ռազմա­կան ներկա­յություն չէ Հայաստա­նի տարածքում, բայց լուրջ փոփո­խություն է այն պատկե­րի, որ մենք ունենք, նաև ԱՄՆ‑ի երկա­րա­ժամկետ ներկա­յացվա­ծություն տարա­ծաշրջա­նում: Ամենև­ին պատա­հա­կան չէ, որ Հայաստանն ավե­լի դրա­կան է տրա­մադրված այս առա­ջարկի նկատմամբ, ու հիմա հիմնա­կան խնդի­րը Ադրբե­ջա­նինն է: 

– Պարո՛ն Մելիքսեթյան, ենթադրենք՝ Ադրբե­ջա­նը համա­ձայնում է այս առա­ջարկին, այդ պարա­գա­յում ինչպիսի՞ն կլի­նի Իրա­նի ու Ռուսաստա­նի արձա­գանքը:

– Իրա­նի դեպքում խնդիրն ավե­լի մեղմ է, ու Իրա­նի հետ այդքան խնդիրներ չեն առա­ջա­նա: Ռուսաստա­նի արձա­գանքը միանշա­նակ լինե­լու է բացա­սա­կան, կարծում եմ, որ այն զարգա­ցումնե­րը, որ ունենք հիմա ռուս-ադրբե­ջա­նա­կան, հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րում, նաև կապ ունեն այս առա­ջարկի ու այս առա­ջարկի վերա­բերյալ կողմե­րի արձա­գանքի հետ:

Քրիստի­նե Աղա­բեկյան

Աղբյուրը՝ MediaLab.am

Հետև­եք նաև Մեր Ուղի­նի ֆեյսբուքյան էջին ՝