Ամենամեծ խնդիրը ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի կողմից ռազմական գործողություններն են Իրանի դեմ, այս տարբերակը, որքան էլ քիչ հավանական է, այնուամենայնիվ չի կարելի բացառել: Բայց Իրանն էլ է հզոր երկիր, ու եթե չլիներ այդ գործոնը, շատ հնարավոր է, որ վաղուց փորձած լինեին հարձակվել Իրանի վրա, բայց այսօր ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի համար էլ ռիսկային է այդ սցենարով գնալը, իրենք էլ լուրջ խնդիրներ կունենան:
Արմեն Վարդանյան
Եթե Ադրբեջանը գնա լուրջ էսկալացիայի, ապա խնդիրներ է ունենալու միջազգային հանրության հետ. Արմեն Վարդանյան
«Մեդիալաբի» հարցերին պատասխանում է իրանագետ Արմեն Վարդանյանը
– Պարո՛ն Վարդանյան, ինչպե՞ս եք գնահատում Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի այցը Հայաստան, այդ համատեքստում Հայաստան-Իրան հարաբերությունները ի՞նչ փուլում են:
– Ընդհանուր առմամբ Իրան-Հայաստան հարաբերությունները բավականին դրական հունով շարունակում են զարգանալ, ու կողմերի միջև որևէ լուրջ ու տեսանելի տարաձայնություններ չկան: Դատելով հայտարարություններից՝ արտգործնախարարի այցն էլ բավական լավ է անցել, համենայնդեպս, և՛ հայկական, և՛ իրանական կողմը միայն դրական հայտարարություններ ու մեսիջներ են հղում այդ այցի հետ կապված: Կարծում եմ, որ հարաբերություններն այս հունով էլ կզարգանան, չնայած և՛ Հայաստանում, և՛ Հայաստանից դուրս կան ուժեր, որ փորձում են սեպ խրել հայ-իրանական հարաբերություններում, բայց չի ստացվելու:
– Իսկ ի՞նչ նպատակով են անում դա:
– Ամենատարբեր, որ Հայաստանը կտրեն Իրանից, որ Հայաստանը լիակատար կախվածության մեջ ընկնի Ռուսաստանից և այլն: Այդ քայլերն իրականացնողների նպատակներն ավելի շատ Ռուսաստանից են գալիս, որովհետև մենք տեսնում ենք, որ նույնիսկ եվրոպացի դիտորդների մասով որոշ շրջանակներ և՛ այստեղից, և՛ Ռուսաստանից անընդհատ Իրանին էլ լարել են Հայաստանի դեմ՝ ասելով, որ այդ դիտորդները իբր եկել են Իրանի դեմ հետախուզություն իրականացնելու նպատակով:
Վերջերս, երբ հայտնի դարձավ հայ-ամերիկյան զորավարժությունների մասին, դա էլ փորձեցին ներկայացնել, թե իբր Հայաստանի տարածքից կարող են Իրանի դեմ գործողություններ լինել: Այդ ամենն իհարկե անհեթեթություններ են և ունեն կոնկրետ նպատակներ՝ լարել Իրանի իշխանություններին Հայաստանի դեմ:
– Իրանի արտգործնախարարը նշեց, որ Հարավային Կովկասում էսկալացիայի վտանգի մեծացում կա, նկատի ունի Ադրբեջանի՞ն, թե՞ ոչ:
– Եթե խոսում է Հարավային Կովկասի մասին, ավելի շատ նկատի ունի Ադրբեջանին, որովհետև այսօր Հարավային Կովկասն ապակայունացնող թիվ մեկ գործոնը Ադրբեջանն է, ապա նաև իր հովանավորները, այնպես որ, առաջին հերթին նկատի ուներ Ադրբեջանին:
– Ադրբեջանը, նկատի ունենալով նաև Իրանի դիրքորոշումները, այսօր գնալո՞ւ է ռազմական գործողությունների, թե՞ ոչ:
– Լայնածավալ պատերազմի չի գնա, ու միայն Իրանը չէ զսպող գործոն, այստեղ նաև Արևմուտքի գործոնը կա, որը պակաս կարևոր չէ, քան Իրանի գործոնը: Եթե Ադրբեջանը գնա լուրջ էսկալացիայի, ապա խնդիրներ է ունենալու միջազգային հանրության հետ, այդ թվում նաև՝ Արևմուտքի: Ռազմական բախումների կարող է դիմել, բայց դա ես կապում եմ ոչ թե այսպես կոչված միջանցքի հետ, այլ՝ խաղաղության պայմանագրի ստորագրման գործընթացը վիժեցնելու, որովհետև Ալիևն ամեն կերպ ձգտում է խուսափել դրանից ու տարբեր պատճառներով փորձում է տորպեդահարել այդ գործընթացը:
Միջանցքի մասով. Արևմուտքը շատ հստակ մեսիջներ է փոխանցել, որ Հայաստանի տարածքում ուժով միջանցք բացելու դեպքում Ադրբեջանը շատ ծանր գին է վճարելու, ու Ալիևը չի գնա նման արկածախնդրության: Հնարավոր է, որ սահմանային բախումներ լինեն, բայց էլի եմ ասում՝ ոչ թե միջանցք բացելու, այլ՝ խաղաղության գործընթացը վիժեցնելու համար:
– Պարո՛ն Վարդանյան, իսկ Իրանի առաջ այսօր ի՞նչ լուրջ խնդիրներ կան, որոնք կարող են ազդել նաև Հայաստանի վրա:
– Ամենամեծ խնդիրը ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի կողմից ռազմական գործողություններն են Իրանի դեմ, այս տարբերակը, որքան էլ քիչ հավանական է, այնուամենայնիվ չի կարելի բացառել: Բայց Իրանն էլ է հզոր երկիր, ու եթե չլիներ այդ գործոնը, շատ հնարավոր է, որ վաղուց փորձած լինեին հարձակվել Իրանի վրա, բայց այսօր ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի համար էլ ռիսկային է այդ սցենարով գնալը, իրենք էլ լուրջ խնդիրներ կունենան:
Քրիստինե Աղաբեկյան
MediaLab.am