Հաղթա­նակ Եւ Պարտություն

Ռուսնե­րը ի՞նչ են անում: Միայն բողո­քում են եվրա­դի­տորդնե­րի ներկա­յությունից, որոնք իրենց թույլ չեն տալիս վերջա­նա­կո­րեն գաղութացնե­լու Հայաստա­նը, իսկ իրենք թուրքե­րի հետ փորձում են իրենց պլաններն իրա­գործել՝ մեզ հավա­տացնե­լով, որ եթե իրենք գնան, ապա իրենց տեղը թուրքերն են գալու:

Արամ Սարգսյան

Պետրոս Ղազարյա­նի հյուրն է «Հանրա­պե­տություն» կուսակցության նախա­գահ Արամ Սարգսյա­նը: Զրույցի ընթացքում հնչեցվել են հարցեր հաղթա­նա­կի ու պարտության պատճառնե­րի մասին:

Արամ Սարգսյա­նը նախ շնորհա­վո­րեց նախորդ հաղթա­նա­կը բերողնե­րին և ապա, որպես գլխա­վոր խնդիր նշեց այն, որ մենք հաղթա­նա­կից հետո կորցրինք մեր միասնությունը, որով և կորցրինք մեր նպա­տակնե­րը: Պատե­րազմից հետո Հայաստա­նում ձևա­վորված իշխա­նությունը ձգտեց իր ողջ ներուժը կենտրո­նացնել բանակցա­յին ուղղության վրա, բայց չունե­ցավ լայն հնա­րա­յին ընկա­լում: Մենք ցանկա­ցանք հաճե­լի լինել ողջ աշխարհին, իսկ Ադրբե­ջա­նը մոտ 26 տարի ատամնե­րը կրճտացնե­լով դիմա­ցավ, երբ մենք նրանց ծաղրում էինք, կարո­ղա­ցավ վերա­կանգնել իր ուժե­րը, խախտեց ռազմա­կան բալանսը և եղավ այն, ինչ որ եղավ: Այ ժամա­նակ, երբ Ադրբե­ջա­նը նպա­տա­կաուղղված կերպով գնում էր ռևանշի, Հայաստա­նում պետա­կան պաշտոնյա­նե­րը հարստա­նում էին, իսկ այդ ժամա­նակ ժողո­վուրդը սկսում է հիասթափվել, երբ հաղթա­նա­կից հետո ազգա­յին վերելքի փոխա­րեն երկի­րը խրվեց կոռուպցիա­յի և հովա­նա­վորչության մեջ: Ալիևը նույնպես իր երկրում այդ ոճով էր կառա­վա­րում, բայց նա մեր իշխա­նություննե­րի նման խաղա­ղությունից, ընդ որում զիջող քաղա­քա­կա­նությունից չէր խոսում, հանրա­յին լայն ընկալման դաշտում անընդհատ շեշտվում էր վերա­կանգնման, հետ բերե­լու մասին և դրանք ոչ թե պարզա­պես խոսքեր էին, այլ հասա­րա­կությունը տեսնում էր, որ տարեց տարի իրենց բանակն ավե­լի է հզո­րա­նում, այն դեպքում, երբ մենք ուղղա­կի ինքնա­խա­բեությամբ էինք զբաղված: Եվ եթե այդ պայմաննե­րում դու խոսում ես խաղա­ղությունից, իսկ թշնա­մին ինքնա­վե­րա­կանգնումով է զբաղված, նա դառնում է մաքսի­մա­լիստ, նա վերցնում է առա­վե­լա­գույնը, որ հնա­րա­վոր է:

Ադրբե­ջանցի­նե­րը մեզ հաղթե­ցին, որովհետև ունեին լավ սպա­ռա­զի­նություն, լավ դաշնա­կիցներ, որովհետև Հեյդար Ալիևը ժամա­նա­կին արել էր հնա­րա­վոր ամեն ինչ, որ Իլհամ Ալիևը հաղթա­նա­կի համար շատ բան պատրաստի ունե­նա: Մենք ևս կարող էինք: Մանա­վանք, որ հաղթա­նա­կից հետո շատ ավե­լի շահե­կան դիրքում էինք: Բայց մենք միայն մեծա­խո­սում էինք Բաքվում թեյ խմե­լու մասին, մինչև այդ նույն Բաքուն նպա­տա­կաուղղված պատրաստվում էր ծանր ռևանշի: Մենք հավա­տում էինք, որ հայկա­կան բանակն ամե­նա­հաղթ է, բայց ոչինչ չէինք անում այդ ամե­նա­հաղթ բանա­կը բարե­լա­վե­լու համար: Մենք կարծես չէին ուզում տեսնել, որ ապա­գա­յում մեծ խնդիրներ են լինե­լու:

Արամ Սարգսյանն ասաց, որ դեռ իր ժամա­նա­կին իր եղբայր Վազգեն Սարգսյա­նը պաշտպա­նության նախա­րա­րի պաշտո­նը թողել և Կարեն Դեմիրճյա­նի հետ մտել էր քաղա­քա­կա­նություն միայն մեկ պատճա­ռով, որովհետև տեսնում էր, որ մենք հետզհե­տե տնտե­սա­կան առումով զիջում ենք Ադրբե­ջա­նին, որ ապա­գա­յում չենք կարո­ղա­նա­լու սպա­ռա­զի­նել մեր բանա­կը: Նա գիտեր, որ պետության անվտանգության երաշխա­վո­րը բանակն է, տնտե­սությունը, նոր միայն արտա­քին քաղա­քա­կա­նությունը, իսկ մեր իշխա­նություննե­րը ողջ հույսը դրել էին արտա­քին քաղա­քա­կա­նության վրա, այն էլ ռուսա­կան մոտի­վով աշխա­տող սկզբունքնե­րով: Հույս ունեին, որ ռուսնե­րը դեռ երկար կպա­հեն ստա­տուս քվո, նոր պատե­րազմ չի լինի: 

Արամ Սարգսյա­նը միանշա­նակ շեշտեց, որ մենք եթե մնանք ռուսա­կան ազդե­ցության դաշտում, ապա շարունա­կա­բար կորցնե­լու ենք: Մենք ժամա­նա­կին արդեն իսկ կորցրել ենք Կարսը, Նախիջև­ա­նը և հիմա էլ կորցնում ենք Արցա­խը: Նա նշեց, որ ռուսնե­րի պահով հասկա­նա­լի է, որ իրենք իրենց շահն են պաշտպա­նում, դա նորմալ է, բայց նորմալ չէ, որ իրենց վրա պարտա­կա­նություններ են վերցրել, ստո­րագրություն են տվել, երաշխա­վոր են կանգնել ու մատնե­րը մատնե­րին չեն խփում:

Անդրա­դառնա­լով Հարա­վա­յին Կովկա­սում տիրող աշխարհա­քա­ղա­քա­կան խնդիրնե­րին՝ Արամ Սարգսյա­նը նկա­տեց, որ մեզ փորձում են են առասպե­լով կերակրել, որ այստեղ միայն ռուսն ու թուրքն են հարց լուծում: Չկա նման բան, ինչքան էլ որ մեզ փորձեն համո­զել դրա­նում: Ռուսներն ու թուրքե­րը իրենք իրենց մեջ պայմա­նա­վորվե­լով փորձե­ցին Արցա­խը շահարկե­լով ստա­նալ իրենց բաժին օգուտնե­րը: Պատե­րազմից հետո Ադրբե­ջա­նը ստա­ցավ Արցա­խի մի մասը, ռուսնե­րը պիտի ստա­նա­յին Թաթարստան կարգա­վի­ճակ ունե­ցող Հայաստա­նը, բայց գոնե 2021թ. ընտրություննե­րի արդյունքում հայ հասա­րա­կությունն ապա­ցուցեց, որ Թաթարստան դառնալ չի ցանկա­նում:

Պատասխա­նե­լով այն հարցին, որ ինքը արևմտա­մետ է և հակա­ռուսա­կան քարո­զով հայե­րին ենթարկում է նոր ցեղասպա­նության վտանգի, Արամ Սարգսյանն ասաց, որ ինքն արևմտա­մետ է այնքա­նով, ինչքա­նով, որ հայրե­նի­քի շահը պահանջում է այդ: Այսօր Արևմուտքի շահը համընկնում է հայե­րի հետ: Եվ դրանք ուղղա­կի խոսքեր չեն: Խոսքը մեծ թվե­րի մասին է: Խոսքը Հայաստա­նի տարածքով ու Վրաստա­նով մոտ 400 մլրդ խորա­նարդ մետր գազ տեղա­փո­խե­լու մասին է, ջրա­յին ռեսուրսնե­րով արա­բա­կան աշխարհի հետ հզոր համա­գործակցության հարց կա, իսկ ռուսնե­րը ի՞նչ են անում: Միայն բողո­քում են եվրա­դի­տորդնե­րի ներկա­յությունից, որոնք իրենց թույլ չեն տալիս վերջա­նա­կո­րեն գաղութացնե­լու Հայաստա­նը, իսկ իրենք թուրքե­րի հետ փորձում են իրենց պլաններն իրա­գործել՝ մեզ հավա­տացնե­լով, որ եթե իրենք գնան, ապա իրենց տեղը թուրքերն են գալու: Չկա նման բան: Արևմուտքը ամեն ինչ անում է, որ տարա­ծաշրջա­նը չվե­րածվի նոր հակա­մարտության, ամեն ինչ անում է, որ Հայաստա­նը պաշտպանվի որպես միակ ժողովրդա­վա­րա­կան հենա­կետ, որովհետև բոլոր մյուսնե­րը այս կամ այն կերպ պրո­թուրքա­կան կամ պրո­ռուսա­կան են: Ո՞ւմ է պետք նման գործընկե­րը, որին Ադրբե­ջա­նը նույնիսկ հաշվի չի առնում: Կամ էլ նա հենց Ադրբե­ջա­նի հետ է պայմա­նա­վորված քանդում Հայաստա­նը:

Արամ Սարգսյանն այն համոզմունքը հայտնեց, որ արցախյան հարցն ի վերջո լուծվե­լու է «անջա­տում հանուն փրկության» սկզբունքով: Արևմուտքն արդեն կարո­ղա­ցել է լուծել այնպի­սի տարածքա­յին հարցեր, ինչպի­սիք են Մակաոն, Հոնգ-Կոնգը, Թայվա­նը, Կոսո­վոն: Արցա­խի հարցը ևս լուծվե­լու է ու Արցա­խը հայկա­կան է մնա­լու: