Ռեակցիո­ներնե­րի, Հոգև­ո­րա­կաննե­րի Եւ Բողո­քի Ցույցե­րի Մասին

(Մաս երկրորդ)

Հայ առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցու համա­տեղ կառա­վա­րումն իրա­կա­նացնե­լու համար Քոչարյա­նի կառա­վա­րության առա­ջին քայլը Գարե­գին արք-ին. նոր կաթո­ղի­կոս նշա­նա­կելն էր։ Պետա­կան ապա­րա­տի ճնշումը ստի­պեց կաթո­ղի­կո­սի պոտենցիալ թեկնա­ծունե­րին հանել իրենց թեկնա­ծությունը, և Գարե­գի­նը հանդի­պեց «թշնա­մա­կան հոգև­ո­րա­կաննե­րի հետ և իր ընտրվե­լուց հետո հիե­րարխիկ առաջխա­ղացման կամ տնտե­սա­կան աջակցության առա­տա­ձեռն խոստումներ տվեց»:

Ներսես Կոպալյան

Հայ առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցու համա­տեղ կառա­վա­րումն իրա­կա­նացնե­լու համար Քոչարյա­նի կառա­վա­րության առա­ջին քայլը Գարե­գին արք-ին. նոր կաթո­ղի­կոս նշա­նա­կելն էր։ Պետա­կան ապա­րա­տի ճնշումը ստի­պեց կաթո­ղի­կո­սի պոտենցիալ թեկնա­ծունե­րին հանել իրենց թեկնա­ծությունը, և Գարե­գի­նը հանդի­պեց «թշնա­մա­կան հոգև­ո­րա­կաննե­րի հետ և իր ընտրվե­լուց հետո հիե­րարխիկ առաջխա­ղացման կամ տնտե­սա­կան աջակցության առա­տա­ձեռն խոստումներ տվեց»:

Գարե­գին Բ‑ի իշխա­նության ամրապնդում. կեղծ ընտրություններ և աջակցություն Քոչարյա­նին

Երբեք չի կարող իրա­կան տարանջա­տում լինել քաղա­քա­կա­նության և կրո­նի միջև, մանա­վանդ հետխորհրդա­յին Հայաստա­նում, որտեղ իշխա­նության յուրա­քանչյուր միջանցք իր էությամբ քաղա­քա­կան էր: Սակայն Առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցու քաղա­քա­կա­նա­ցումը միշտ եղել է նվա­զա­գույն, իսկ Խորհրդա­յին Միության փլուզումից հետո եկե­ղե­ցու տարածվա­ծությունն ու հեղի­նա­կությունը կտրուկ աճել են։ Եկե­ղե­ցին իր պայմաննե­րով դարձավ իշխա­նության և հեղի­նա­կության աղբյուր. պետությունը կարող էր փորձել, բայց չէր կարող թելադրել Եկե­ղե­ցու պայմաննե­րը: Իրա­վի­ճա­կը արագ փոխվեց, երբ նախա­գահ դարձավ Ռոբերտ Քոչարյա­նը, քանի որ եկե­ղե­ցի ներթա­փանցեց քաղա­քա­կան կոռուպցիա­յի և վարչա­կան չարա­շա­հումնե­րի հովա­նա­վորչա­կան համա­կարգը: Արդյունքը եղավ Գարե­գին Բ Ամե­նայն Հայոց Կաթո­ղի­կոս ընտրվե­լը։

1999 թվա­կա­նին մահա­ցավ Գարե­գին Ա կաթո­ղի­կո­սը՝ ճանա­պարհ բացե­լով Եպիսկո­պոսնե­րի խորհրդի (Եկե­ղե­ցու վարչա­կան մարմին) և Գերա­գույն Հոգև­որ խորհրդի (Եկե­ղե­ցու բարձրա­գույն գործա­դիր մարմնի) համար՝ կազմա­կերպե­լու Ազգա­յին հոգև­որ ժողո­վը (բարձրա­գույն օրենսդիր մարմի­նը): Եկե­ղե­ցի). ուր ընտրվե­լու էր նոր կաթո­ղի­կոս։ Քոչարյա­նի վարչա­կազմը, ընդօ­րի­նա­կե­լով Պուտի­նի համա­գործակցությունը Ռուս ուղղա­փառ եկե­ղե­ցու հետ, գիտակցում էր ավտո­րի­տա­րիզմի գոյատևման ռազմա­վա­րա­կան կարև­ո­րությունը, եթե Եկե­ղե­ցին կարո­ղա­նա դառնալ պատրաստա­կամ մեղսա­կից: Օգտվե­լով այս հնա­րա­վո­րությունից՝ Քոչարյա­նը ոչ միայն միջամտեց եկե­ղե­ցու գործե­րին, այլև ընտրեց իր նախընտրած թեկնա­ծուին և առա­վել եւս պետա­կան ​​ռեսուրսնե­րը օգտա­գործեց ընտրություննե­րի բարենպաստ ելք ապա­հո­վե­լու համար։ Քոչարյա­նի նախընտրած թեկնա­ծուն Արա­րատյան պապա­կան թեմի առաջնորդա­կան փոխա­նորդ Գարե­գին արքե­պիսկո­պոս Ներսեսյանն էր։ Գարե­գին արքե­պիսկո­պո­սը, հարգված իր վարչա­կան և կազմա­կերպչա­կան հմտություննե­րով, ուներ նաև սփյուռքում ծառա­յե­լու մեծ փորձ։ Քոչարյա­նի հաշվարկը պարզ էր. Գարե­գի­նի կառա­վարման գործե­լաո­ճը, քաղա­քա­կան ղեկա­վա­րության հետ նրա համա­պա­տասխա­նությունը և սփյուռքում ունե­ցած ազդե­ցությունը եկե­ղե­ցին կդարձնեին իր իշխա­նության արդյունա­վետ ընդլայնումը։

Հայ առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցու համա­տեղ կառա­վա­րումն իրա­կա­նացնե­լու համար Քոչարյա­նի կառա­վա­րության առա­ջին քայլը Գարե­գին արք-ին. նոր կաթո­ղի­կոս նշա­նա­կելն էր։ Պետա­կան ​​ապա­րա­տի ճնշումը ստի­պեց կաթո­ղի­կո­սի պոտենցիալ թեկնա­ծունե­րին հանել իրենց թեկնա­ծությունը, և Գարե­գի­նը հանդի­պեց «թշնա­մա­կան հոգև­ո­րա­կաննե­րի հետ և իր ընտրվե­լուց հետո հիե­րարխիկ առաջխա­ղացման կամ տնտե­սա­կան աջակցության առա­տա­ձեռն խոստումներ տվեց»: Սա աննա­խա­դեպ և բացա­հայտ կառա­վա­րության միջամտություն է մանի­պուլյա­ցիա­յի մեջ։ Ընտրա­կան գործընթա­ցը առա­ջացրել է եպիսկո­պոսնե­րի և բարձրաստի­ճան հոգև­ո­րա­կաննե­րի հասա­րա­կա­կան դժգո­հությունը, քանի որ եկե­ղե­ցու ղեկա­վա­րությունը սկզբունքո­րեն դեմ էր Գարե­գի­նի թեկնա­ծությա­նը։ 49 ավագ հոգև­ո­րա­կաննե­րից 37‑ը դեմ են արտա­հայտվել կառա­վա­րության նախընտրած թեկնա­ծուին։ Պետա­կան ​​ապա­րա­տի միջամտությունն ու ճնշումը վրդո­վեցրել են նաեւ Ազգա­յին հոգեւոր ժողո­վի պատվի­րակնե­րին։ Բայց ընտրություննե­րի ելքը կարծես կանխո­րոշված ​​էր. պատվի­րակնե­րը պետք է քվեարկեին այնպես, ինչպես թելադրում էր Քոչարյա­նի իշխա­նությունը։ Ինչպես ամե­րի­կա­ցի դիվա­նա­գետնե­րին բացատրեց Պոլսո պատրիարք Մեսրոպ Մութաֆյա­նը, «…1999 թվա­կա­նին [Գարե­գի­նի] կաթո­ղի­կո­սա­կան աթո­ռի ընտրությունը ժողովրդա­վա­րա­կան չէր և, ըստ էության, կազմա­կերպված էր Հայաստա­նի նախա­գահ Ռ. Քոչարյա­նի կողմից»:

Գարե­գին Բ‑ի հավա­տարմությունը Քոչարյա­նի իշխա­նությանն ամրացվեց և ժամա­նա­կին կտա­րածվի Սարգսյա­նի հետա­գա իշխա­նության վրա։ Կառուցվածքա­յին առումով, Քոչարյա­նի իշխա­նության կողմից Հայ Առա­քե­լա­կան Եկե­ղե­ցու համախմբումը և եկե­ղե­ցու օգտա­գործումը իր ռեպրե­սիվ և ոչ ժողովրդա­վա­րա­կան իշխա­նության քաղա­քա­կան օրա­կարգը սպի­տա­կեցնե­լու համար դարձավ համա­կարգված գործընթաց՝ եկե­ղե­ցու ղեկա­վա­րության շահե­րի համա­պա­տասխա­նե­ցում իշխա­նության շահե­րի հետ: Պետք էր կոնսո­լի­դացնել եկե­ղե­ցու օլի­գարխա­ցումը։ Այսպի­սով, ավե­լի լայն նպա­տակ էր հետապնդում Հայ առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցին վերա­ծել Գարե­գին Բ‑ի անձնա­կան զինվո­րի։ Հովա­նա­վո­րող, հաճա­խորդա­կան վերնա­խա­վի համար Գարե­գին Բ‑ն ակտիվ գործընկեր էր, որը բերվել էր սուրբ հաստա­տության ղեկա­վա­րության մեջ՝ նպա­տակ ունե­նա­լով այդ ինստի­տուտը վերա­ծել ավե­լի լայն ավտոկրա­տա­կան ​​ապա­րա­տի գործի­քի: Այսպի­սով, Քոչարյա­նի կաթո­ղի­կո­սը և նրա հոգև­ո­րա­կաննե­րի մերձա­վոր շրջա­նա­կը ինտեգրվե­ցին նոր ձևա­վորված օլի­գարխիկ կառույցին. Հայաստա­նում կար ոչ միայն քաղա­քա­կան ու տնտե­սա­կան օլի­գարխիա, այլ նաև կրո­նա­կան օլի­գարխիկ համա­կարգ։

[շարունա­կե­լի]

Աղբյուրը՝ evnreport.am կայքից։