Եթե հայկական և ուկրաինական սահմանադրություններից դուրս են գալիս այն տարածքների անունները, որ ռուսներն ու հարավկովկասյան թաթարները զավթել են ուկրաինացիներից ու հայերից, ապա Բաքուն ու Մոսկվան փորձում են իրենց գրավածին օրինական տեսք տալ հենց նրա կողմից, ումից խլել են։ Այսինքն, եթե Կիևի Սահմանադրությունն ընդունի, որ Ղրիմը, Դոնեցկը, Լուգանսկը և այլն պատկանում են Ռուսաստանին, ապագայում Կիևը ոչ մի օրինական հիմք չի ունենալու դրանց վերադարձի հետ կապված։ Իրավունք չի ունենալու նույնիսկ խոսել այդ մասին։ Նույնը Բաքվի պարագայում է։
Մեր Ուղին
Պարզվում է, միայն Բաքվի բռնապետը չէ, որ խաղաղության համար անպայման փորձում է Հայաստանին Սահմանադրություն փոխել տալ։ Ռուսաստանը ևս հանկարծ «սահմանադրական փոփոխությունների» խիստ կարիք է զգացել, միայն թե ուկրաինացիների հետ կապված։ Ռուսաստանի ԱԽՔ Շոյգուն հայտարարել է, որ Կիևը դժվարություններ ունի խաղաղության հետ կապված ու որ Ուկրաինան պետք է փոխի իր սահմանադրությունը, որպեսզի հարգվի Ռուսաստանի տարածքային ամբողջականությունը։
Զարմանալի զուգադիպություն է, Բաքուն նոյն բանն է խոսում Երևանի մասին՝ պնդելով, որ Հայաստանի Սահմանադրությունը վտանգում է խաղաղության գործընթացը, որովհետև ՀՀ Սահմանադրությունը տարածքային հավակնություններ ունի Ադրբեջանի տարածաշրջանի նկատմամբ։
Բաքվի ու Մոսկվայի նմանությունը միայն «սահմանադրական ախտի» մեջ չէ, այլ շատ ուրիշ առումներով ևս։ Երկուսն էլ ավտորիտար երկրներ են, երկուսն էլ հարձակվել են իրենց հարևանի վրա, երկուսն էլ փորձում են ուրիշի հողը սեփականացնել, երկուսն էլ սահմանադրություն են ուզում փոխել տալ ու իհարկե Մոսկվան ու Բաքուն համարվում են ջերմ ու բարեկամ երկրներ, որոնք նաև ռազմական փոխօգնության մասին պայմանագիր ունեն։ «Ասա ով է ընկերդ, ասեմ ով ես դու» արտահայտությունն ավելի քան ապացուցում է իր պարզ հանճարեղությունը։
Բայց հարց է առաջանում, թե այդ ի՞նչ է պատահել հանկարծ, որ բռնապետերը սկսել են օրենքի ու օրինականության մասին մտածել։ Ուրիշի տարածքները գրավող ու միջազգային օրենքների վրա թքած ունեցող այս դեսպոտները հանկարծ ինչու են աչքները տնկել ուրիշի սահմանադրության վրա ու փոփոխություններ են պահանջում։ Միամտություն կլիներ կարծել, որ Պուտինն ու Ալիևը կբավարարվեն Սահմանադրական փոփոխություններով ու դրանից հետո իրոք խաղաղություն կհաստատվի։ Իհարկե ոչ։ Եթե Ալիևը և Պուտինը այնքան օրինասեր լինեին, որ Սահմանադրական փոփոխություններն իրոք ինչ որ արժեք ունենային իրենց համար, ապա Հայաստանի ու Ուկրաինայի վրա հարձակվելու և արյունահեղ պատերազմներ հրահրելու փոխարեն կփորձեին պարզ ու անկեղծ շարադրել իրենց կարծիքն ու մտավախությունները ու միաժամանակ ունակ կլինեին հասկանալ, որ աշխարհն իրենցով չի սկսվում և ավարտվում։
Ու հիմա, երբ Պուտինը, 3 տարի տարի Ուկրաինան ավերելուց, իսկ Ալիևը 120 հազար մարդու բռնի տեղահանելուց հետո խոսում են Սահմանադրության մասին, հարց է առաջանում, թե այդ ի՞նչ փոփոխություն են ուզում, որ հանգստացնելու է նրանց։
Սահմանադրական փոփոխությունները Բաքվի ու Մոսկվայի համար մի քանի դեր են կատարելու։ Առաջինը՝ Երևանին ու Կիևին Սահմանադրական փոփոխություններ ստիպելը լեգիտիմացնում է Մոսկվայի ու Բաքվի գործողությունները։ Եթե հայկական և ուկրաինական սահմանադրություններից դուրս են գալիս այն տարածքների անունները, որ ռուսներն ու հարավկովկասյան թաթարները զավթել են ուկրաինացիներից ու հայերից, ապա Բաքուն ու Մոսկվան փորձում են իրենց գրավածին օրինական տեսք տալ հենց նրա կողմից, ումից խլել են։ Այսինքն, եթե Կիևի Սահմանադրությունն ընդունի, որ Ղրիմը, Դոնեցկը, Լուգանսկը և այլն պատկանում են Ռուսաստանին, ապագայում Կիևը ոչ մի օրինական հիմք չի ունենալու դրանց վերադարձի հետ կապված։ Իրավունք չի ունենալու նույնիսկ խոսել այդ մասին։ Նույնը Բաքվի պարագայում է։ Ալիևը փորձում է իր հաղթանակն ամրագրել հենց Հայաստանի Սահմանադրության մեջ, զրկել հայերին ԻՐԱՎՈՒՆՔԻՑ։ Ռուսներն ու հարավ-կովկասյան թաթարները առաջին հերթին ոչ թե տարածք են ուզում խլել, այլ իրավունք, զրկել իրավական հիմքերից։ Ահա, թե ինչու են երկու ոտքերը մի կոշիկի մեջ մտցրած «սահմանադրական փոփոխություն» պահանջում։ Որպեսզի և՛ հաղթվածին, և՛ ողջ աշխարհին «լեգիտիմություն» պարտադրեն։ Սա խելացի ու միաժամանակ շատ ստոր պահվածք է, երբ փորձում ես ապագա թելադրել դիմացինին, քանդել նրա ներկան ու աղավաղել նրա անցյալը, երբ դու ընդամենը հասարակ մսագործ ես, բայց փորձում ես քո կատարածը մորթը ինչ որ վեհ ու կարևոր ներկայացնել։
Բաքուն ու Մոսկվան նույն սանրի կտավ են, բացարձակապես նույն պահվածքով ու շարժառիթներով։
Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա Երևանը պետք է շատ զգույշ և ճկուն լինի, որովհետև Բաքուն փորձում է Հայաստանին «խաղաղություն» պարտադրել այնպիսի պայմաններով, որը ԵՐևանը ոչ մի կերպ չկարողանա ընդունել, իսկ վարչապետի հայտարարություններն առ այն, որ Երևանն ընդունել է Բաքվի բոլոր պահանջները, մնում է ստորագրվի պայմանագիրը, Բաքվին դնում է անհարմար դրության մեջ։ Հիմա Բաքուն պետք է նոր ու ավելի անճոռնի պահանջներ առաջ քաշի Երևանի առաջ, անի ամեն ինչ, որ հայերը հունից դուրս գան ու խաղաղությունը չստացվի։ Որովհետև Բաքվի ուզածը Արցախը չէ, միջանցքը չէ, Սյունիքը չէ, այլ Ադրբեջանի քաղաքական-պետական ապագան, Ադրբեջանի ճակատագրական ապահովագրումը։ Բաքուն Հայաստանի ոչնչացմամբ իր ապագան է ուզում հաստատել, այլապես պայմանագիրը վաղուց ստորագրած կլիներ, բայց ամեն անգամ ինչ որ նոր պահանջ է ձևավորում, որպեսզի ոչինչ չստորագրի, որովհետև ստորագրելուց հետո, եթե Ադրբեջանը կրկին վիճակը սրի(մի բան, որ գրեթե անխուսափելի է նրանց պարագայում), ապա Երևանը պետք հասկանա, թեև արդեն շատ վաղուց պետք է հասկացած լիներ, որ հարավկովաասյան թաթարների միակ ցանկությունը Հայաստանի ոչնչացումն է։