Եկե­ղե­ցու Ազա­տագրումը Սկսվում Է

Այժմ սկսվել է հակա­ռակ գործընթա­ցը՝ ազա­տագրում Կտրիճ Ներսիսյա­նի համա­կարգից և օտար գործա­կա­լա­կան ազդե­ցությունից։ Թումասյա­նը հայտա­րա­րեց, որ այն քահա­նա­նե­րը, ովքեր աջակցում են Ներսիսյա­նին, մասնակցում են հակա­պե­տա­կան դավա­ճա­նությա­նը։ Նրա համոզմամբ՝ եկե­ղե­ցու ազա­տագրումը Կտրիճ Ներսիսյա­նից նշա­նա­կում է նաև հայկա­կան պետության ազա­տագրում օտար ազդե­ցություննե­րից։

Գեորգի Թումասյան

Armtimes.com‑ը զրուցել է միջազգա­յին հարցե­րի մասնա­գետ Գեորգի Թումասյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել են իշխա­նություն-եկե­ղե­ցի հարա­բե­րություննե­րը, Արամ քահա­նա Ասատրյա­նի կարգա­լույծ արվելն ու այլ հարա­կից հարցեր։

Գեորգի Թումասյա­նը նշեց, որ տեղի ունե­ցած գործո­ղություննե­րը բացա­հայտ ցույց են տալիս, թե ինչպի­սի համա­կարգ է ձևա­վորվել Կտրիճ Ներսիսյա­նի և իր փոքրիկ խմբա­կի կողմից՝ գրա­վե­լով եկե­ղե­ցին։ Նա ասաց, որ Տեր Արամ քահա­նա Ասատրյա­նի ճշմա­րիտ դիրքո­րո­շումն ու ճշմարտությունն ասե­լը պատճառ դարձան նրան կարգա­լույծ անե­լու փորձին, սակայն ընդգծեց, որ Կտրիճ Ներսիսյանն է փաստա­ցի գահընկեց և կարգա­լույծ արված է ազգի կողմից։ Թումասյա­նի համոզմամբ՝ հայ առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցու ազա­տագրման գործընթա­ցը սկսվել է և անցնում է գործնա­կան փուլ՝ Հովհա­նա­վանքի ազա­տագրմամբ։ Իշխա­նություննե­րի արձա­գանքը կարև­որ է, հատկա­պես վարչա­պե­տի հայտա­րա­րությունը, ով նշել էր, որ եկե­ղե­ցի­նե­րը և տաճարնե­րը պատկա­նում են պետությա­նը։ Թումասյա­նը կարծում է, որ սա կարև­որ քայլ է՝ կանխե­լու համար Կտրիճ Ներսիսյա­նի կողմից եկե­ղե­ցու քաղա­քա­կան օգտա­գործումը։ Նա նաև հավե­լեց, որ քաղա­քա­ցի Սամվել Հովհաննիսյա­նի, այսինքն՝ Նաթան արքե­պիսկո­պո­սի մասնակցությունը քննության տակ է, և հաջորդը լինե­լու է հենց Կտրիճ Ներսիսյա­նը, քանի որ մասնակցել է քահա­նա­յին ճնշե­լու գործընթա­ցին։

Թումասյա­նը նշեց, որ փորձ է արվել խոչընդո­տել կիրակնօրյա պատա­րա­գը, քանի որ Հովհա­նա­վանքը դառնում է առա­ջին եկե­ղե­ցին, որը ազա­տագրվում է Ներսիսյա­նի խմբա­կից։ Նա ընդգծեց, որ խոսքը ոչ թե եկե­ղե­ցու պառակտման, այլ նրա ազա­տագրման մասին է։ Նրա խոսքով՝ Կտրիճ Ներսիսյա­նը չի կարող շարունա­կել պետության հետ խաղեր տալ, քանի որ հայկա­կան պետությունը այլևս չի հանդուրժի այդպի­սի մոտեցումներ։Նա բարձր գնա­հա­տեց վարչա­պե­տի մասնակցությունը սպասվող պատա­րա­գին և նշեց, որ սա խորհրդանշա­կան քայլ է՝ պետության և եկե­ղե­ցու փոխհա­րա­բե­րություննե­րի նոր շրջա­նի համար։ Թումասյա­նի կարծի­քով՝ Ներսիսյա­նի շրջա­պա­տը փորձում է կազմա­կերպել սադրանքներ, սակայն դա չի հաջողվե­լու, քանի որ պետությունն ու հասա­րա­կությունը միա­սին են գործե­լու եկե­ղե­ցու ազա­տագրման ուղղությամբ։ Գարե­գին Բ‑ն բարդ իրա­վի­ճա­կում է՝ կապված իր «տերե­րի» ազդե­ցության հետ, և այդ պատճա­ռով չի կարո­ղա­նում ինքնուրույն գործել։ Նա համոզված է, որ Կտրիճ Ներսիսյանն ու իր ընտա­նի­քը, հատկա­պես Նոր Նախիջև­ա­նի թեմի առաջնորդ եղբայրը, կապված են օտար ուժա­յին կառույցնե­րի հետ։ Ըստ Թումասյա­նի՝ նրանց նպա­տակն էր Հայաստա­նը դարձնել կրո­նա­կան պետություն և օգտա­գործել եկե­ղե­ցին որպես քաղա­քա­կան գործիք, սակայն այդ ծրա­գի­րը տապալվեց։ Այժմ սկսվել է հակա­ռակ գործընթա­ցը՝ ազա­տագրում ԿտրիճՆերսիսյա­նի համա­կարգից և օտար գործա­կա­լա­կան ազդե­ցությունից։ Թումասյա­նը հայտա­րա­րեց, որ այն քահա­նա­նե­րը, ովքեր աջակցում են Ներսիսյա­նին, մասնակցում են հակա­պե­տա­կան դավա­ճա­նությա­նը։ Նրա համոզմամբ՝ եկե­ղե­ցու ազա­տագրումը ԿտրիճՆերսիսյա­նից նշա­նա­կում է նաև հայկա­կան պետության ազա­տագրում օտար ազդե­ցություննե­րից։

Թումասյա­նը պնդեց, որ Գարե­գին Բ‑ին աջակցող քաղա­քա­կան ուժե­րը՝ նախկին նախա­գահնե­րը, դաշնակցությունը, և այլ քաղա­քա­կան խմբեր, կազմում են գործա­կա­լա­կան ցանց, որը փորձում է պահպա­նել հին համա­կարգը։ Նա ասաց, որ եթե նրանք իսկա­պես աջակցություն ունե­նա­յին, վաղուց արդեն իշխա­նա­փո­խություն կպա­տա­հեր, սակայն նման բան չկա։ Արամ Ա կաթո­ղի­կո­սի դիրքո­րոշման փոփո­խությունը ևս պայմա­նա­վորված է դաշնակցության ճնշմամբ և որ դաշնակցությունն իրա­կա­նում ծառա­յում է օտար շահե­րին։ Թումասյա­նի խոսքով՝ դաշնակցությունն ու բոլշև­իկնե­րը պատմա­կա­նո­րեն գործել են միա­սին, և այսօր էլ նրանք նույն մեթոդնե­րով փորձում են խոչընդո­տել Հայաստա­նի իրա­կան անկա­խությա­նը։

Թումասյա­նը եզրա­կացրեց, որ Կտրիճ Ներսիսյա­նի համա­կարգը կազմա­լուծման մեջ է և չի կարող պահպանվել։ Նրա կարծի­քով՝ գործա­կալնե­րի դեմ պայքա­րը Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության նախա­պայմանն է, և հենց այդ պատճա­ռով էլ նրանք միա­վորվել են՝ փորձե­լով փրկել իրենց և իրենց ձեռք բերած ազդե­ցությունը։ Այս պայքա­րը միայն եկե­ղե­ցա­կան չէ, այլ պետա­կան, և ընդգրկում է ազգա­յին անվտանգության հարցեր։ Թումասյա­նը ասաց, որ Տեր Արա­մի և մյուս արդար քահա­նա­նե­րի անվտանգությունը պետք է երաշխա­վո­րի ազգա­յին անվտանգության ծառա­յությունը, քանի որ նրանց գործունեությունը ուղղված է պետության շահե­րին։ Կիրա­կի օրվա պատա­րա­գը լինե­լու է եկե­ղե­ցու ազա­տագրման խորհրդանշա­կան սկիզբը, և կոչ արեց բոլո­րին մասնակցել այդ օրին՝ որպես ազգա­յին միասնության և հոգև­որ վերածննդի խորհրդա­նիշ։ Թումասյա­նը եզրա­փա­կեց, որ սա ոչ թե պառակտում է, այլ ազա­տագրման և միասնության գործընթաց, որն անշրջե­լի է։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝