Ճգնա­ժա­մը Միայն Խորա­նում Է

Հասա­րա­կա­կան հեղի­նա­կություննե­րի և միջնորդնե­րի դեգրա­դա­ցիան վերջին տարի­նե­րին մեծա­ցել է և այս պահին նման անձնա­վո­րություններ, որ կարող են ճեղքել հակա­մարտությունը, չկան։ Եվ՛ քաղա­քա­կան մեծա­մասնությունը, և՛ եկե­ղե­ցին իրենք՝ ինստի­տուտներ են, որոնք ունեն տարբեր ռեսուրսներ և ազդե­ցություններ, և երբ դրանք բախվում են, արժե­քա­յին ճգնա­ժամն ավե­լի է խորա­նում։

Արսեն Խառատյան

1inTV-ին զրուցել է արև­ե­լա­գետ, կոնֆլիկտա­բան Արսեն Խառատյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել են վերջին օրե­րին ՀԱԵ հետ կապված մի շարք աղմկա­լի թեմա­ներ։

Արսեն Խառատյա­նը ասաց՝ կիրա­կի օրվա առա­վո­տից հետև­ել է դեպքե­րի ընթացքին և ծանոթ է նախընթաց դեպքե­րին՝ ընդգծե­լով, որ այն դրվագնե­րը կարև­որ են իրա­վի­ճա­կը ընկա­լե­լու համար։ Այն երև­ույթնե­րը, որոնք արտա­հայտվում են այս պահին, դրսև­ո­րում են եկե­ղե­ցու ինստի­տուցիո­նալ ճգնա­ժա­մը։ Եթե այս հակա­մարտությունը դիտարկենք որպես գործող քաղա­քա­կան մեծա­մասնության և եկե­ղե­ցու վերնա­խա­վի միջև բախում, ապա ընդգծեց, որ այն դեռ գտնվում է ակտիվ կոնֆլիկտի զարգացման փուլում և կողմերն առայժմ պատրաստություն կամ ցանկություն չեն ցուցա­բե­րում լուծումնե­րի համար։ Երրորդ կողմի միջնորդության հնա­րա­վո­րություն այս պահին փոքր է՝ նշե­լով, որ, օրի­նակ, վեհա­րա­նի կամ այլ երկուե­րորդի առա­ջարկվող միջնորդություննե­րը դեռ չեն աշխա­տել՝ և չկա տեսա­նե­լի ուղի բանակցություննե­րի կամ իրար հանդիպման համար։

Արսեն Խառատյա­նը նշեց, որ հրա­պա­րակված տհաճ տեսանյութե­րը ցույց են տալիս անձնա­կան տվյալնե­րի և մարդկանց կյանքի խոցե­լիության բարձր մակարդա­կը, ինչը չափա­զանց մտա­հո­գիչ է։ Նման կեղտոտ մեթոդնե­րը (հեռարձակվող կոմպրո­մատնե­րը) խորացնում են խնդի­րը և մթագնում հանրա­յին քաղա­քա­կա­նության խաղի կանոննե­րը՝ ընդգծե­լով, որ այդ մոտե­ցումը կարող է հանգեցնել ահա­բեկչության կամ ֆիզի­կա­կան բռնության բռնման վտանգի։ Ինքը չի ցանկա­նում արդա­րացնել կողմե­րի պահվածքը, սակայն ընդգծեց, որ այս ճանա­պարհով գնա­լը վտանգա­վոր է և ավե­լի խորացնում է ճգնա­ժա­մը։

Կոնֆլիկտա­բա­նը դիտարկեց, որ ելքե­րը դժվար են լուծվում, քանի որ հասա­րա­կա­կան հեղի­նա­կություննե­րի և միջնորդնե­րի դեգրա­դա­ցիան վերջին տարի­նե­րին մեծա­ցել է և այս պահին նման անձնա­վո­րություններ, որ կարող են ճեղքել հակա­մարտությունը, չկան։ Եվ՛ քաղա­քա­կան մեծա­մասնությունը, և՛ եկե­ղե­ցին իրենք՝ ինստի­տուտներ են, որոնք ունեն տարբեր ռեսուրսներ և ազդե­ցություններ, և երբ դրանք բախվում են, արժե­քա­յին ճգնա­ժամն ավե­լի է խորա­նում։

Արսեն Խառատյա­նը ասաց, որ, ըստ իրեն, առա­ջին շահագրգիռ կողմը պետք է լինի եկե­ղե­ցին՝ այն ինստի­տուտը, որը պետք է ինքն իրե­նից ձերբա­զա­տի այն խոցե­լիություննե­րից, որոնք նրան օգտա­գործե­լի են դարձնում արտա­քին շահե­րի կամ հատուկ ծառա­յություննե­րի կողմից։ Ներսից ռեֆորմի հույսը փոքր է՝ նշե­լով, որ խնդիրնե­րը արմա­տա­ցած են և տարի­նե­րի ընթացքում ձևա­վորվել են։

Արսեն Խառատյա­նը նկա­տեց, որ գործող քաղա­քա­կան մոտե­ցումնե­րը հաճախ կարճա­միտ և ոչ ծրագրված են՝ նպա­տակ դնե­լով անհա­տա­կան ձերբա­զա­տումնե­րի, ինչն էլ ավե­լի վտանգա­վոր է դարձնում իրա­վի­ճա­կը։ Եթե պետա­կան իշխա­նությունը թույլ է տալիս ոչ խտրա­կան մեթոդներ՝ այդ թվում անձնա­կան տվյալնե­րի բացա­հայտում և շարժա­ռիթներ, ապա դա հանրությա­նը, օրենքը և օրի­նա­կա­նությունը վտանգում է՝ էլ ավե­լի վնա­սե­լով պետա­կան ինստի­տուտի իմի­ջը։ Ճիշտ մոտե­ցումը լիներ՝ հարցե­րը բերվեն իրա­վա­կան դաշտ՝ քրեա­կան գործեր, հետաքննություններ և դատա­րաններ, այլ ոչ միայն հանրա­յին քննա­դա­տության և համա­կարգա­յին պատժա­մի­ջոցնե­րի միջո­ցով լուծե­լու փորձեր։ Եթե խնդիրն իսկա­պես կապված է երրորդ երկրնե­րի հատուկ ծառա­յություննե­րի հետ գործակցությամբ, ապա այդ հանգա­մանքը պետք է փաստո­րեն ուսումնա­սիրվի և իրա­վա­րար մարմիննե­րի կողմից հանգուցա­լուծվի՝ այլ ոչ թե վերածվի հանրա­յին պանե­լա­յին պարշա­վո­րության։

Արսեն Խառատյա­նը նկա­տեց, որ հանրությունն ունի իր դերա­կա­տա­րությունը՝ եկե­ղե­ցու դերա­կա­տա­րությունը վերագնա­հա­տե­լու և ինստի­տուտնե­րը դարձնե­լու մարդկանց համար, սակայն ընդգծեց, որ փողո­ցա­յին կռիվնե­րը դժվա­րացնում են ավե­լի նրբե­րանգա­յին և խորը քննարկումնե­րի ծավա­լումը։ Եկե­ղե­ցին բնույթի համա­ձայն կոնսերվա­տիվ ինստի­տուտ է և դժվար է ակնկա­լել արագ կամ խորը ներքին բարե­փո­խումներ, հատկա­պես եթե վերնա­խա­վի խնդիրնե­րը համակված են տարի­նե­րի ընթացքում ձեւա­վորված ինստի­տուցիո­նալ խոցե­լիություննե­րով։

Արսեն Խառատյա­նը եզրա­փա­կեց՝ ընդգծե­լով, որ այսի­րա­վի­ճա­կում առկա է էսկա­լա­ցիա, և քանի դեռ կողմե­րը­չեն գտնում հանդարտության ու օրենքի դաշտումլուծումներ, մենք հավա­նա­կա­նո­րեն կհանդի­պենք ավե­լի­խոր հակա­սություննե­րի, որոնց հետ հետո շատ ավե­լի բարդ կլի­նի գործ ունե­նալ։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝