Կեցցե՛ Հայաստա­նի Եվ Ֆրանսիա­յի Բարե­կա­մությունը

Այս հարա­բե­րությունը եզա­կի է։ Այն կառուցված է կրքի վրա։ Հայերն ու հայուհի­նե­րը միշտ առանձնա­հա­տուկ տեղ են ունե­ցել Ֆրանսիա­յում։ Մեր կապե­րը խորա­ցել են հատկա­պես ցեղասպա­նության հիշո­ղության շուրջ, երբ Ֆրանսիան ընդունեց բազմա­թիվ փախստա­կաննե­րի։

Էմա­նուել Մակրոն

Մեր Խոսքը՝ 

Ներկա­յացնում ենք Ֆրանսիա­յի նախա­գահ Էմա­նուել Մակրո­նի ելույթը, որով նա ընդգծում է Հայաստա­նի և Ֆրանսիա­յի միջև հարա­բե­րություննե­րի աննա­խա­դեպ խորա­ցումը։ Նախա­գա­հը բարձր է գնա­հա­տում Հայաստա­նի որդեգրած ժողովրդա­վա­րա­կան ուղին և եվրո­պա­կան ձգտումնե­րը, հատկա­պես Ռուսաստա­նից կախվա­ծությունը նվա­զեցնե­լու համա­տեքստում։ Խոսքում կարև­որվում է երկկողմ գործակցությունը պաշտպա­նության, տնտե­սության և մշա­կույթի ոլորտնե­րում, ներառյալ ֆրանսիա­կան ռազմա­կան աջակցությունն ու ներդրումնե­րը։ Ելույթը նաև հարգանքի տուրք է մատուցում հայ համայնքի դերին և երկու ժողո­վուրդնե­րի միջև առկա պատմա­կան ու հուզա­կան ամուր կապե­րին։ Վերջում մատնանշվում է ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րության նոր փուլը, որն ուղղված է Հայաստա­նի ինքնիշխա­նությանն ու տարա­ծաշրջա­նա­յին կայունությա­նը։  

Մեր Ուղին

Ես շատ ուրախ եմ այստեղ գտնվե­լու համար, շատ ուրախ եմ կրկին վերա­դառնա­լու համար՝ նախ և առաջ վերա­միա­վորվե­լու այս հրա­շա­լի դահլի­ճում՝ Ազգա­յին պատկե­րասրա­հի որմնանկարնե­րի սրա­հում։ Ուրախ եմ վերա­դառնալ ութ տարի անց Ֆրանկոֆո­նիա­յի այդ գագաթնա­ժո­ղո­վից հետո, որը մեզ հնա­րա­վո­րություն տվեց այստեղ լինել բոլո­րո­վին այլ պայմաննե­րում, և քսան տարի անց՝ Ֆրանսիա­յի նախա­գա­հի վերջին պետա­կան այցից հետո։ Ութ տարվա ընթացքում այնքան շատ իրա­դարձություններ են տեղի ունե­ցել, և ես գիտեմ, թե դուք այստեղ ինչ եք ապրել, ինչի միջով ենք անցել մենք բոլորս։   

Պատե­րազմը՝ իր հետև­անքնե­րով բազմա­թիվ ընտա­նիքնե­րի համար, այդքան ցավոտ ճանա­պարհը, անհանգստության ամիսնե­րը, Ֆրանսիա­յում համախմբումը, մարդա­սի­րա­կան աջակցությունը։ Հիշում եմ 2020 թվա­կա­նի այդ աշունը՝ կարծես երեկ լիներ, և Ֆրանսիա­յի աջակցությունը՝ որին դեռ կվե­րա­դառնամ։

Այնուհետև՝ մի ճանա­պարհ, որը նշա­նա­վորվեց նաև 2022 թվա­կա­նին Պրա­հա­յում տեղի ունե­ցած հանդի­պումով և շարունակվեց մինչև 2025 թվա­կա­նի օգոստո­սի 8‑ը։ Հայաստան, որը շրջվում է դեպի Եվրո­պա, որը այսօր իր մայրա­քա­ղա­քում ընդունում է ավե­լի քան 40 պետություննե­րի և կառա­վա­րություննե­րի ղեկա­վարնե­րի։

Այս բոլոր տարի­նե­րի ընթացքում դուք դիմա­ցել եք, և ես ուզում եմ սկսել իմ խոսքը՝ ձեզ ուղղե­լով երախտա­գի­տության և հիացմունքի խոսքեր՝ այն ամե­նի համար, ինչ ներկա­յացնում է այստեղ մեր համայնքը։ Այո՛, այս տարի­նե­րին Հայաստա­նը բախվել է դժվար ժամա­նա­կաշրջա­նի, անցել է պատե­րազմի միջով, վերագտել է խաղա­ղությունը, վերա­կա­ռուցվել է և հասել բացա­ռիկ տնտե­սա­կան աճի։

Ֆրանսիա­կան համայնքը լիո­վին կատա­րել է իր դերը։ Մեր ընկե­րություննե­րը՝ փոքրից մինչև խոշոր, նպաստում են տնտե­սա­կան այս աճին՝ Amundi, Veolia, Pernod Ricard, Bureau Veritas, Y Groupe, Mistral, Laramine, Richel, Alan, AXA և շատ ուրիշներ։ Ֆրանսիա­յի զարգացման գործա­կա­լությունը 2023 թվա­կա­նից ի վեր կրկնա­պատկել է իր ներդրումնե­րը Հայաստա­նում՝ դրանք հասցնե­լով ավե­լի քան 800 միլիոն եվրո­յի։ Ջրի, կապի, ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի ոլորտնե­րում մենք մշտա­պես աջակցել ենք այս ժամա­նա­կաշրջա­նում՝ ձևա­վո­րե­լով այնպի­սի հարա­բե­րություններ, որոնք նախկի­նում գոյություն չունեին։   

2020-ից հետո, երբ շատե­րը երես դարձրե­ցին կամ մոռա­ցան տեղի ունե­ցո­ղը, Ֆրանսիան որո­շեց ստեղծել ռազմա­կան համա­գործակցություն, որը մինչ այդ գոյություն չուներ։ Հայաստա­նը վերա­կա­ռուցում է իր բանա­կը, և մենք օգնում ենք՝ վերա­պատրաստե­լով, զինե­լով և խորհրդատվություն տրա­մադրե­լով հայ զինվորնե­րին։ Սա վերջին տարի­նե­րի երկկողմ հարա­բե­րություննե­րի կարև­որ նորույթնե­րից է։ Երբեմն մեզ դրա համար քննա­դա­տել են հարև­ան երկրնե­րում, երբեմն դրա գինը վճա­րել ենք, և հաճախ եղել ենք միակ եվրո­պա­ցի­նե­րը, ովքեր այդպես են վարվել։ Սակայն մենք միշտ ընդունել ենք դա, որովհետև սա պաշտպանվե­լու և անվտանգություն ապա­հո­վե­լու ջանք է։

Այս առի­թով ուզում եմ հարգել մայոր Առնո Ֆրո­նի հիշա­տա­կը, ով զոհվեց Իրա­քում մարտի 12-ին և մի քանի ամիս առաջ այստեղ էր՝ պատրաստե­լով հայ զինվորնե­րին։ Սա ցույց է տալիս, որ մենք այստեղ ենք ուղարկում մեր լավա­գույն զինվորնե­րին՝ այս առա­քե­լության համար։

Այո՛, Հայաստա­նի անկա­խությունից ի վեր մեր հարա­բե­րություննե­րը երբեք այսքան ինտենսիվ և վստա­հե­լի չեն եղել։ 1988 թվա­կա­նի երկրա­շարժից հետո երբեք Ֆրանսիա­յի համե­րաշխությունը Հայաստա­նի նկատմամբ այսքան ակտիվ և կոնկրետ չի եղել, որքան վերջին տարի­նե­րին։

Դա նախ և առաջ ձեր շնորհիվ է՝ ձեր բազմա­զա­նությամբ՝ դասա­խոսներ, ձեռնարկա­տե­րեր, մարդա­սի­րա­կան աշխա­տողներ, լրագրողներ, արվեստա­գետներ, գինե­գործներ, հոգև­ո­րա­կաններ, կամա­վորներ։ Դուք եք այս երկկողմ հարա­բե­րություննե­րի իրա­կան կառուցողնե­րը։  

Հատուկ հարգանքի խոսք եմ ուզում ուղղել նաև 1947 թվա­կա­նի հայրե­նա­դարձնե­րին և նրանց ժառանգնե­րին։ Նրանք, ովքեր ամեն ինչ թողե­ցին՝ գալու Հայաստան՝ հավա­տա­լով պայծառ ապա­գա­յին, սակայն հաճախ ենթարկվե­ցին ստա­լինյան ռեժի­մի խտրա­կա­նության և հալա­ծանքնե­րի։ Նրանք դիմա­ցան՝ սրտում պահե­լով Ֆրանսիան, որը երբեք նրանց չլքեց։

Մենք նաև պարտա­կան ենք ֆրանսա­հա­յե­րին, որովհետև հայ ժողո­վուրդը ոչ միայն վստա­հել է Ֆրանսիա­յին, այլ նաև տվել է դուստրեր և որդի­ներ, որոնք կերտել են Ֆրանսիան ու նրա պատմությունը։ Նրանք, ինչպես ասում էր Շառլ Ազնա­վուրը, 100% ֆրանսիա­ցի են և 100% հայ։

Մենք պարտա­կան ենք նաև նրանց, ովքեր ծառա­յում են Ֆրանսիա­յին Հայաստա­նում՝ դեսպա­նությունում, Ֆրանսիա­կան ինստի­տուտում, Alliance Française-ում, «Անա­տոլ Ֆրանս» լիցե­յում, Ֆրանսիա­կան համալսա­րա­նում, AFD-ում, Expertise France-ում և մեր բանա­կում։

Ես չեմ մոռա­նում նաև մեր կամա­վորնե­րին, ովքեր իրենց ներգրավվա­ծությամբ շարունա­կում են ամրապնդել այս հարա­բե­րությունը։

Վերջին ամիսնե­րին դուք կարև­որ դեր եք ունե­ցել նաև Իրա­նից փախչող մեր քաղա­քա­ցի­նե­րին ընդունե­լու գործում։ Հատուկ ուզում եմ նշել նաև Գորի­սի հյուպա­տո­սա­կան գործա­կա­լությունը, որը բացվեց ամե­նավտանգա­վոր պահին՝ սահմա­նին մոտ, երբ դեռ կրա­կոցներ էին հնչում։

Այս հարա­բե­րությունը եզա­կի է։ Այն կառուցված է կրքի վրա։ Հայերն ու հայուհի­նե­րը միշտ առանձնա­հա­տուկ տեղ են ունե­ցել Ֆրանսիա­յում։ Մեր կապե­րը խորա­ցել են հատկա­պես ցեղասպա­նության հիշո­ղության շուրջ, երբ Ֆրանսիան ընդունեց բազմա­թիվ փախստա­կաննե­րի։

Ֆրանսիա­կան հասա­րա­կության մեջ Հայաստա­նը միշտ ընկալվել է որպես ազա­տության պայքա­րի խորհրդա­նիշ՝ փոքր, բայց տոկուն ազգ, որը դիմադրել է կայսրություննե­րին և պահպա­նել իր լեզուն, մշա­կույթն ու ինքնությունը։

Այս պատմությունը կրքով լի պատմություն է, և դրա շնորհիվ ապրի­լի 24‑ը Ֆրանսիա­յում դարձել է Հայոց ցեղասպա­նության հիշա­տա­կի ազգա­յին օր։

2020 թվա­կա­նի իրա­դարձություննե­րը Ֆրանսիա­յում առանձնա­հա­տուկ արձա­գանք ունե­ցան՝ արդա­րության զգա­ցում, համախմբում, մարդա­սի­րա­կան և ռազմա­կան աջակցություն։

Վաղը մենք կստո­րագրենք ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րության համա­ձայնա­գիր, որը կամրապնդի այս ամե­նը՝ դիվա­նա­գի­տության, պաշտպա­նության, տնտե­սության, մշա­կույթի և կրթության ոլորտնե­րում։

Ես տեսել եմ նաև Հայաստա­նի ընտրությունը՝ խաղա­ղության, բարե­կե­ցության և Եվրո­պա­յի ուղղությամբ։ Սա շրջա­դարձա­յին պահ է, որը մենք իրա­վունք չունենք բաց թողնել։

Հայաստա­նը երկար ժամա­նակ դիտարկվում էր որպես Ռուսաստա­նի ազդե­ցության գոտում գտնվող երկիր, սակայն վերջին տարի­նե­րին արվել են խիզախ քայլեր՝ այդ կախվա­ծությունից դուրս գալու և դեպի Եվրո­պա շարժվե­լու ուղղությամբ։

Այսօր ավե­լի քան 40 երկրնե­րի ղեկա­վարնե­րի մասնակցությամբ անցկացվող հանդի­պումը չէր կայա­նա, եթե Հայաստա­նը շարունա­կում էր մնալ այդ կախվա­ծության մեջ։

Եվրո­պան պետք է աջակցի Հայաստա­նին՝ նրա ինքնիշխա­նությունն ու սահմաննե­րի անվտանգությունն ապա­հո­վե­լու համար։

Միա­ժա­մա­նակ Հայաստա­նը կատա­րել է խաղա­ղության ընտրություն։ Չնա­յած ցավին և կորուստնե­րին՝ սա նաև իրա­տե­սա­կան ընտրություն է՝ կայունություն կառուցե­լու համար։

Մենք շարունա­կե­լու ենք աշխա­տել Թուրքիա­յի և Ադրբե­ջա­նի հետ՝ պահանջե­լով գերի­նե­րի ազատ արձա­կում և մշա­կութա­յին ժառանգության պաշտպա­նություն։

Միևնույն ժամա­նակ Հայաստա­նը զարգա­նում է՝ տնտե­սա­կան աճով, թվա­յին նորա­րա­րությամբ, արհեստա­կան բանա­կա­նության ոլորտում առա­ջընթա­ցով։

Մենք ցանկա­նում ենք մասնակցել 21-րդ դարի Հայաստա­նի կառուցմա­նը՝ որպես վստա­հե­լի գործընկեր։

Սա է այս ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րության իմաստը՝ նոր էջ բացել մեր հարա­բե­րություննե­րում։

Աշխարհը փոխվում է, պատե­րազմը շարունակվում է Ուկրաի­նա­յում, և տարա­ծաշրջա­նը դեռ անկա­յուն է, բայց Հայաստա­նի ընտրությունը հստակ է, և մենք նրա կողքին ենք։

Այսօր Հայաստա­նը վերա­դառնում է Եվրո­պա­յի քաղա­քա­կան կենտրոն, և սա անշրջե­լի գործընթաց է։

Եվ վերջա­պես, այս ամե­նից բացի կա մի բան, որը գերա­զանցում է քաղա­քա­կա­նությունը՝ մեր ժողո­վուրդնե­րի միջև սերը, ազա­տության հանդեպ նույն ձգտումը, նույն արժեքնե­րը։

Շնորհա­կա­լություն ձեզ, սիրե­լի հայրե­նա­կիցներ։
Կեցցե՛ Հանրա­պե­տությունը, կեցցե՛ Ֆրանսիան։
Կեցցե՛ Հայաստա­նի և Ֆրանսիա­յի բարե­կա­մությունը։

Աղբյուրը՝ facebook.com/reel/1702327104258307/?fs=e&mibextid=wwXIfr&rdid=Qsh9N9NqafD8mQYD&share_url=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fshare%2Fv%2F1EA3UjmWBU%2F%3Fmibextid%3DwwXIfr#