Ընդդի­մության Հաղթա­նա­կը Ռուսաստա­նի Հաղթա­նակն Է

Ընդդի­մա­դիր դաշտում հիմնա­կան պայքա­րը գնում է նույն ընտրա­զանգվա­ծի համար։ Պրո­ռուսա­կան կամ հակա­թավշյա ընդդի­մա­դիր հատվա­ծը կազմում է մոտ 22–25 տոկոս, և այդ շրջա­նա­կում հիմնա­կան ուժե­րը մրցում են միմյանց հետ։ «Ուժեղ Հայաստա­նը» զգա­լիո­րեն վերցրել է այն ձայնե­րը, որոնք նախկի­նում կենտրո­նա­ցած էին «Հայաստան» դաշինքի շուրջ, ինչի հետև­անքով վերջինս հայտնվել է դժվար վիճա­կում։

Ներսես Կոպալյան

Factor TV‑ն զրուցել է քաղա­քա­գետ, Նևա­դա­յի­հա­մալսա­րա­նի քաղա­քա­գի­տության ամբիո­նի դասա­խոս Ներսես Կոպալյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի ներկա­յիս քաղա­քա­կան վիճա­կագրությունն և առա­ջի­կա ընտրություննե­րի հավա­նա­կան սցե­նարնե­րը։ Ըստ սոցիո­լո­գիա­կան հարցումնե­րի տվյալնե­րի՝ գործող իշխա­նությունը պահպա­նում է վճռո­րոշ առա­վե­լություն, մինչդեռ ընդդի­մա­դիր ուժե­րը դժվա­րա­նում են հաղթա­հա­րել անցո­ղիկ շեմը։ Քննարկման առանցքում են նաև արտա­քին ազդե­ցություննե­րը, որտեղ Ռուսաստա­նի կողմից կիրառվող հիբրի­դա­յին սպառնա­լիքնե­րը հակադրվում են Արևմուտքի հետ խորա­ցող դիվա­նա­գի­տա­կան համա­գործակցությա­նը։ Կոպալյա­նը­շեշտում է, որ իշխա­նա­փո­խության հավա­նա­կա­նությունը ներկա­յումս շատ ցածր է, իսկ հնա­րա­վոր քաղա­քա­կան շրջա­դարձը դեպի Ռուսաստա­նի ազդե­ցության գոտի կարող է վտանգել Հայաստա­նի ինքնիշխա­նությունն ու տարա­ծաշրջա­նա­յին կայունությունը։

Ներսես Կոպալյա­նը նշեց, որ ներկա­յիս սոցիո­լո­գիա­կան տվյալնե­րով ընտրա­կան ճանա­պարհով իշխա­նա­փո­խության հավա­նա­կա­նությունը շատ ցածր է։ Նրա խոսքով՝ հիմնա­կան խնդի­րը անո­րոշ ընտրողնե­րի բաշխվա­ծությունն է, քանի որ ընտրա­կան դաշտի մոտ 35–40 տոկո­սը դեռևս վերջնա­կան որո­շում չունի։ Կոպալյա­նը դիտարկեց, որ այդ անո­րոշ ընտրողնե­րի մոտ 47 տոկո­սը հակված է աջակցե­լու «Քաղա­քա­ցիա­կան պայմա­նագրին», և եթե այդ միտումը պահպանվի, ապա գործող իշխա­նության 32.5 տոկոս աջակցությունը կարող է վերածվել շուրջ 50 տոկո­սի։

Քաղա­քա­գե­տը հիշեցրեց նաև 2021 թվա­կա­նի ընտրություննե­րի փորձը՝ նշե­լով, որ այն ժամա­նակ հարցումնե­րը նույնպես ցույց էին տալիս համե­մա­տա­բար ցածր աջակցություն իշխող ուժին, սակայն վերջնա­կան արդյունքնե­րում անո­րոշ ընտրողնե­րի զգա­լի մասը ձայն տվեց իշխա­նությա­նը։ Նրա կարծի­քով՝ ներկա­յիս միտումնե­րը շատ նման են այդ իրա­վի­ճա­կին։  

Ներսես Կոպալյա­նը կարծում է, որ ընդդի­մա­դիր դաշտում հիմնա­կան պայքա­րը գնում է նույն ընտրա­զանգվա­ծի համար։ Նա նշեց, որ պրո­ռուսա­կան կամ հակա­թավշյա ընդդի­մա­դիր հատվա­ծը կազմում է մոտ 22–25 տոկոս, և այդ շրջա­նա­կում հիմնա­կան ուժե­րը մրցում են միմյանց հետ։ Քաղա­քա­գե­տի գնա­հատմամբ՝ «Ուժեղ Հայաստա­նը» զգա­լիո­րեն վերցրել է այն ձայնե­րը, որոնք նախկի­նում կենտրո­նա­ցած էին «Հայաստան» դաշինքի շուրջ, ինչի հետև­անքով վերջինս հայտնվել է դժվար վիճա­կում։

Կոպալյա­նը դիտարկեց, որ եթե ներկա­յիս միտումնե­րը շարունակվեն, ապա առա­վել հավա­նա­կան է, որ խորհրդա­րան կարո­ղա­նա անցնել ԲՀԿ‑ն, մինչդեռ «Հայաստան» դաշինքը կարող է չհաղթա­հա­րել անհրա­ժեշտ շեմը։ Նա հիշեցրեց, որ Սահմա­նադրությունը պահանջում է առնվազն երեք քաղա­քա­կան ուժի ներկա­յություն Ազգա­յին ժողո­վում, և այդ հանգա­մանքը կարող է որո­շա­կի դեր խաղալ վերջնա­կան դասա­վո­րության մեջ։

Անդրա­դառնա­լով Նիկոլ Փաշինյա­նի վարկա­նի­շի աճին՝ Նիկոլ Փաշինյան վերա­բերյալ Կոպալյա­նը նշեց, որ վերջին ամիսնե­րին մի շարք գործոններ դրա­կան ազդե­ցություն են ունե­ցել հանրա­յին տրա­մադրություննե­րի վրա։ Նրա խոսքով՝ կարև­որ դեր են խաղա­ցել միջազգա­յին ակտի­վությունը, հատկա­պես ամե­րիկյան ուղղությամբ զարգա­ցումնե­րը, կենսա­թո­շակնե­րի բարձրա­ցումը, ինչպես նաև Իրա­նի շուրջ լարվա­ծության պայմաննե­րում Հայաստա­նի կառա­վա­րության վարած քաղա­քա­կա­նությունը։

Քաղա­քա­գե­տը կարծում է, որ հանրությունը դրա­կան է գնա­հա­տել այն հանգա­մանքը, որ տարա­ծաշրջա­նա­յին լարվա­ծություննե­րը Հայաստա­նի վրա անմի­ջա­կան բացա­սա­կան հետև­անքներ չեն թողել։ Նա հավե­լեց, որ տնտե­սա­կան աճը, խաղա­ղության գործընթա­ցը և անվտանգության հարցե­րում կառա­վա­րության վարքա­գի­ծը միա­սին ձևա­վո­րել են ավե­լի դրա­կան ֆոն։

Արտա­քին քաղա­քա­կա­նության և միջազգա­յին աջակցության թեմա­յով Կոպալյա­նը նշեց, որ ցանկա­ցած իշխա­նություն, որը կարո­ղա­նում է կառուցել արդյունա­վետ հարա­բե­րություններ արտա­քին դերա­կա­տարնե­րի հետ և Հայաստան բերել բարձր մակարդա­կի քաղա­քա­կան ուշադրություն, բնա­կա­նա­բար ստա­նում է նաև ներքին քաղա­քա­կան շահա­բա­ժին։ Նրա խոսքով՝ դա պետք է դիտարկել ոչ թե որպես միջամտություն, այլ որպես աշխա­տանքի արդյունք։

Ներսես Կոպալյա­նը քննա­դա­տեց Լևոն Տեր-Պետրոսյա­նի այն տեսա­կե­տը, թե արևմտյան ուժե­րը փորձում են խոչընդո­տել ընդդի­մության հաղթա­նա­կը։ Քաղա­քա­գե­տը նշեց, որ նման ձևա­կերպումնե­րը հիմնված են հին աշխարհա­քա­ղա­քա­կան մտա­ծո­ղության վրա և չեն համա­պա­տասխա­նում ժամա­նա­կա­կից իրա­կա­նությա­նը։ Նրա խոսքով՝ եթե արևմտյան առաջնորդնե­րը հրա­պա­րա­կա­յին դրա­կան վերա­բերմունք են ցուցա­բե­րում Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րի նկատմամբ, դա ինքնին ընտրա­կեղծիք կամ միջամտություն չէ։

Միևնույն ժամա­նակ Կոպալյա­նը պնդեց, որ Ռուսաստա­նի կողմից իրա­կա­նացվում են հիբրի­դա­յին և տեղե­կատվա­կան ազդե­ցության փորձեր։ Նա նշեց, որ խոսքը վերա­բե­րում է կիբերհարձա­կումնե­րին, քարոզչա­կան գործո­ղություննե­րին, ֆինանսա­կան աջակցությա­նը և ներքին քաղա­քա­կան գործընթացնե­րի վրա ազդե­լու փորձե­րին։ Նրա կարծի­քով՝ այստեղ տարբե­րությունն այն է, որ արևմտյան դերա­կա­տարնե­րը հիմնա­կա­նում քաղա­քա­կան հայտա­րա­րություններ են անում, մինչդեռ Ռուսաստա­նը կիրա­ռում է համա­կարգա­յին ազդե­ցության մեխա­նիզմներ։

Քաղա­քա­գե­տը կարծում է, որ Ռուսաստա­նի հիմնա­կան շահը Հայաստա­նին իր ազդե­ցության գոտում պահելն է։ Նրա խոսքով՝ 2022 թվա­կա­նից հետո Հայաստա­նը սկսել է վարել ավե­լի ինքնուրույն արտա­քին քաղա­քա­կա­նություն, ինչը հակա­սում է Կրեմլի ռազմա­վա­րա­կան պատկե­րա­ցումնե­րին։ Կոպալյա­նի դիտարկմամբ՝ Ռուսաստա­նը նախընտրում է այն քաղա­քա­կան ուժե­րին, որոնք պատրաստ են վերա­դառնալ նախկին կախվա­ծության մոդե­լին։

Նա ընդգծեց, որ Մոսկվա­յի մոտե­ցումը հիմնված է ոչ թե Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության ճանաչման, այլ ազդե­ցության պահպանման վրա։ Ըստ Կոպալյա­նի՝ Ռուսաստա­նը երկար տարի­ներ Հայաստա­նին դիտարկել է որպես իր անվտանգության և աշխարհա­քա­ղա­քա­կան համա­կարգի մաս, և այժմ դժվա­րությամբ է ընդունում, որ Երև­ա­նը փորձում է ինքնուրույն որո­շումներ կայացնել։

Անդրա­դառնա­լով Ռուսաստա­նի հայտա­րա­րություննե­րին՝ քաղա­քա­գե­տը նշեց, որ Կրեմլը փորձում է կիրա­ռել վախի, ճնշման և շանտա­ժի մեխա­նիզմներ՝ Հայաստա­նի հասա­րա­կության վրա ազդե­լու համար։ Նրա խոսքով՝ տնտե­սա­կան սպառնա­լիքնե­րը, ինտեգրման դեմ հայտա­րա­րություննե­րը և ճգնա­ժա­մա­յին սցե­նարնե­րի ակնարկնե­րը հենց այդ տրա­մա­բա­նության մեջ են տեղա­վորվում։

Ներսես Կոպալյա­նը նաև խոսեց հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րում ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի խնդրի մասին՝ նշե­լով, որ Ռուսաստա­նը դրանք դիտարկում է ոչ թե տնտե­սա­կան, այլ աշխարհա­քա­ղա­քա­կան ազդե­ցության գործիքնե­րի տեսանկյունից։ Նրա կարծի­քով՝ այստեղ բախվում են երկու տարբեր աշխարհընկա­լումներ՝ Հայաստա­նի ինքնիշխան շահե­րի և Ռուսաստա­նի գերիշխող մոտեցման միջև։

Անդրա­դառնա­լով Վոլո­դի­միր Զելենսկի‑ի մասնակցությա­նը Երև­ա­նում անցկացված միջազգա­յին միջո­ցա­ռումնե­րին՝ Կոպալյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նը պարզա­պես հարթակ է տրա­մադրել բազմա­կողմ ձևա­չա­փի համար և ինքնուրույն չի որո­շել, թե որ երկրի ղեկա­վա­րը պետք է մասնակցի։ Նա ընդգծեց, որ Ռուսաստա­նը շատ լավ հասկա­նում է այդ տարբե­րությունը, բայց քաղա­քա­կա­նացնում է թեման ներքին ազդե­ցության նպա­տակնե­րով։

Քաղա­քա­գե­տը նաև շեշտեց, որ Ադրբե­ջա­նը շատ ավե­լի խորը համա­գործակցություն է իրա­կա­նացնում Ուկրաի­նա­յի հետ, սակայն այդ հարցում Ռուսաստա­նը նման կոշտ արձա­գանք չի ցուցա­բե­րում։ Նրա գնա­հատմամբ՝ պատճա­ռը այն է, որ Ռուսաստա­նը Հայաստա­նում ունի քաղա­քա­կան ուժեր և տեղե­կատվա­կան հարթակներ, որոնց միջո­ցով կարո­ղա­նում է ակտի­վացնել իր խոսույթը։  

Ամփո­փե­լով՝ Ներսես Կոպալյա­նը նշեց, որ առա­ջի­կա ընտրություննե­րի գլխա­վոր հարցը Հայաստա­նի ռազմա­վա­րա­կան ուղղության ընտրությունն է։ Նրա խոսքով՝ եթե հաղթի ներկա­յիս իշխա­նությունը, ապա կշա­րունակվեն արևմտյան ուղղությամբ ինտեգրա­ցիան, հարա­բե­րություննե­րի խորա­ցումը ԱՄՆ‑ի և Եվրո­պա­յի հետ, ինչպես նաև ներկա­յիս արտա­քին քաղա­քա­կան ռազմավարությունը։Հակառակ սցե­նա­րի դեպքում Հայաստա­նը կարող է վերա­դառնալ Ռուսաստա­նի ազդե­ցության գոտի, ինչը, ըստ նրա, կբե­րի արտա­քին կախվա­ծության աճի, ներքին անկա­յունության և տարա­ծաշրջա­նա­յին նոր վտանգնե­րի։ Նա նաև պնդեց, որ նման զարգա­ցումը կարող է մեծացնել պատե­րազմի հավա­նա­կա­նությունը և խորացնել ներքա­ղա­քա­կան բևե­ռա­ցումը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝