Ժողովրդա­վա­րությունը Չպետք Է Պաշտպա­նի Հակա­պե­տա­կա­նությա­նը

Քարո­զարշա­վում քննարկվում են ոչ այնքան ծրագրեր, որքան արցախցի­նե­րի անունից արվող շահարկումնե­րը։ Նրանք, ովքեր Ազգա­յին ժողո­վի ամբիո­նից կամ նախընտրա­կան հարթակնե­րից շահարկում են Արցա­խի հարցը, հենց իրենք են արժեզրկում Արցա­խը։  

Վահրամ Աթա­նեսյան

Լուրե­րի այս հաղորդումը վերլուծում է Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան լարվա­ծությունը, որն ուղեկցվում է արտա­քին միջամտության փորձե­րով և հասա­րա­կա­կան պառակտմանն ուղղված քաղա­քա­կան տեխնո­լո­գիա­նե­րով: Լուրե­րը զրուցել է քաղա­քա­գետ Ստե­փան Գրի­գորյա­նի և լրագրող, Արցա­խի նախկին պատգա­մա­վոր Վահրամ Աթա­նեսյա­նի հետ։ Զրուցա­կիցնե­րը մանրա­մասնում են, թե ինչպես են որոշ ուժեր շահարկում արցախցի­նե­րի գործո­նը և օգտա­գործում ապա­տե­ղե­կատվությունն ու զինված սպառնա­լիքնե­րը՝ պետության լեգի­տի­մությունը խարխլե­լու նպա­տա­կով։

Քաղա­քա­կան շաբա­թը, ըստ քաղա­քա­գետ Ստե­փան Գրի­գորյա­նի, լարված էր ոչ միայն հայտա­րա­րություննե­րով, այլև նոր բացա­հայտումնե­րով՝ սկսած բրի­տա­նա­կան պատժա­մի­ջոցնե­րից մինչև արտա­հո­սած փաստաթղթեր ու վարչա­պե­տին ուղղված զինված սպառնա­լիքներ։ Նա զարմանքով նշեց, որ տեղի ունե­ցա­ծը բոլոր քաղա­քա­կան ուժե­րը միանշա­նակ չեն դատա­պարտում՝ ընդգծե­լով, որ միայն սպառնա­լի­քի տեսա­րանն ու հայե­րե­նով հնչեցված խոսքը արդեն իսկ վարկա­բե­կում են պետությունն ու ազգը։ Գրի­գորյա­նը շեշտեց, որ Հայաստա­նը անկախ պետություն է, և եթե խոսքը ազա­տագրա­կան պայքա­րի մասին է, ապա ահա­բեկչա­կան խմբե­րը տեղ ունեն միայն այնտեղ, որտեղ ժողո­վուրդնե­րը դեռ անկա­խություն չունեն։  

Քաղա­քա­գե­տը հարցադրում արեց, թե ինչու է ընդդի­մությունը պնդում, ասես, թե իշխա­նությունն ինքն է նման գործո­ղություննե­րի հեղի­նա­կը։ Նրա խոսքով՝ իշխա­նության համար չափա­զանց կարև­որ է, որ ընտրա­կան գործընթա­ցը չկորցնի լեգի­տի­մությունը, քարո­զարշա­վի ընթացքում բռնություն, սպառնա­լիքներ և զինված հայտա­րա­րություններ չլի­նեն։ Ստե­փան Գրի­գորյա­նը նաև տարա­կուսանք հայտնեց, թե ինչ նպա­տա­կով է նման սպառնա­լիքնե­րում օգտա­գործվել Ղարա­բա­ղի բարբա­ռը։ Նրա դիտարկմամբ՝ վտանգա­վոր է, երբ մի կողմից իշխա­նությունը ներկա­յացվում է որպես «Արցախ հանձնող», իսկ մյուս կողմից թիրա­խա­վորվում են ընդհանրա­պես արցախցի­նե­րը։

Արցա­խի թեմա­յի շահարկման մասին խոսեց նաև նախկին արցախցի պատգա­մա­վոր Վահրամ Աթա­նեսյա­նը։ Նա ընդգծեց, որ քարո­զարշա­վում քննարկվում են ոչ այնքան ծրագրեր, որքան արցախցի­նե­րի անունից արվող շահարկումնե­րը։ Աթա­նեսյա­նի կարծի­քով՝ նրանք, ովքեր Ազգա­յին ժողո­վի ամբիո­նից կամ նախընտրա­կան հարթակնե­րից շահարկում են Արցա­խի հարցը, հենց իրենք են արժեզրկում Արցա­խը։

Վահրամ Աթա­նեսյա­նը հիշեցրեց, որ ինքը Ստե­փա­նա­կերտում թողել է երկու բնա­կա­րան և գյուղա­կան տուն, խորա­պես ծանոթ է բանակցա­յին գործընթացնե­րին, եղել է Արցա­խի Ազգա­յին ժողո­վի պատգա­մա­վոր։ Նա համա­կարծիք գտնվեց այն մտքի հետ, որ թե՛ իշխա­նությունը, թե՛ ընդդի­մությունը պետք է դադա­րեն արցախցի­նե­րի թեման քաղա­քա­կան գործիք դարձնե­լուց։ Նրա խոսքով՝ ինքն էլ կցանկա­նար վերա­դառնալ Հակա­րի կամուրջ, գնալ իր գյուղն ու Ստե­փա­նա­կերտի բնա­կա­րա­նը, բայց դա չի փոխում Հայաստա­նի քաղա­քա­կան իրա­կա­նությունը։

Աթա­նեսյա­նը հայտա­րա­րեց, որ 2018 թվա­կա­նից սկսած նույն շրջա­նակներն են քարոզչություն իրա­կա­նացրել, թե Նիկոլ Փաշինյա­նը եկել է իշխա­նության Արցա­խը հանձնե­լու նպա­տա­կով։ Նրա դիտարկմամբ՝ այդ քարոզչությունը սկիզբ է առել Ստե­փա­նա­կերտից, հետո տեղա­փոխվել Երև­ան և իրա­կա­նացվել նույն անձանց ու նախկին ղարա­բաղյան իշխա­նություննե­րի հետ կապ ունե­ցող խմբե­րի կողմից։

Նախկին պատգա­մա­վո­րը զավեշտա­լի համա­րեց այն հայտա­րա­րություննե­րը, թե Նիկոլ Փաշինյա­նը չի ցանկա­նում Բաքվից վերա­դարձած արցախցի­նե­րին ընդունել, որովհետև նրանք կարող են Հայաստա­նում «կրի­տի­կա­կան զանգված» ձևա­վո­րել։ Վահրամ Աթա­նեսյա­նի խոսքով՝ անհասկա­նա­լի է, թե ինչ նպա­տա­կով պետք է, օրի­նակ, Բակո Սահակյա­նը Երև­ա­նում մարդկանց հավա­քագրի իշխա­նա­փո­խության համար։ Նա հիշեցրեց, որ 2021 թվա­կա­նի ընտրություննե­րից հետո տարբեր ուժեր փորձել են իշխա­նա­փո­խություն իրա­կա­նացնել, սակայն նման փորձե­րը զանգվա­ծա­յին աջակցություն չեն ստա­ցել։

Ստե­փան Գրի­գորյանն իր հերթին ընդգծեց, որ Հայաստա­նում արհեստա­կան բաժա­նա­րար գծեր են անցկացվում «հայաստանցի­նե­րի» և «արցախցի­նե­րի» միջև։ Նա կարև­որ համա­րեց, որ վարչա­պե­տը, արձա­գանքե­լով սպառնա­լիքնե­րին, առանձնացրել է արցախցի­նե­րի մեծա­մասնությա­նը՝ նրանց բնութագրե­լով որպես աշխա­տա­սեր, ազնիվ ու հայրե­նա­սեր մարդիկ։ Քաղա­քա­գե­տը շեշտեց, որ չի կարե­լի նույնացնել նախկին «ստե­փա­նա­կերտյան վերնա­խա­վը» շարքա­յին արցախցի մտա­վո­րա­կա­նի կամ դիրքե­րում կանգնած զինվո­րի հետ։

Վահրամ Աթա­նեսյա­նը նաև հարցադրումներ արեց արցախյան նախկին էլի­տա­յի ֆինանսա­կան կարո­ղություննե­րի վերա­բերյալ։ Նա չհասկա­ցավ, թե ինչու որոշ մարդիկ Երև­ա­նում միլիո­նա­վոր դոլարնե­րի սուպերմարկետներ ու բազմաբնա­կա­րան շենքեր են կառուցում, շարունա­կում բիզնես գործունեությունը, իսկ նախկի­նում Արցա­խի կառա­վա­րությա­նը պատկա­նած ակտիվնե­րի շահույթը չի ուղղվում արցախցի­նե­րի աջակցությա­նը։ Միևնույն ժամա­նակ, նա նշեց, որ երբ իրա­վա­պահնե­րը հարցաքննության են հրա­վի­րում նախկին պաշտոնյա­նե­րի կամ զինվո­րա­կաննե­րի, անմի­ջա­պես աղմուկ է բարձրա­նում, թե «հետապնդում են արցախցի­նե­րին»։

Աթա­նեսյա­նը քննա­դա­տեց նաև այն տեսա­կե­տը, թե Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղից Հայաստան տեղա­փոխված անձինք ենթա­կա չեն Հայաստա­նի դատա­րաննե­րին, եթե չունեն Հայաստա­նի քաղա­քա­ցիություն։ Նրա կարծի­քով՝ այդ տրա­մա­բա­նությունը կարող է հանգեցնել իրա­վի­ճա­կի, երբ ծանր հանցա­գործություն կատա­րած անձը Հայաստա­նում ազատ ապրի՝ պարզա­պես ունե­նա­լով 070 կոդով անձնա­գիր։

Քաղա­քա­կան վերլուծա­բա­նը հակա­սա­կան համա­րեց նաև այն հայտա­րա­րություննե­րը, թե Նիկոլ Փաշինյա­նը «վիրա­վո­րել է» Իլհամ Ալիև­ին և դրա­նով պատե­րազմ հրահրել։ Աթա­նեսյա­նի խոսքով՝ եթե այդ տրա­մա­բա­նությունն ընդունե­լի է, ապա ստացվում է, որ նախկին իշխա­նություննե­րը պարզա­պես չեն «վիրա­վո­րել» Ալիև­ին, ոչ թե ուժեղ են եղել։ Նա ընդգծեց, որ այդ պնդումնե­րը փոխա­դարձա­բար հերքում են միմյանց։

Վահրամ Աթա­նեսյա­նը խնդիր տեսավ նաև Հայաստա­նի օրենսդրության մեջ՝ նշե­լով, որ կուսակցություննե­րի մասին օրենքը թույլ է տալիս այլ երկրնե­րի քաղա­քա­ցի­նե­րին ներգրավվել կուսակցա­կան ղեկա­վար մարմիննե­րում։ Որպես օրի­նակ նա հիշա­տա­կեց Միքա­յել Հարությունյա­նին, որի արտա­հանձնման հարցում Ռուսաստա­նը հրա­ժարվել է համա­գործակցել՝ հղում անե­լով նրա ռուսա­կան քաղա­քա­ցիությա­նը։ Նույն համա­տեքստում նա նշեց նաև Արշակ Կարա­պետյա­նին և Միհրան Պողոսյա­նին՝ ընդգծե­լով, որ Ռուսաստա­նը ապաստան է տրա­մադրում Հայաստա­նի կողմից հետա­խուզվող բարձրաստի­ճան անձանց։

Աթա­նեսյա­նի համոզմամբ՝ ժողովրդա­վա­րությունը չի կարող զուգա­հեռ գոյակցել հակա­պե­տա­կա­նության հետ, և երբ հարցը հասնում է պետա­կան անվտանգության դեմ գործո­ղություննե­րին, օրենքը պետք է խիստ լինի։ Նա նույնը համա­րեց նաև լրատվա­մի­ջոցնե­րի գործունեությունը կարգա­վո­րող օրենսդրության պարա­գա­յում՝ զգուշացնե­լով, որ նույնիսկ մեկ ժամ առաջ ստեղծված կայքը կարող է մեծ ապա­կա­յունա­ցում առա­ջացնել Հայաստա­նում։

Խոսե­լով խաղա­ղության մասին՝ Վահրամ Աթա­նեսյա­նը նշեց, որ բաց սահմաննե­րը ինքնության կորստի նշան չեն։ Նա օրի­նակ բերեց հույնե­րին ու Ստամբուլի հայե­րին՝ ընդգծե­լով, որ նույնիսկ Թուրքիա­յում ապրող հայե­րը պահպա­նել են իրենց ինքնությունը և գեղե­ցիկ հայե­րեն են խոսում։ Նրա համոզմամբ՝ խաղա­ղությունը միայն քաղա­քա­կան փաստա­թուղթ չէ, այլ կենսա­կերպ։ Քաղա­քա­ցին պետք է վստահ լինի, որ սահմա­նա­մերձ գյուղե­րում այլևս տանկեր ու հրե­տա­նի չեն կանգնե­լու։

Ստե­փան Գրի­գորյա­նը հատուկ ուշադրություն հրա­վի­րեց արտա­հո­սած գաղտնա­զերծված փաստաթղթե­րի վրա՝ նշե­լով, որ դրանք ցույց են տալիս Ռուսաստա­նի փորձե­րը՝ ազդե­լու Հայաստա­նի ներքին գործընթացնե­րի վրա։ Նրա խոսքով՝ ինքը չի ցանկա­նում տեսնել մի խորհրդա­րան, որտեղ կարող է ուղղա­կիո­րեն գործել ռուսա­կան հատուկ ծառա­յություննե­րի գործա­կա­լա­կան ցանցը։ Գրի­գորյա­նը համոզված է, որ տարա­ծաշրջա­նում խաղա­ղության հաստա­տումը Ռուսաստա­նին դուրս է թողնում խաղից, և հենց այդ պատճա­ռով Մոսկվան կփորձի առա­վել ակտիվ միջամտել Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան կյանքին։

Քաղա­քա­գե­տը նաև նշեց, որ Հայաստա­նի հասա­րա­կությունը կորցրել է վստա­հությունը Ռուսաստա­նի նկատմամբ, քանի որ համա­րում է, թե Մոսկվան «գցել է» Հայաստա­նին։ Իսկ Վահրամ Աթա­նեսյա­նը եզրա­փա­կեց այն մտքով, որ հայրե­նի­քի իրա­կան չափե­րը որոշվում են հարև­աննե­րի հետ հարա­բե­րություննե­րի մակարդա­կով։ Նրա խոսքով՝ եթե որևէ երկրի հետ մշտա­կան թշնա­մանք կա, ապա նույնիսկ մեծ տարածք ունե­ցող հայրե­նի­քը հոգե­բա­նո­րեն փոքրա­նում է։

Տեսանյութն ամբողջությամբ՝