Հարցազրույց Արամ Սարգսյա­նի Հետ

Ռոբերտ Քոչարյա­նը ոչ միայն խեղաթյուրում է այդ ժամա­նա­կաշրջա­նի իրա­դարձություննե­րը, այլ նաև պատասխա­նատվություն է կրում Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի կարգա­վորման գործընթա­ցում Հայաստա­նի տարածքա­յին հարցե­րը բանակցա­յին օրա­կարգ բերե­լու համար։

Արամ Սարգսյան

Պետրոս Ղազարյա­նը զրուցել է «Հանրա­պե­տություն» կուսակցության նախա­գահ Արամ Սարգսյա­նի հետ։ Զրույցը ներկա­յացնում է «Հանրա­պե­տություն» կուսակցության առաջնորդ Արամ Սարգսյա­նի քաղա­քա­կան դիրքո­րո­շումնե­րը, որտեղ նա սուր քննա­դա­տության է ենթարկում Ռոբերտ Քոչարյա­նին՝ վերջի­նիս մեղադրե­լով պատմա­կան փաստե­րի խեղաթյուրման և Ռուսաստա­նի շահե­րը սպա­սարկե­լու մեջ։ Հիմնա­կան շեշտադրումը կատարվում է Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կան վեկտո­րի փոփո­խության անհրա­ժեշտության վրա՝ ընդգծե­լով արևմտյան արժեքնե­րի և տնտե­սա­կան զարգացման կարև­ո­րությունը որպես անվտանգության երաշխիք։ Սարգսյա­նը հիմնա­վո­րում է, որ երկրի ապա­գան կախված է ինքնիշխա­նության ամրապնդումից և էներգե­տիկ ու տրանսպորտա­յին նոր նախագծե­րում ներգրավվե­լուց, որոնք թույլ կտան շրջանցել ռուսա­կան ազդե­ցությունն ու ճնշումնե­րը։

Արամ Սարգսյա­նը նշեց, որ դիտել է Ռոբերտ Քոչարյա­նի հարցազրույցը և ցանկա­նում է անդրա­դառնալ մի դրվա­գի, որը, իր կարծի­քով, փաստա­ցի կեղծիք էր։ Նա ասաց, որ 2003 թվա­կա­նի նախա­գա­հա­կան ընտրություննե­րից հետո միջազգա­յին դիտորդներն արձա­նագրել էին կոպիտ խախտումներ, լցո­նումներ և բռնություններ, իսկ Հայաստա­նի Սահմա­նադրա­կան դատա­րա­նը նույնիսկ առա­ջարկել էր վստա­հության հանրաքվե անցկացնել՝ հանրա­յին վստա­հությունը վերա­կանգնե­լու նպա­տա­կով:  

Սարգսյա­նը հիշեցրեց, որ 2004 թվա­կա­նի ապրի­լի 12‑ի բողո­քի ակցիա­նե­րից հետո, իր խոսքով, շուրջ 560 մարդ ձերբա­կալվել էր։ Հանրա­պե­տություն կուսակցության առաջնորդը նշեց, որ այդ մարդկանց նկատմամբ քրեա­կան գործեր էին հարուցվել, այդ թվում՝ իր դեմ՝ իշխա­նության բռնա­զավթման հոդվա­ծով։ Նա պնդեց, որ այդ օրե­րին հարվածնե­րի էին ենթարկվել քաղա­քա­կան գործիչներ, այդ թվում՝ Արտա­շես Գեղամյա­նը, Վազգեն Մանուկյա­նը և այլ ընդդի­մա­դիր գործիչներ։

Քաղա­քա­կան գործի­չը պատմեց, որ առա­ջին անգամ Հայաստա­նում կիրառվել էին ջրցան մեքե­նա­ներ, էլեկտրա­շո­կա­յին միջոցներ և պայթուցիկ սարքեր, որոնց հետև­անքով, ըստ նրա, բազմա­թիվ մարդիկ վնասվածքներ էին ստա­ցել։ Նա նաև պնդեց, որ ընդդի­մա­դիր գրա­սենյակներ էին փակվել, իսկ Արտակ Զեյնալյա­նը, որը փորձել էր պաշտպա­նել գրա­սենյա­կում գտնվող աշխա­տա­կիցնե­րին, ենթարկվել էր բռնության։

Արամ Սարգսյա­նի գնա­հատմամբ՝ Ռոբերտ Քոչարյա­նը ոչ միայն խեղաթյուրում է այդ ժամա­նա­կաշրջա­նի իրա­դարձություննե­րը, այլ նաև պատասխա­նատվություն է կրում Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի կարգա­վորման գործընթա­ցում Հայաստա­նի տարածքա­յին հարցե­րը բանակցա­յին օրա­կարգ բերե­լու համար։ Նա հիշա­տա­կեց Մեղրիի տարբե­րա­կի քննարկումնե­րը՝ նշե­լով, որ այդ թեման հենց Քոչարյա­նի նախա­գա­հության տարի­նե­րին է դարձել բանակցա­յին նյութ։

Հանրա­պե­տություն կուսակցության վարչա­պե­տի թեկնա­ծուն անդրա­դարձավ նաև հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րին։ Սարգսյա­նը կարծիք հայտնեց, որ Ռուսաստա­նի կողմից հայկա­կան ապրանքնե­րի նկատմամբ կիրառվող սահմա­նա­փա­կումնե­րը քաղա­քա­կան բնույթ ունեն և ուղղված են ընտրողնե­րի վրա ազդե­ցություն գործադրե­լուն։ Նրա համոզմամբ՝ այդ քայլե­րը նպա­տակ ունեն դժգո­հություն առա­ջացնել գյուղատնտեսնե­րի և արտա­հա­նողնե­րի շրջա­նում՝ նրանց մղե­լով ռուսա­մետ քաղա­քա­կան ուժե­րին աջակցե­լու։

Նա ասաց, որ համոզված է՝ ընտրություննե­րից հետո իրա­վի­ճա­կը կփոխվի, իսկ ներկա­յիս սահմա­նա­փա­կումնե­րը ժամա­նա­կա­վոր բնույթ ունեն։ Միա­ժա­մա­նակ Արամ Սարգսյա­նը նկա­տեց, որ նույնիսկ սահմա­նա­փա­կումնե­րի վերացման դեպքում Հայաստա­նի գյուղատնտե­սությունը համա­կարգա­յին խնդիրնե­րի առաջ է կանգնած, քանի որ ռուսա­կան շուկա­յի գնո­ղունա­կությունը նվա­զում է, իսկ հայկա­կան արտադրանքը բախվում է աճող մրցակցության։

Սարգսյա­նի խոսքով՝ անհրա­ժեշտ է վերա­կանգնել գյուղատնտե­սության նախա­րա­րությունը և մշա­կել երկա­րա­ժամկետ քաղա­քա­կա­նություն, որը կօգնի գյուղա­ցի­նե­րին արտադրությունը պլա­նա­վո­րել և հաղթա­հա­րել շուկա­յի փոփո­խություննե­րը։ Նա նաև ընդգծեց, որ նույնիսկ եվրո­պա­կան երկրնե­րում գյուղատնտե­սությունը հաճախ գոյատև­ում է պետա­կան դոտա­ցիա­նե­րի շնորհիվ։

Անդրա­դառնա­լով գազի թեմա­յին՝ Հանրա­պե­տություն կուսակցության առաջնորդը հայտա­րա­րեց, որ Հայաստա­նի համար ռազմա­վա­րա­կան նշա­նա­կություն ունի տարա­ծաշրջա­նա­յին հաղորդակցություննե­րի և էներգե­տիկ միջանցքնե­րի զարգա­ցումը։ Նրա կարծի­քով՝ ապա­գա­յում Հայաստա­նը կարող է օգտվել այլընտրանքա­յին գազա­յին մատա­կա­րա­րումնե­րից, այդ թվում՝ թուրքմե­նա­կան գազից, եթե տարա­ծաշրջա­նա­յին նախագծե­րը կյանքի կոչվեն։

Արամ Սարգսյա­նը նաև անդրա­դարձավ ընդդի­մության կողմից հնչեցվող այն պնդումնե­րին, թե խաղա­ղության պայմա­նագրի արդյունքում հարյուր հազա­րա­վոր ադրբե­ջանցի­ներ կարող են վերաբնակվել Հայաստա­նում։ Նա այդ տեսա­կե­տը անվա­նեց անհիմն և նշեց, որ տարա­ծաշրջա­նում ադրբե­ջա­նա­կան առաջխա­ղա­ցումնե­րը պատմա­կա­նո­րեն տեղի են ունե­ցել հենց Ռուսաստա­նի մասնակցությամբ կամ համա­ձայնությամբ։

Քաղա­քա­կան գործի­չը պնդեց, որ Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի հայա­թա­փումը տեղի ունե­ցավ Ռուսաստա­նի, Ադրբե­ջա­նի և Թուրքիա­յի փոխհա­մա­ձայնության պայմաննե­րում, և այդ իրա­դարձություննե­րը, իր համոզմամբ, ցույց են տալիս, որ ռուսա­կան անվտանգա­յին համա­կարգը չի կարող դիտվել որպես Հայաստա­նի անվտանգության երաշխա­վոր։

Սարգսյա­նը երկար անդրա­դարձավ նաև 2023 թվա­կա­նի Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի իրա­դարձություննե­րին։ Նա նշեց, որ Արա­յիկ Հարությունյա­նի՝ միջազգա­յին հարթակնե­րում բանակցե­լու փորձե­րը, իր տեղե­կություննե­րով, ներքին և արտա­քին ճնշումնե­րի պատճա­ռով չիրա­կա­նացվե­ցին։ Նրա գնա­հատմամբ՝ այդ քաղա­քա­կա­նությունը նպաստեց Արցա­խի մեկուսացմանն ու հետա­գա իրա­դարձություննե­րին։

Արամ Սարգսյա­նը քննա­դա­տեց նաև այն քաղա­քա­կան ուժե­րին, որոնք իրենց ներկա­յացնում են որպես արևմտա­մետ, սակայն, ըստ նրա, չեն աջակցել եվրո­պա­կան ինտեգրման նախա­ձեռնություննե­րին։ Նա հայտա­րա­րեց, որ Ազգա­յին ժողով մտնե­լու դեպքում իր քաղա­քա­կան ուժը պատրաստ կլի­նի համա­գործակցել գործող իշխա­նության հետ՝ բացա­ռա­պես այն նպա­տա­կով, որպեսզի, իր ձևա­կերպմամբ, «ռուսահպա­տակ ուժե­րը» չվե­րա­դառնան իշխա­նության։

Քաղա­քա­կան գործի­չը նշեց, որ Հայաստա­նի խաղա­ղությունն առա­ջին հերթին կախված է սեփա­կան տնտե­սա­կան և ռազմա­կան ներուժի զարգա­ցումից։ Նրա համոզմամբ՝ Հայաստա­նը կարող է ուժե­ղացնել իր դիրքե­րը ոչ միայն ռազմա­կան, այլև տնտե­սա­կան մրցակցության միջո­ցով՝ արդյունա­վետ օգտա­գործե­լով բնա­կան ռեսուրսնե­րը, գիտա­կան ներուժը և մարդկա­յին կապի­տա­լը։

Արամ Սարգսյա­նը եզրա­փա­կեց՝ ընդգծե­լով, որ երկրի ապա­գան տեսնում է արևմտյան ուղղությամբ զարգացման, տնտե­սա­կան արդիա­կա­նացման և անկախ պետա­կա­նության ամրապնդման մեջ։ Նրա խոսքով՝ իր քաղա­քա­կան ուժի կարգա­խոսն է. «Ապա­գա­յի համար, երե­խա­նե­րի համար, քեզ համար, Հայաստան»։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝