Խաղա­ղությունը Այն Է, Երբ Պատե­րազմ Չի Կարող Լինել

Քսան տարի՝ 1998–2018 թվա­կաննե­րին, Հայաստա­նի իրար հաջորդած երկու նախա­գահներն ինչու՞ եւ ինչպե՞ս են իրենց այդ շռայլությունը թույլ տվել եւ Ռուսաստա­նի դիրքո­րոշմա­նը դեմ գնա­ցել։ Այս իրո­ղությունը ինչպե՞ս բացատրենք։

Վահրամ Աթա­նեսյան

Նախկին արտգործնա­խա­րար Վարդան Օսկանյա­նը վկա­յել է, որ երբ այդ պաշտո­նում առա­ջին անգամ հանդի­պել է ՌԴ արտգործնա­խա­րար Պրի­մա­կո­վի հետ, վերջինս առանց այլեւայլության հայտա­րա­րել է, որ «իշխա­նա­փո­խությունը չի հանում ԼՂ շուրջ տարածքնե­րը Ադրբե­ջա­նին վերա­դարձնե­լու հարցը»։ Դա ասվել է 1998թ․ մայի­սին։ 

Հիմա նույն մարդիկ ասում են, որ Ռուսաստա­նի հետ «կատա­կել չի կարե­լի»։ Այդ, իհարկե, այդպես է, միջուկա­յին գերտե­րության հետ «կատա­կել» չի կարե­լի։ 

Բայց քսան տարի՝ 1998–2018 թվա­կաննե­րին, Հայաստա­նի իրար հաջորդած երկու նախա­գահներն ինչու՞ եւ ինչպե՞ս են իրենց այդ շռայլությունը թույլ տվել եւ Ռուսաստա­նի դիրքո­րոշմա­նը դեմ գնա­ցել։ Այս իրո­ղությունը ինչպե՞ս բացատրենք։ Թվում է, «հանե­լուկը» մի պատասխան ունի․ Ադրբե­ջա­նը «հրա­ժարվել է խաղաղ ճանա­պարհով տարածքնե­րը ետ ստա­նալ», եւ Ռուսաստա­նը համա­ձայնել է ԼՂ «կարգա­վորման» այդ տարբե­րա­կին։ 

Ստույգ է, որ Պրի­մա­կով-Օսկանյան հանդի­պումից ծնված «ընդհա­նուր պետություն» առա­ջարկությունը, որ ենթադրում էր Լաչի­նի միջանցքից բացի բոլոր տարածքնե­րի վերա­դարձ Ադրբե­ջա­նին, իսկ Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի համար սահմա­նում էր Ադրբե­ջա­նի միջազգայնո­րեն ճանաչված սահմաննե­րում «հանրա­պե­տա­կան կարգի պետա­կան կազմա­վորման», այսինքն՝ ինքնա­վա­րության, կարգա­վի­ճակ, Հեյդար Ալիեւը մերժել է։

Այսօր «Հայաստան» դաշինքի պատգա­մա­վո­րի թեկնա­ծուն խոստա­նում է բերել «նախա­գահ Ռոբերտ Քոչարյա­նի տարի­նե­րի խաղա­ղությունը»։ Լավ կլի­ներ, եթե ՀՅԴ-ական երեսփո­խա­նուհին իմա­նար․ խաղա­ղությունը այն չէ, երբ պատե­րազմ չկա, այլ՝ երբ պատե­րազմ չի կարող լինել։

Վահրամ Աթա­նեսյան