Ոչ Թե Ռուսաստա­նի Դեմ, Այլ՝ Հանուն Հայաստա­նի

Հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րը գտնվում են վերա­նայման փուլում, սակայն Հայաստա­նը շահագրգռված չէ նոր թշնա­մի­ներ ձեռք բերե­լու հարցում։  Հայաստա­նը ցանկա­նում է ունե­նալ բնա­կա­նոն հարա­բե­րություններ Ռուսաստա­նի հետ, սակայն միա­ժա­մա­նակ իրա­կա­նացնում է դիվերսիֆի­կա­ցիա­յի քաղա­քա­կա­նություն։

Թագուհի Ղազարյան

1inTV‑ն զրուցել է ԱԺ ՔՊ խմբակցության պատգա­մա­վոր Թագուհի Ղազարյա­նի հետ։ Զրույցի ըթնացքում քննարկվում է երկրի ներքին և արտա­քին քաղա­քա­կա­նությունը, որում առանցքա­յին տեղ է զբա­ղեցնում կրթա­կան բարե­փո­խումնե­րի և նոր չափո­րո­շիչնե­րի ներդրման կարև­ո­րությունը։ Քննարկվում են նաև տարա­ծաշրջա­նա­յին անվտանգության մարտահրա­վերնե­րը և Ռուսաստա­նի հետ հարա­բե­րություննե­րի վերա­նայման գործընթա­ցը՝ շեշտադրե­լով սեփա­կան ուժե­րին ապա­վի­նե­լու անհրա­ժեշտությունը։ Պատգա­մա­վո­րը պարզա­բա­նում է, որ առա­ջի­կա ընտրություննե­րը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես աշխարհա­քա­ղա­քա­կան կողմնո­րոշման հանրաքվե, այլ որպես խաղա­ղության օրա­կարգի և սոցիա­լա­կան բարե­կե­ցության հաստատմանն ուղղված քվեարկություն։ Եզրա­փա­կե­լով՝ նա մատնանշում է պետության զարգացման ռազմա­վա­րա­կան առաջնա­հերթություննե­րը, այդ թվում՝ տնտե­սության դիվերսիֆի­կա­ցումը և ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի արդիա­կա­նա­ցումը՝ որպես կայուն ինքնիշխա­նության նախա­պայման։

Թագուհի Ղազարյա­նը նշեց, որ հանրակրթության նոր չափո­րո­շիչնե­րում ներառված են կյանքի համար անհրա­ժեշտ բազմա­թիվ հմտություններ, այդ թվում՝ երթև­ե­կության կանոննե­րը, մեդիագրա­գի­տությունը, թվա­յին անվտանգությունը և ֆինանսա­կան գրա­գի­տությունը։ Նրա խոսքով՝ երե­խա­նե­րը տարրա­կան դասա­րաննե­րից սկսած ստա­նում են նման գիտե­լիքներ, իսկ նոր չափո­րո­շիչնե­րով կրթություն ստա­ցող աշա­կերտնե­րի և նախկին համա­կարգով կրթվածնե­րի միջև արդեն նկա­տե­լի տարբե­րություն կա։ Ֆինանսա­կան գրա­գի­տությունը ևս ներառված է կրթա­կան ծրագրե­րում։ Նա առա­ջարկեց ուսումնա­սի­րել հրա­պա­րակված չափո­րո­շիչներն ու դասագրքե­րը, քանի որ դրանք բաց հասա­նե­լի են և հնա­րա­վո­րություն են տալիս տեսնե­լու, թե ինչ բովանդա­կություն է նախա­տեսված դպրոցնե­րում։

Կրթա­կան բարե­փո­խումնե­րի արդյունքնե­րը արդեն երև­ում են։ Նրա խոսքով՝ հետա­զո­տություննե­րը ցույց են տալիս, որ նոր չափո­րո­շիչնե­րի ներդրումից հետո աշա­կերտնե­րի գիտե­լիքնե­րի մակարդա­կը բարե­լավվել է, և նախկի­նում առկա կրթա­կան բացե­րի մի մասը սկսել է կրճատվել։

Խոսե­լով երե­խա­նե­րի անվտանգության մասին՝ պատգա­մա­վո­րը կարծիք հայտնեց, որ երե­խա­նե­րին անհրա­ժեշտ է պաշտպա­նել ոչ միայն ճանա­պարհա­յին կամ սոցիա­լա­կան վտանգնե­րից, այլև պատե­րազմնե­րից ու ագրե­սիա­յից։ Նա դիտարկեց, որ խաղա­ղությունը ներկա­յումս պետության կարև­ո­րա­գույն նպա­տակնե­րից մեկն է, քանի որ խաղաղ պայմաննե­րում սոցիա­լա­կան և կրթա­կան խնդիրնե­րի լուծումը դառնում է ավե­լի արդյունա­վետ։

Թագուհի Ղազարյա­նը նաև անդրա­դարձավ ժողովրդագրա­կան խնդիրնե­րին։ Նրա գնա­հատմամբ՝ 2019 թվա­կա­նին արձա­նագրված ծնե­լիության աճը դրա­կան ազդե­ցություն է ունե­ցել դպրոցնե­րի վրա, և բազմա­թիվ համայնքնե­րում երե­խա­նե­րի թիվն աճել է։ Նա հույս հայտնեց, որ խաղա­ղության և կայունության պայմաննե­րում ծնե­լիության դրա­կան միտումնե­րը կվե­րա­կանգնվեն։

Պատգա­մա­վո­րը, անդրա­դառնա­լով պատմության դասագրքե­րի բովանդա­կությա­նը, նշեց, որ դրանց ստեղծման գործընթա­ցը պետք է լինի մասնա­գի­տա­կան և անկախ քաղա­քա­կան միջամտություննե­րից։ Նրա խոսքով՝ չափո­րո­շիչնե­րը մշակվում են մասնա­գետնե­րի կողմից, դասագրքե­րը գրում են այլ մասնա­գետներ, իսկ գնա­հա­տումը կատա­րում են անկախ փորձա­գետներ։ Ղազարյա­նը­շեշտեց, որ քաղա­քա­կան գործիչնե­րը չպետք է թելադրեն պատմա­կան նարա­տիվնե­րը։ Նա կարև­ո­րեց քննա­դա­տա­կան մտա­ծո­ղության ձևա­վո­րումը և նշեց, որ պատմության ուսուցման նպա­տա­կը ոչ թե նախա­պես տրված գաղա­փարներ փոխանցելն է, այլ աշա­կերտնե­րին պատմա­կան իրա­դարձություննե­րը վերլուծե­լու կարո­ղություն տալը։

Ազգա­յին ժողո­վի պատգա­մա­վո­րը նաև անդրա­դարձավ դպրոցնե­րում երբեմն տարածվող ծայրա­հեղ ազգա­կենտրոն պատկե­րա­ցումնե­րին։ Նա ընդունեց, որ նման երև­ույթներ կարող են լինել, սակայն դրանք միայն կրթա­կան համա­կարգի խնդիր չեն, այլ հասա­րա­կա­կան մտա­ծո­ղության մաս են կազմում։ Նրա կարծի­քով՝ անհրա­ժեշտ է աշխա­տել ուսուցիչնե­րի հետ, որպեսզի երե­խա­նե­րը ճանա­չեն նաև այլ ժողո­վուրդնե­րի ձեռքբե­րումներն ու կարո­ղա­նան ավե­լի լայն հայացքով ընկա­լել աշխարհը։

Խոսե­լով բուհե­րի մասին՝ Թագուհի Ղազարյա­նը նշեց, որ բարձրա­գույն կրթությունը ներկա­յումս հետ է մնում հանրակրթա­կան համա­կարգից։ Նրա գնա­հատմամբ՝ վերջին տարի­նե­րին հիմնա­կան շեշտադրումը եղել է դպրոցնե­րի վրա, իսկ առա­ջի­կա տարի­նե­րին ուշադրության կենտրո­նում պետք է հայտնվեն բուհե­րը։ Նա նշեց, որ բնա­կան գիտություննե­րի ոլորտում արդեն նկա­տե­լի առա­ջընթաց կա․ եթե նախկի­նում ֆիզի­կա­յի ևքի­միա­յի ուսուցիչնե­րի պակաս կար, ապա այժմի­րա­վի­ճա­կը բարե­լավվում է։ Միա­ժա­մա­նակ, պատգա­մա­վո­րը համա­ձայնեց, որհա­սա­րա­կա­գի­տա­կան ոլորտնե­րում լուրջ խնդիրներ կան, և այդ ուղղությամբ անհրա­ժեշտ է մշա­կել առանձին ռազմա­վա­րություն։

Ղազարյա­նը կարծիք հայտնեց, որ հասա­րա­կա­գի­տա­կան կրթության հիմնա­կան խնդի­րը քննա­դա­տա­կան մտա­ծո­ղության պակասն է։ Նրա խոսքով՝ հաճախ կարե­լի է հանդի­պել մասնա­գետնե­րի, որոնք ունեն նախա­պես ձևա­վորված դիրքո­րո­շումներ և ամեն ինչ փորձում են հարմա­րեցնել դրանց, մինչդեռ կրթության նպա­տա­կը պետք է լինի անկախ վերլուծե­լու կարո­ղության զարգա­ցումը։

Անդրա­դառնա­լով հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րին՝ պատգա­մա­վո­րը նշեց, որ Ռուսաստա­նի տարբեր պաշտոնյա­նե­րի հայտա­րա­րություննե­րի հիմնա­կան հասցեա­տե­րը, իր կարծի­քով, ոչ թե Հայաստա­նի իշխա­նություններն են, այլ Հայաստա­նի հասա­րա­կությունն ու ընտրողնե­րը։ Նա դիտարկեց, որ այդ հայտա­րա­րություննե­րով փորձ է արվում ազդել հանրա­յին տրա­մադրություննե­րի վրա։ Հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րը գտնվում են վերա­նայման փուլում, սակայն Հայաստա­նը շահագրգռված չէ նոր թշնա­մի­ներ ձեռք բերե­լու հարցում։ Նա շեշտեց, որ Հայաստա­նը ցանկա­նում է ունե­նալ բնա­կա­նոն հարա­բե­րություններ Ռուսաստա­նի հետ, սակայն միա­ժա­մա­նակ իրա­կա­նացնում է դիվերսիֆի­կա­ցիա­յի քաղա­քա­կա­նություն։

Խոսե­լով Արցա­խի թեմա­յի շուրջ հնչող մեղադրանքնե­րի մասին՝ Ղազարյա­նը նշեց, որ հասա­րա­կության լայն շրջա­նակնե­րում ինքը նման մեղադրանքներ չի տեսնում, այլ դրանք ավե­լի շատ շրջա­նառվում են որոշ քաղա­քա­կան և մեդիա շրջա­նակնե­րում։ Նրա կարծի­քով՝ մարդկանց հիմնա­կան հիասթա­փությունը կապված է այն հանգա­մանքի հետ, որ իրենց սպա­սումնե­րը չեն արդա­րա­ցել, և անվտանգության այն համա­կարգը, որի վրա հույս էին դրել, չի ապա­հո­վել ցանկա­լի արդյունքը։ Պատգա­մա­վո­րը դիտարկեց, որ Հայաստա­նի հասա­րա­կության գլխա­վոր դասը վերջին տարի­նե­րի իրա­դարձություննե­րից այն է, որ պետությունը պետք է առա­ջին հերթին հենվի սեփա­կան ուժե­րի վրա։

Անդրա­դառնա­լով հայաստանցի­նե­րի և արցախցի­նե­րի միջև հարա­բե­րություննե­րին՝ Թագուհի Ղազարյա­նը նշեց, որ երկու կողմե­րում էլ կան վիրա­վորվա­ծություններ։ Նրա խոսքով՝ Հայաստա­նի բնա­կիչնե­րի մի մասը համոզված է, որ տասնամյակներ շարունակ մեծ ռեսուրսներ, զոհեր և հնա­րա­վո­րություններ են ներդրել Արցա­խի պաշտպա­նության համար, իսկ արցախցի­նե­րի մի մասը ցավ ու հիասթա­փություն է ապրում տեղի ունե­ցա­ծի պատճա­ռով։ Նա կարծում է, որ այդ փոխա­դարձ ցավը հաճախ օգտա­գործվում է քաղա­քա­կան նպա­տակնե­րով։ Արցախցի­նե­րի մեծա­մասնությունը չի նույնա­նում այն քաղա­քա­կան գործիչնե­րի հետ, որոնք ներկա­յա­նում են որպես նրանց միակ ներկա­յա­ցուցիչներ։ Նա հիշեցրեց, որ Հայաստա­նում արդեն տասնյակ հազա­րա­վոր արցախցի­ներ ստա­ցել են Հայաստա­նի քաղա­քա­ցիություն և ինտեգրվել հասա­րա­կությա­նը։

Խոսե­լով առա­ջի­կա տարի­նե­րի առաջնա­հերթություննե­րի մասին՝ պատգա­մա­վո­րը հայտա­րա­րեց, որ ամե­նա­կարև­որ նպա­տա­կը խաղա­ղության ինստի­տուցիո­նա­լա­ցումն է։ Նրա խոսքով՝ խաղա­ղությունը հնա­րա­վոր կլի­նի ամրապնդել տնտե­սության զարգացման, պետա­կան ինստի­տուտնե­րի ուժե­ղացման և արտա­քին կապե­րի դիվերսիֆի­կացման միջոցով։Հայաստանը վերջին տարի­նե­րին ակտի­վո­րեն խորացնում է համա­գործակցությունը Միացյալ Նահանգնե­րի հետ, և այդ համա­գործակցությունը վերա­բե­րում է ինչպես տնտե­սությա­նը, այնպես էլ պետա­կան կառա­վարման ու անվտանգության ոլորտնե­րին։ Առա­ջի­կա տարի­նե­րի կարև­որ խնդիրնե­րից են նաև տարա­ծաշրջա­նա­յին հաղորդակցություննե­րի ապաշրջա­փա­կումը, խաղա­ղության պայմա­նագրի ստո­րագրումը և սահմա­նա­զատման գործընթա­ցի շարունա­կությունը։

Վերջում պատգա­մա­վո­րը նշեց, որ ներքին քաղա­քա­կա­նության երկու գլխա­վոր ռազմա­վա­րա­կան ուղղություններն են կրթության ոլորտի զարգա­ցումն ու ջրա­յին ռեսուրսնե­րի արդյունա­վետ կառա­վա­րումը։ Ղազարյա­նի գնա­հատմամբ՝ եթե այս երկու ուղղություննե­րով հաջողվի առա­ջընթաց ապա­հո­վել, ապա հինգ տարի անց Հայաստա­նը կունե­նա զգա­լիո­րեն ավե­լի զարգա­ցած և կայուն պետա­կան համա­կարգ։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝