Ի՞նչ Է Խոստա­նում Քաղա­քա­ցիա­կան Պայմա­նա­գի­րը

Խաղա­ղությունը նման է նորածնի, որը դեռ պաշտպա­նության կարիք ունի։ Իշխա­նությունը կշա­րունա­կի պաշտպա­նել այդ գործընթա­ցը և թույլ չի տա, որ քաղա­քա­կան հակա­ռա­կորդնե­րը վտանգեն խաղա­ղության հաստատման հնա­րա­վո­րությունը։ 

Հայկ Կոնջորյան

Լուրե­րը զրուցել է ԱԺ ՔՊ խմբակցության ղեկա­վար Հայկ Կոնջորյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում։ Զրույցի ընթացքում ներկա­յացվում է Հայկ Կոնջորյա­նի տեսա­կետնե­րը նախընտրա­կան փուլում, որտեղ նա քննարկում է Հայաստա­նի առջև ծառա­ցած ինքնիշխա­նության և անվտանգության մարտահրա­վերնե­րը։ Հիմնա­կան շեշտադրումը կատարվում է խաղա­ղության հաստատման և տնտե­սա­կան դիվերսիֆի­կա­ցիա­յի վրա՝ որպես պետա­կա­նության պահպանման գլխա­վոր երաշխիքնե­րի։ Կոնջորյա­նը հակա­դարձում է ընդդի­մության քննա­դա­տություննե­րին՝ պնդե­լով, որ իշխա­նության գործո­ղություննե­րը թելադրված են պետա­կան շահով և փոփոխվող աշխարհա­քա­ղա­քա­կան իրո­ղություննե­րին հարմարվե­լու անհրա­ժեշտությամբ։ Տեքստի նպա­տակն է համախմբել ընտրողնե­րին ժողովրդա­վա­րա­կան արժեքնե­րի շուրջ և զգուշացնել նախկին համա­կարգի հնա­րա­վոր վերա­դարձի վտանգնե­րի մասին։

Հայկ Կոնջորյա­նը նշեց, որ Ռուսաստա­նի կողմից կիրառվող տնտե­սա­կան սահմա­նա­փա­կումնե­րի և Հայաստա­նի ընտրա­կան գործընթա­ցի ժամա­նա­կա­յին համընկնումը դժվար է անտե­սել։ Նրա խոսքով՝ մարզե­րում և համայնքնե­րում քաղա­քա­ցի­նե­րից հաճախ լսում են, որ մարդիկ չեն պատրաստվում տնտե­սա­կան խնդիրնե­րի պատճա­ռով հրա­ժարվել պետա­կա­նությունից ու ինքնիշխա­նությունից։ Ազգա­յին ժողո­վի ՔՊ խմբակցության ղեկա­վա­րը դիտարկեց, որ Հայաստա­նը շարունա­կե­լու է կառուցո­ղա­կան հարա­բե­րություններ ունե­նալ Ռուսաստա­նի և ԵԱՏՄ գործընկերնե­րի հետ, սակայն միա­ժա­մա­նակ առաջ է տանե­լու տնտե­սա­կան և արտա­քին քաղա­քա­կան դիվերսիֆի­կացման քաղա­քա­կա­նությունը՝ առաջնորդվե­լով բացա­ռա­պես Հայաստա­նի պետա­կան շահե­րով։

Կոնջորյա­նը կարծում է, որ հնա­րա­վոր չէ չնկա­տել որոշ ռուսա­կան շրջա­նակնե­րի հայտա­րա­րություններն ու տնտե­սա­կան գործընթացնե­րի քաղա­քա­կան ենթա­տեքստը, սակայն շեշտեց, որ Հայաստա­նի իշխա­նությունը շարունա­կե­լու է առաջնորդվել սեփա­կան շահե­րով։ Նրա խոսքով՝ արտա­քին քաղա­քա­կա­նությունը կառուցված է բալանսա­վորման սկզբունքի վրա, և Հայաստա­նը ձգտում է զարգացնել հարա­բե­րություննե­րը թե՛ ԵԱՏՄ երկրնե­րի, թե՛ այլ միջազգա­յին գործընկերնե­րի հետ։ Նա հավե­լեց, որ եթե ապա­գա­յում առա­ջա­նա ռազմա­վա­րա­կան ընտրության անհրա­ժեշտություն, Հայաստա­նը համա­պա­տասխան որո­շում կկա­յացնի՝ ելնե­լով սեփա­կան շահե­րից։

Անդրա­դառնա­լով 2021 թվա­կա­նի նախընտրա­կան խոստումնե­րին՝ Հայկ Կոնջորյանն ասաց, որ իրենց հիմնա­կան պարտա­վո­րությունը եղել է «խաղա­ղության դարաշրջա­նի» բացումը։ Նա նշեց, որ քաղա­քա­կա­նությունը հնա­րա­վո­րի արվեստ է, և ժամա­նա­կի ընթացքում անհրա­ժեշտ է եղել վերագնա­հա­տել իրա­վի­ճա­կը՝ համա­պա­տասխա­նեցնե­լով նպա­տակներն ու իրա­կան հնա­րա­վո­րություննե­րը։ Քաղա­քա­կան գործի­չը պնդեց, որ Հայաստա­նի իշխա­նությունը փորձել է հաշվի առնել տարա­ծաշրջա­նա­յին փոփո­խություննե­րը և կառուցել քաղա­քա­կա­նություն, որը կհա­մա­պա­տասխա­ներ ստեղծված իրո­ղություննե­րին։

Կոնջորյա­նը հայտա­րա­րեց, որ նախկին Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի շուրջ գործընթացնե­րի ընթացքում թե՛ Արցա­խի որոշ ղեկա­վարներ, թե՛ հայաստանյան ընդդի­մությունը չեն ցուցա­բե­րել բավա­րար քաղա­քա­կան հեռա­տե­սություն։ Նրա խոսքով՝ տարբեր փուլե­րում եղել են բանակցա­յին հնա­րա­վո­րություններ, որոնք չեն օգտա­գործվել։ Նա հիշեցրեց, որ 2023 թվա­կա­նին Արցա­խի իշխա­նա­փո­խությունից ընդա­մե­նը օրեր անց ստո­րագրվեց լուծարման հրա­մա­նա­գի­րը և այդ փաստը ներկա­յացրեց որպես նախկին քաղա­քա­կան ուժե­րի ձախողման հետև­անք։

ՔՊ խմբակցության ղեկա­վա­րը նաև նշեց, որ տասնամյակներ շարունակ Հայաստա­նի հասա­րա­կությունը ապրել է պատրանքնե­րի մեջ, քանի որ միջազգա­յին հարթակնե­րում Ղարա­բա­ղը դիտարկվել է Ադրբե­ջա­նի մաս, մինչդեռ ներքա­ղա­քա­կան դաշտում ներկա­յացվել է բոլո­րո­վին այլ պատկեր։ Նրա խոսքով՝ դեռևս 2019 թվա­կա­նին միջազգա­յին գործընկերնե­րի հետ շփումնե­րի ընթացքում ինքը բախվել է այն իրա­կա­նությա­նը, որ արտա­քին աշխարհում հարցը ընկալվում էր այլ կերպ, քան ներկա­յացվում էր Հայաստա­նի ներսում։

Հայկ Կոնջորյա­նը պնդեց, որ այսօր Հայաստա­նի և Ադրբե­ջա­նի միջև առկա է փաստա­ցի խաղա­ղություն, քանի որ ավե­լի քան երկու տարի սահմա­նին զոհեր չեն եղել։ Նա ընդգծեց, որ խաղա­ղությունը պետք է դիտարկել որպես ամե­նա­մեծ անվտանգության երաշխիք։ Քաղա­քա­կան գործի­չը հայտա­րա­րեց, որ կառա­վա­րող ուժը պատրաստ է անել ամեն ինչ՝ այդ խաղա­ղությունը պահպա­նե­լու և ինստի­տուցիո­նալ դարձնե­լու համար։

Կոնջորյա­նի խոսքով՝ խաղա­ղությունը նման է նորածնի, որը դեռ պաշտպա­նության կարիք ունի։ Նա համոզմունք հայտնեց, որ իշխա­նությունը կշա­րունա­կի պաշտպա­նել այդ գործընթա­ցը և թույլ չի տա, որ քաղա­քա­կան հակա­ռա­կորդնե­րը վտանգեն խաղա­ղության հաստատման հնա­րա­վո­րությունը։ Նրա կարծի­քով՝ առա­ջի­կա տարի­նե­րին Հայաստա­նի օրա­կարգն աստի­ճա­նա­բար տեղա­փոխվե­լու է գոյա­բա­նա­կան խնդիրնե­րից դեպի զարգացման, ներդրումնե­րի և տնտե­սա­կան համա­գործակցության հարցեր։

Պատասխա­նե­լով անվտանգության վերա­բերյալ հարցե­րին՝ նա ասաց, որ աշխարհում նույնիսկ ամե­նահզոր պետություննե­րը չունեն լիարժեք անվտանգություն, սակայն պետություննե­րը կարող են նվա­զեցնել ռիսկե­րը։ Նրա գնա­հատմամբ՝ հենց խաղա­ղությունն է անվտանգության գլխա­վոր գործի­քը, և վերջին երկու տարի­նե­րի փորձը դա ապա­ցուցում է։

Խոսե­լով ընդդի­մության մասին՝ Հայկ Կոնջորյա­նը բազմիցս քննա­դա­տեց Ռոբերտ Քոչարյա­նին, Սերժ Սարգսյա­նին և Սամվել Կարա­պետյա­նին՝ նրանց անվա­նե­լով «պատե­րազմի եռագլուխ կուսակցություն»։ Նա պնդեց, որ այդ ուժե­րը ցանկա­նում են վերա­նա­յել արդեն ավարտված բանակցա­յին գործընթացնե­րը, ինչը, ըստ նրա, վտանգա­վոր հետև­անքներ կարող է ունե­նալ և նոր լարվա­ծություն առա­ջացնել։

ՔՊ ներկա­յա­ցուցի­չը նաև անդրա­դարձավ խաղա­ղության պայմա­նագրի հեռանկա­րին՝ նշե­լով, որ Հայաստա­նը պատրաստ է հնա­րա­վո­րինս արագ ստո­րագրել համա­ձայնա­գի­րը։ Նրա խոսքով՝ սահմա­նա­զատման հանձնա­ժո­ղովնե­րի աշխա­տանքը շարունակվում է, իսկ Հայաստա­նի և Ադրբե­ջա­նի միջև ձևա­վորվող համա­գործակցության միջա­վայրը նպաստում է այդ գործընթա­ցի առաջխա­ղացմա­նը։

Հայկ Կոնջորյա­նը համոզմունք հայտնեց, որ Հայաստա­նը կհաղթա­հա­րի նաև Ռուսաստա­նի հետ առկա տնտե­սա­կան խնդիրնե­րը և նույնիսկ ավե­լի ուժեղ դուրս կգա այդ իրա­վի­ճա­կից։ Նա հիշեցրեց, որ վարչա­պե­տի և Ռուսաստա­նի նախա­գա­հի միջև արդեն եղել է հեռա­խո­սազրույց, որի ընթացքում պայմա­նա­վորվա­ծություն է ձեռք բերվել ընտրություննե­րից հետո քննարկել երկկողմ հարա­բե­րություննե­րին առնչվող հարցե­րը։

Անդրա­դառնա­լով ընդդի­մության այն պնդումնե­րին, թե ներկա­յիս խաղա­ղությունը «արժա­նա­պա­տիվ» չէ, Կոնջորյա­նը հայտա­րա­րեց, որ 300 հազար ադրբե­ջանցի­նե­րի վերա­դարձի մասին խոսակցություննե­րը կեղծիք են։ Նա պնդեց, որ նման հարց երբևէ չի քննարկվել և այդ թեման օգտա­գործվում է քաղա­քա­ցի­նե­րին վախեցնե­լու նպա­տա­կով։ Նրա խոսքով՝ նախկի­նում նույնպես տարածվել են նմա­նա­տիպ հայտա­րա­րություններ միջանցքի, Ոսկե­պա­րի կամ Կիրանցի վերա­բերյալ, որոնք, ըստ նրա, չեն իրա­կա­նա­ցել։

Քաղա­քա­կան գործի­չը նշեց, որ սահմա­նա­զատման գործընթա­ցի վերա­բերյալ ընդդի­մության բազմա­թիվ կանխա­տե­սումներ չեն արդա­րա­ցել, և իշխա­նության դիրքո­րո­շումնե­րը գործնա­կա­նում պահպանվել են։ Նա պնդեց, որ ընդդի­մությունը փորձում է ահա­բե­կել հասա­րա­կությա­նը՝ քաղա­քա­կան աջակցություն ստա­նա­լու համար։

Վարչա­կան ռեսուրսի կիրառման վերա­բերյալ մեղադրանքնե­րին արձա­գանքե­լով՝ Կոնջորյանն ասաց, որ ինքը լուրջ չի վերա­բերվում նախկին ՄԻՊ Արման Թաթո­յա­նի հրա­պա­րա­կումնե­րին։ Նա նշեց, որ եթե կան իրա­վա­խախտումնե­րի ապա­ցույցներ, ապա դրանք պետք է իրա­վա­կան ընթացք ստա­նան, սակայն, ըստ նրա, ներկա­յացված նյութե­րը համո­զիչ չեն եղել։

Հայկ Կոնջորյա­նը նաև հայտա­րա­րեց, որ ՔՊ‑ն վարչա­կան ռեսուրսի կարիք չունի, քանի որ մշտա­պես շփվում է քաղա­քա­ցի­նե­րի հետ և կազմա­կերպում բաց հանդի­պումներ։ Նրա խոսքով՝ հանրա­հա­վաքնե­րին մասնակցող պետա­կան կամ համայնքա­յին աշխա­տողնե­րը, եթե մասնակցում են աշխա­տանքա­յին ժամե­րից հետո, օգտվում են իրենց սահմա­նադրա­կան իրա­վունքից։

Անդրա­դառնա­լով ընտրա­կա­շառքի վերա­բերյալ մեղադրանքնե­րին՝ նա պնդեց, որ ընդդի­մության ներկա­յա­ցուցիչնե­րը փորձում են ներկա­յացնել իրա­կա­նությա­նը չհա­մա­պա­տասխա­նող բացատրություններ։ Կոնջորյա­նը համոզմունք հայտնեց, որ ընտրա­կա­շառք տվողներն ու ստա­ցողնե­րը պետք է ենթարկվեն պատասխա­նատվության, իսկ համա­պա­տասխան պատժա­մի­ջոցնե­րը, ըստ նրա, ապա­գա­յում կարող են ավե­լի խստացվել։

Զրույցի ավարտին Հայկ Կոնջորյա­նը դիմեց քաղա­քա­ցի­նե­րին՝ կոչ անե­լով մասնակցել ընտրություննե­րին։ Նա նշեց, որ առա­ջի­կա ընտրություննե­րը վերա­բե­րում են խաղա­ղության, պետա­կա­նության և ինքնիշխա­նության պաշտպա­նությա­նը։ Կոնջորյա­նի խոսքով՝ քաղա­քա­ցի­նե­րի քվեն կարող է ապա­հո­վել Հայաստա­նի երկա­րա­ժամկետ կայունությունն ու անվտանգությունը, իսկ խաղա­ղության պահպա­նումը պետք է դառնա հասա­րա­կության ընդհա­նուր առաջնա­հերթությունը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝