Հայաստանն Իր Անկա­խությունը Չի Վաճա­ռե­լու

Հայաստա­նը շարունա­կում է առաջնորդվել իր ազգա­յին շահե­րով։ Հետպա­տե­րազմյան իրա­դարձություննե­րը ցույց տվե­ցին, որ անվտանգության և տնտե­սա­կան ոլորտնե­րում Հայաստա­նը չի կարող ամբողջությամբ կախված մնալ մեկ կենտրո­նից։ 

Ալեն Սիմոնյան

FactorTV‑ն զրուցել է ՀՀ ԱԺ նախա­գահ Ալեն Սիմոնյա­նի հետ։ Ալեն Սիմոնյա­նը քննարկում է Հայաստա­նի և Ռուսաստա­նի միջև սրվող տնտե­սա­կան ու քաղա­քա­կան հարա­բե­րություննե­րը՝ կոչ անե­լով Մոսկվա­յին զերծ մնալ պատժա­մի­ջոցնե­րից և «անցյա­լի սխալնե­րի» կրկնությունից: Նա շեշտում է, որ Երև­ա­նը ձգտում է տնտե­սա­կան դիվերսիֆի­կացման և նոր շուկա­նե­րի որոնման, որպեսզի նվա­զեցնի կախվա­ծությունը մեկ բևե­ռից և ապա­հո­վի երկրի ինքնիշխա­նությունը։ Անդրա­դառնա­լով ներքա­ղա­քա­կան խնդիրնե­րին՝ Սիմոնյա­նը մեղադրում է ընդդի­մա­դիր ուժե­րին Ռուսաստա­նից ունե­ցած ուղիղ կախվա­ծության և հանրությա­նը վախի մթնո­լորտում պահե­լու մեջ։ Ի վերջո, նա վերա­հաստա­տում է իշխա­նության հավա­տարմությունը խաղա­ղության օրա­կարգին և վստա­հություն հայտնում առա­ջի­կա ընտրություննե­րում ժողովրդի աջակցությունը ստա­նա­լու հարցում։

Ալեն Սիմոնյա­նը, անդրա­դառնա­լով Ռուսաստա­նի կողմից հայկա­կան ապրանքնե­րի ներմուծման սահմա­նա­փա­կումնե­րին, նշեց, որ նման գործե­լա­կերպը չի աշխա­տե­լու Հայաստա­նի Հանրա­պե­տությունում և հակա­ռակ ազդե­ցությունն է ունե­նա­լու։ Նա ռուսա­կան կողմին կոչ արեց չկրկնել նախկին սխալնե­րը՝ ընդգծե­լով, որ Հայաստա­նը չի ձգտում հարա­բե­րություննե­րի սրմա­նը, սակայն անհրա­ժեշտության դեպքում կլուծի իր տնտե­սա­կան խնդիրնե­րը։ Ազգա­յին ժողո­վի նախա­գա­հը կարծում է, որ այդ սահմա­նա­փա­կումնե­րը վնա­սում են ոչ թե Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րին, այլ հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րին։ Նրա խոսքով՝ Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի իրա­դարձություննե­րից, ռուս խաղա­ղա­պահնե­րի գործունեությունից, ռուսա­կան հեռուստաա­լիքնե­րի վարքագծից և այլ զարգա­ցումնե­րից հետո նման քայլերն ավե­լի են հեռացնում Հայաստա­նի հասա­րա­կությա­նը Ռուսաստա­նից։

Սիմոնյա­նը նշեց, որ եթե Ռուսաստա­նը կարծում է, թե գյուղատնտե­սա­կան ապրանքնե­րի ներմուծումը սահմա­նա­փա­կե­լով կարող է վնա­սել իշխա­նությա­նը, ապա սխալվում է։ Նա ընդգծեց, որ այդ քաղա­քա­կա­նությունը միայն խորացնում է անվստա­հությունը և խնդիրներ է ստեղծում երկկողմ հարա­բե­րություննե­րում։ Ալեն Սիմոնյա­նի խոսքով՝ հետա­գա­յում ավե­լի դժվար է լինե­լու վերա­կանգնել այն հարա­բե­րություննե­րը, որոնք այժմ վնասվում են նման որո­շումնե­րի հետև­անքով։

Ազգա­յին ժողո­վի նախա­գա­հը նաև դիտարկեց, որ Ռուսաստա­նի վարքա­գի­ծը եզա­կի երև­ույթ չէ և նման մոտե­ցումներ նախկի­նում կիրառվել են տարբեր երկրնե­րի նկատմամբ։ Նա նշեց, որ Հայաստա­նը նույնիսկ այս իրա­վի­ճա­կում չի դիմում կտրուկ քայլե­րի և շարունա­կում է գործընկե­րա­յին վերա­բերմունք ցուցա­բե­րել։ Սիմոնյա­նը հույս հայտնեց, որ Ռուսաստա­նը կվե­րա­նա­յի իր գործո­ղություննե­րը և կհրա­ժարվի նման քաղա­քա­կա­նությունից։

Խոսե­լով այն ենթադրության մասին, թե ռուսա­կան սահմա­նա­փա­կումնե­րը կարող են կապված լինել Հայաստա­նի եվրո­պա­կան ուղղության հետ, Ալեն Սիմոնյա­նը կարծիք հայտնեց, որ նպա­տա­կը ոչ թե առա­ջի­կա ընտրություննե­րի վրա անմի­ջա­կան ազդե­ցությունն է, այլ ավե­լի երկա­րա­ժամկետ գործընթացնե­րի վրա ճնշում գործադրե­լը։ Նրա խոսքով՝ այդ քայլերն ուղղված են Հայաստա­նի եվրո­պա­կան հնա­րա­վոր շարժը կանխե­լուն կամ վախեցնե­լուն։ Սակայն նա համոզված է, որ Հայաստա­նը թշնա­մա­բար տրա­մադրված չէ Ռուսաստա­նի նկատմամբ և չի պատրաստվում կտրուկ կամ հակա­ռուսա­կան քայլե­րի։

Անդրա­դառնա­լով հնա­րա­վոր եվրո­պա­կան աջակցությա­նը՝ Սիմոնյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նը նոր շուկա­ներ է փնտրե­լու իր արտադրանքի համար՝ անկախ նրա­նից՝ դրանք կլի­նեն Եվրո­պա­յում, թե այլ տարա­ծաշրջաննե­րում։ Նա ընդգծեց, որ Հայաստա­նը չի ցանկա­նում մեկ կախվա­ծությունը փոխա­րի­նել մյուսով, այլ ձգտում է բազմա­զա­նեցնել իր տնտե­սա­կան կապե­րը։ Միա­ժա­մա­նակ նա բնա­կան է համա­րում, որ ճգնա­ժա­մա­յին իրա­վի­ճա­կում գործընկերնե­րը կարող են աջակցություն ցուցա­բե­րել։

Ալեն Սիմոնյա­նը հատկա­պես մտա­հո­գիչ համա­րեց այն, որ ռուսա­կան կողմը, իր գնա­հատմամբ, չի հասկա­նում իր գործո­ղություննե­րի երկա­րա­ժամկետ հետև­անքնե­րը։ Նա նշեց, որ Հայաստա­նի արտա­հանման ծավալներն այնքան մեծ չեն, որ հնա­րա­վոր չլի­նի նոր շուկա­ներ գտնել։ Նրա խոսքով՝ նույնիսկ եվրո­պա­կան մեկ շրջա­նի շուկան կարող է կլա­նել այն ծավալնե­րը, որոնք այսօր խնդիրնե­րի են բախվում Ռուսաստա­նում։ Սիմոնյա­նը հարց բարձրացրեց, թե ինչու է անհրա­ժեշտ նման քայլե­րով կորցնել Հայաստա­նի հասա­րա­կության վստա­հությունը։

Ազգա­յին ժողո­վի նախա­գա­հը հատուկ դիմեց Ռուսաստա­նի պետա­կան կառույցնե­րին՝ կոչ անե­լով ուշադրություն դարձնել հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րի վրա նման քաղա­քա­կա­նության ազդե­ցությա­նը։ Նա ընդգծեց, որ իր մտա­հո­գությունը վերա­բե­րում է ոչ թե ընտրություննե­րին կամ իշխա­նությա­նը, այլ երկու երկրնե­րի հարա­բե­րություննե­րի ապա­գա­յին։

Եվրա­միության հետ հարա­բե­րություննե­րի մասին խոսե­լիս Ալեն Սիմոնյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նը շարունա­կում է առաջնորդվել իր ազգա­յին շահե­րով։ Նրա խոսքով՝ հետպա­տե­րազմյան իրա­դարձություննե­րը ցույց տվե­ցին, որ անվտանգության և տնտե­սա­կան ոլորտնե­րում Հայաստա­նը չի կարող ամբողջությամբ կախված մնալ մեկ կենտրո­նից։ Սիմոնյա­նը կարծում է, որ Հայաստա­նը պետք է հնա­րա­վո­րինս անկախ լինի տարբեր ուժա­յին կենտրոննե­րից և մշտա­պես ունե­նա այլընտրանքներ։

Նա ընդգծեց, որ ներկա­յումս Հայաստա­նի կողմից Եվրա­միությանն անդա­մակցե­լու ուղղությամբ որևէ կոնկրետ գործընթաց չկա, և երկի­րը նույնիսկ թեկնա­ծուի կարգա­վի­ճակ չունի։ Այդուհանդերձ, ըստ Սիմոնյա­նի, Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը շարունա­կե­լու են պաշտպա­նել ազգա­յին շահե­րը ինչպես ԵԱՏՄ‑ի ներսում, այնպես էլ այլ ուղղություննե­րով։ Նա շեշտեց, որ Հայաստա­նը չի պատրաստվում սրել հարա­բե­րություննե­րը ԵԱՏՄ‑ի հետ և դուրս գալու հարց օրա­կարգում չկա։

Սիմոնյա­նը նաև կարծիք հայտնեց, որ ընտրություննե­րից հետո ռուս-հայկա­կան հարա­բե­րություննե­րում առկա լարվա­ծությունը կարող է մեղմա­նալ։ Նա նշեց, որ որոշ ընդդի­մա­դիր գործիչներ ևս ազդե­ցություն ունեն այդ գործընթացնե­րի վրա և նպաստում են լարվա­ծության խորացմա­նը։ Ալեն Սիմոնյա­նի համոզմամբ՝ ընտրություննե­րից հետո իրա­վի­ճա­կը կարող է վերա­դառնալ ավե­լի կանխա­տե­սե­լի հունի։

Խոսե­լով ընդդի­մության մասին՝ Ազգա­յին ժողո­վի նախա­գա­հը պնդեց, որ որոշ քաղա­քա­կան ուժեր կախված են Ռուսաստա­նից։ Նա նշեց, որ Սամվել Կարա­պետյա­նի, Ռոբերտ Քոչարյա­նի և Գագիկ Ծառուկյա­նի տնտե­սա­կան կամ քաղա­քա­կան կապե­րը Ռուսաստա­նում հարցեր են առա­ջացնում նրանց անկա­խության վերա­բերյալ։ Սիմոնյա­նը կարծում է, որ այդ ուժե­րը չեն կարող հանդես գալ որպես ամբողջո­վին ինքնուրույն քաղա­քա­կան դերա­կա­տարներ։

Անդրա­դառնա­լով Հայաստա­նի երկա­թուղու հարցին՝ Ալեն Սիմոնյա­նը նշեց, որ երկի­րը չի կարող հրա­ժարվել ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի զարգա­ցումից միայն այն պատճա­ռով, որ որևէ կողմ չի ցանկա­նում ներդրումներ կատա­րել։ Նրա խոսքով՝ եթե գործող մեխա­նիզմնե­րը չաշխա­տեն, Հայաստա­նը կփնտրի այլ տարբե­րակներ՝ իր երկա­թուղին արդիա­կա­նացնե­լու համար։ Նա նաև չբա­ցա­ռեց, որ ապա­գա­յում կարող է քննարկվել երկա­թուղու կառա­վարման մոդե­լի վերա­նա­յումը, եթե այլ ելք չլի­նի։

Հայ-թուրքա­կան և հայ-ադրբե­ջա­նա­կան հարա­բե­րություննե­րի համա­տեքստում Սիմոնյա­նը նշեց, որ տարա­ծաշրջա­նում երկար տարի­ներ ձևա­վորվել էր փոխա­դարձ կախվա­ծություննե­րի համա­կարգ։ Նրա գնա­հատմամբ՝ խաղա­ղության գործընթացնե­րը և հաղորդակցություննե­րի բացումը կարող են նվա­զեցնել արտա­քին դերա­կա­տարնե­րի ազդե­ցությունը։ Նա կարծում է, որ ներկա­յիս ընդդի­մությունը շարունա­կում է շահարկել հին վախե­րը՝ հասա­րա­կության վրա ազդե­լու նպա­տա­կով։

Ալեն Սիմոնյա­նը անդրա­դարձավ նաև «300 հազար ադրբե­ջանցի­նե­րի վերա­դարձի» մասին տարածվող թեզե­րին՝ դրանք որա­կե­լով որպես անհիմն քարոզչություն։ Նա նշեց, որ որևէ փաստաթղթում նման դրույթ գոյություն չունի և նման հարց երբեք չի քննարկվել։ Սիմոնյա­նի խոսքով՝ այդ պնդումնե­րը նպա­տակ ունեն վախեցնել քաղա­քա­ցի­նե­րին և մոլո­րեցնել հանրությա­նը։

Խաղա­ղության գործընթա­ցի վերա­բերյալ նա շեշտեց, որ Հայաստա­նը միջանցք չի տրա­մադրել որևէ պետության, իսկ միջազգա­յին համա­գործակցության նոր ձևա­չա­փե­րը հիմնված են Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության վրա։ Նրա համոզմամբ՝ ընդդի­մության ներկա­յացրած բազմա­թիվ մեղադրանքներ չեն դիմա­նում փաստե­րի ստուգմա­նը և կառուցված են հիմնա­կա­նում հույզե­րի վրա։

Ներքա­ղա­քա­կան թեմա­նե­րին անդրա­դառնա­լով՝ Ալեն Սիմոնյա­նը նշեց, որ իրա­վա­պահ և դատա­կան համա­կարգե­րը պետք է գործեն անկախ քաղա­քա­կան իշխա­նությունից։ Նա ընդգծեց, որ նույնիսկ այն անձանց նկատմամբ, որոնց իշխա­նությունը քննա­դա­տում է, որո­շումնե­րը պետք է կայացվեն բացա­ռա­պես իրա­վա­կան ընթա­ցա­կարգե­րով։ Սիմոնյա­նը պնդեց, որ քաղա­քա­կան իշխա­նությունը չի կարող դատավճիռներ թելադրել դատա­րաննե­րին։

Ազգա­յին ժողո­վի նախա­գա­հը նաև խոսեց հասա­րա­կա­կան մթնո­լորտի մասին՝ նշե­լով, որ տարի­ներ շարունակ քաղա­քա­կան գործիչներն ու նրանց ընտա­նիքնե­րը ենթարկվել են վիրա­վո­րանքնե­րի և սպառնա­լիքնե­րի։ Նրա խոսքով՝ քաղա­քա­կան դաշտում կուտակված լարվա­ծությունը երբեմն բերում է կոշտ արձա­գանքնե­րի, սակայն իշխա­նությունը փորձում է զսպվա­ծություն ցուցա­բե­րել։ Միա­ժա­մա­նակ նա ընդգծեց, որ բոլոր քաղա­քա­կան ուժե­րը պետք է պատասխա­նատվություն կրեն հասա­րա­կա­կան մթնո­լորտի առողջացման համար։

Ամփո­փե­լով՝ Ալեն Սիմոնյա­նը վստա­հություն հայտնեց, որ Հայաստա­նի քաղա­քա­ցի­նե­րը կկա­յացնեն իրենց ընտրությունը՝ առաջնորդվե­լով խաղա­ղության, անվտանգության և պետա­կան շահե­րի տրա­մա­բա­նությամբ։ Նա նշեց, որ իշխա­նության հիմնա­կան հենա­րա­նը Հայաստա­նի ժողո­վուրդն է և համոզմունք հայտնեց, որ քաղա­քա­ցի­նե­րը չեն ընտրի այն քաղա­քա­կան ուղին, որը կարող է երկի­րը վերա­դարձնել նոր հակա­մարտություննե­րի կամ արտա­քին կախվա­ծություննե­րի շրջան։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝