Ռուսա­կան «Իշխա­նա­փո­խությունը» Ձախողվեց

Հետընտրա­կան լուրջ զարգա­ցումնե­րի ռեսուրս ընդդի­մա­դիր ուժե­րը չունեն։ Հնա­րա­վոր են հանրա­հա­վաքներ, բողո­քի ակցիա­ներ կամ կարճա­ժամկետ փողո­ցա­յին գործո­ղություններ, սակայն դրանք չեն հանգեցնի քաղա­քա­կան ճգնա­ժա­մի կամ պետա­կան համա­կարգի կաթվա­ծա­հարման։  

Ռոբերտ Ղևոնդյան

1inTV‑ն զրուցել է Հայկա­կան Խորհրդի փորձա­գետ, քաղա­քա­գետ Ռոբերտ Ղևոնդյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում ներկա­յացվում է Հայաստա­նի խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րի նախնա­կան արդյունքնե­րը, որտեղ իշխող «Քաղա­քա­ցիա­կան պայմա­նա­գիր» կուսակցությունը ստա­ցել է ձայնե­րի մեծա­մասնությունը և կառա­վա­րություն կազմե­լու հնա­րա­վո­րությունը: Քաղա­քա­գետ Ռոբերտ Ղևոնդյա­նի հետ քննարկման միջո­ցով վերլուծվում են ընդդի­մա­դիր ուժե­րի դժգո­հություննե­րը, հետընտրա­կան հնա­րա­վոր զարգա­ցումնե­րը և ընտրա­կա­շառքնե­րի դեմ պայքա­րի խիստ անհրա­ժեշտությունը։ Առանցքա­յին թեմա­նե­րից է Ռուսաստա­նի աշխարհա­քա­ղա­քա­կան ազդե­ցությունը, որը, չնա­յած իշխա­նա­փո­խության ձախողմա­նը, կարո­ղա­ցավ խորհրդա­րա­նում ապա­հո­վել իր շահե­րը ներկա­յացնող ուժե­րի ներկա­յությունը: Վերջնա­կան նպա­տակն է ցույց տալ, որ չնա­յած արտա­քին ճնշումնե­րին և ներքին բողոքնե­րին, ընտրություննե­րը դիտարկվում են որպես լեգի­տիմ քայլ դեպի երկրի կայունա­ցում և դանդաղ վեկտո­րի փոփո­խություն:

Ռոբերտ Ղևոնդյան նշեց, որ ընտրություննե­րի նախնա­կան արդյունքներն ընդհա­նուր առմամբ համա­պա­տասխա­նում են ակնկա­լիքնե­րին։ Նրա գնա­հատմամբ՝ հիմնա­կան անակնկա­լը Բարգա­վաճ Հայաստան կուսակցությունի համե­մա­տա­բար ցածր արդյունքն էր, քանի որ սպասվում էր ավե­լի բարձր ցուցա­նիշ։ Միա­ժա­մա­նակ նա դիտարկեց, որ Հայաստան դաշինք‑ը կարո­ղա­ցավ հաղթա­հա­րել խորհրդա­րան անցնե­լու շեմը և ներկա­յացված կլի­նի Ազգա­յին ժողո­վում։

Քաղա­քա­գե­տը ասաց, որ իշխող Քաղա­քա­ցիա­կան պայմա­նա­գի­րը փաստա­ցի ձևա­վո­րե­լու է իշխա­նություն, և այդ հանգա­մանքը այլևս դժվար թե փոխվի։ Նա նաև նշեց, որ չհաշվարկված քվե­նե­րի քանա­կը շատ փոքր է, ուստի էական փոփո­խություններ չեն ակնկալվում։ Ղևոնդյա­նի խոսքով՝ ԲՀԿ‑ի համար խորհրդա­րան անցնե­լու հավա­նա­կա­նությունը մնում է, սակայն դա կախված է մնա­ցած քվե­նե­րի աշխարհագրությունից։

Ռոբերտ Ղևոնդյա­նը ցավով արձա­նագրեց, որ ընտրություննե­րը մեծ անակնկալներ չբե­րե­ցին, և այն ուժե­րը, որոնց խորհրդա­րան անցնե­լու հնա­րա­վո­րություննե­րը գնա­հատվում էին որպես ցածր, այդպես էլ չկա­րո­ղա­ցան հաղթա­հա­րել շեմը։ Նրա կարծի­քով՝ ավե­լի բազմա­զան խորհրդա­րա­նը ցանկա­լի կլի­ներ քաղա­քա­կան համա­կարգի համար։Թեև իշխող ուժը պահպա­նե­լու է մեծա­մասնությունը, այն չի ունե­նա­լու սահմա­նադրա­կան մեծա­մասնություն։ Նրա համոզմամբ՝ սահմա­նադրա­կան փոփո­խություննե­րի հարցե­րում իշխա­նությունը ստիպված կլի­նի համա­գործակցել ընդդի­մա­դիր ուժե­րի հետ։

Ղևոնդյա­նը նշեց, որ Սամվել Կարա­պետյա­նի ղեկա­վա­րած ուժը, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, կընդունի մանդատնե­րը և կշա­րունա­կի գործունեությունը խորհրդա­րա­նում։ Նա նույնիսկ համե­մա­տություն անցկացրեց՝ ասե­լով, որ Կարա­պետյա­նը կարող է դառնալ «հաջորդ Քոչարյա­նը»՝ զբա­ղեցնե­լով նախկին ընդդի­մա­դիր բևե­ռի քաղա­քա­կան տեղը։

Քաղա­քա­գե­տը կարծում է, որ հետընտրա­կան լուրջ զարգա­ցումնե­րի ռեսուրս ընդդի­մա­դիր ուժե­րը չունեն։ Նրա գնա­հատմամբ՝ հնա­րա­վոր են հանրա­հա­վաքներ, բողո­քի ակցիա­ներ կամ կարճա­ժամկետ փողո­ցա­յին գործո­ղություններ, սակայն դրանք չեն հանգեցնի քաղա­քա­կան ճգնա­ժա­մի կամ պետա­կան համա­կարգի կաթվա­ծա­հարման։

Ռոբերտ Ղևոնդյա­նը անդրա­դարձավ նաև ընտրություննե­րի արդյունքնե­րի վաղա­ժամ հայտա­րա­րություննե­րի շուրջ քննա­դա­տություննե­րին՝ նշե­լով, որ ընտրա­տե­ղա­մա­սե­րի փակվե­լուց հետո քաղա­քա­կան ուժե­րի ղեկա­վարնե­րը կարող են հանդես գալ նման հայտա­րա­րություննե­րով։ Նա հիշեցրեց, որ նման պրակտի­կա գոյություն ունի բազմա­թիվ ժողովրդա­վա­րա­կան երկրնե­րում, և դա ինքնին չի նշա­նա­կում ճնշում ընտրա­կան մարմիննե­րի նկատմամբ։  Մասնա­գե­տը պնդեց, որ ընտրություննե­րի ընթացքում ընդդի­մությունը փորձել է գտնել լուրջ խախտումներ, սակայն չի կարո­ղա­ցել ներկա­յացնել այնպի­սի փաստեր, որոնք կասկա­ծի տակ կդնեին ընտրություննե­րի լեգի­տի­մությունը։ Նրա խոսքով՝ ընտրություննե­րը եղել են ազատ, մրցակցա­յին և արդյունքնե­րը արտա­ցո­լում են քաղա­քա­ցի­նե­րի կամքը։

Անդրա­դառնա­լով Սամվել Կարա­պետյա­նի հայտա­րա­րություննե­րին՝ Ղևոնդյա­նը նշեց, որ անձամբ ամբողջ գիշեր հետև­ել է քվե­նե­րի հաշվարկին և որևէ դադար չի արձա­նագրել։ Նրա կարծի­քով՝ հաշվարկի դադա­րեցման մասին պնդումնե­րը չեն համա­պա­տասխա­նում իրա­կա­նությա­նը։

Ռոբերտ Ղևոնդյա­նը նաև կարծիք հայտնեց, որ ընտրա­կա­շառքի և վարչա­կան ազդե­ցության որոշ մեխա­նիզմներ կիրառվել են, ինչի մասին վկա­յում է որոշ քաղա­քա­կան ուժե­րի ստա­ցած արդյունքը։ Սակայն նա ընդգծեց, որ այդ երև­ույթնե­րի դեմ պայքա­րե­լու համար անհրա­ժեշտ է ոչ թե նոր օրենքներ ստեղծել, այլ հետև­ո­ղա­կա­նո­րեն կիրա­ռել գործող օրենսդրությունը։  Քաղա­քա­գե­տը անդրա­դարձավ արտերկրում բնակվող Հայաստա­նի քաղա­քա­ցի­նե­րի մասնակցությա­նը ընտրություննե­րին և առա­ջարկեց քննարկել ընտրա­կան իրա­վունքը որոշ քաղա­քա­ցիա­կան պարտա­վո­րություննե­րի կատարման հետ կապե­լու հնա­րա­վո­րությունը՝ օրի­նակ զինվո­րա­կան ծառա­յության կամ հարկա­յին պարտա­վո­րություննե­րի կատարման տեսանկյունից։

Ընտրություննե­րի արդյունքում Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կան ուղղության մեջ կտրուկ փոփո­խություններ չեն լինե­լու։ Նա կարծում է, որ շարունակվե­լու է այն գործընթա­ցը, որը վերջին տարի­նե­րին աստի­ճա­նա­բար նվա­զեցնում է Հայաստա­նի կախվա­ծությունը Ռուսաստա­նից և խորացնում հարա­բե­րություննե­րը այլ գործընկերնե­րի հետ։

Նրա խոսքով՝ այդ գործընթա­ցը հաճախ անվա­նում են «բալանսա­վո­րում», սակայն ինքը դա ավե­լի շուտ գնա­հա­տում է որպես արտա­քին քաղա­քա­կան վեկտո­րի փոփո­խություն։ Ղևոնդյա­նը նշեց, որ առա­ջի­կա տարի­նե­րին հնա­րա­վոր է առա­ջընթաց գրանցվի հատկա­պես եվրո­պա­կան ուղղությամբ, այդ թվում՝ վիզա­յին ազա­տա­կա­նացման հարցում։

Անդրա­դառնա­լով որոշ ընտրա­տե­ղա­մա­սե­րում արձա­նագրված խնդիրնե­րին՝ քաղա­քա­գե­տը ընդունեց, որ առանձին դեպքե­րում կարող են լինել իրա­վա­կան հիմքեր կրկնաքվեարկության կամ արդյունքնե­րի վերա­նայման համար։ Սակայն նա համոզված է, որ այդ տեղա­մա­սե­րի արդյունքնե­րի փոփո­խությունը չի կարող էապես ազդել ընտրություննե­րի ընդհա­նուր պատկե­րի վրա։

Վերջում Ռոբերտ Ղևոնդյա­նը նշեց, որ Ռուսաստա­նը չի հասել իր առա­վե­լա­գույն նպա­տա­կին՝ իշխա­նա­փո­խությա­նը, սակայն որոշ չափով կարո­ղա­ցել է պահպա­նել քաղա­քա­կան ազդե­ցության լծակներ Հայաստա­նի քաղա­քա­կան համա­կարգում։ Նրա գնա­հատմամբ՝ առա­ջի­կա տարի­նե­րին այդ ազդե­ցությունը շարունա­կե­լու է մնալ քաղա­քա­կան պայքա­րի կարև­որ գործոննե­րից մեկը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝