Ընդդի­մությունը Սպա­սում Է Մոսկվա­յի Հրա­հանգնե­րին

Չի կարե­լի թույլ տալ, որպեսզի, փոքրա­մասնությունը մեծա­մասնությա­նը պարտադրի սեփա­կան կամքը և երկի­րը տանի կախվա­ծության ճանա­պարհով։ 

Հայկ Սուքիասյան

Zarkerak Lratvakan‑ը զրուցել է քաղա­քա­գետ Հայկ Սուքիասյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում նա վերլուծում է Հայաստա­նի հետընտրա­կան իրա­վի­ճա­կը՝ շեշտադրե­լով ինքնիշխա­նության պահպանման և ժողովրդա­վա­րա­կան արժեքնե­րի կարև­ո­րությունը։ Սուքիասյա­նը քննա­դա­տում է «ռուսա­կան ճորտության» ձգտող ուժե­րին և մեղադրում արևմտա­մետ կուսակցություննե­րին քաղա­քա­կան էգոիզմի ու անկազմա­կերպվա­ծության մեջ, ինչը թույլ տվեց նախկին համա­կարգի ներկա­յա­ցուցիչնե­րին հայտնվել խորհրդա­րա­նում։ Սուքիասյա­նը կոչ է անում պետա­կա­նա­մետ զանգվա­ծին լինել ավե­լի վճռա­կան և ագրե­սիվ՝ դիմա­կա­յե­լու համար այն փոքրա­մասնությա­նը, որը փորձում է հանրությա­նը պահել մշտա­կան սթրե­սի մեջ։ Վերջնարդյունքում, Սուքիասյա­նը կարև­ո­րում է իրա­վա­պահ համա­կարգի խիստ գործե­լաո­ճը և Արևմուտքի հետ համա­գործակցությունը՝ որպես Ռուսաստա­նի ճնշումնե­րին դիմա­կա­յե­լու և խաղա­ղության պայմա­նա­գի­րը կյանքի կոչե­լու միակ ուղի։

Քաղա­քա­գետ Հայկ Սուքիասյա­նը նշեց, որ ընտրություննե­րի գլխա­վոր արդյունքը հասա­րա­կության կողմից ազա­տության, ժողովրդա­վա­րա­կան կյանքի և ինքնիշխա­նության ընտրությունն էր։ Նրա կարծի­քով՝ մեծա­մասնությունը նախընտրել է լինել ազատ աշխարհի մաս, թեև ինքն ակնկա­լում էր, որ անկա­խության և ազա­տության օգտին քվեարկողնե­րի թիվն ավե­լի մեծ կլի­ներ։ Նա ցավով արձա­նագրեց, որ հասա­րա­կության մի հատված շարունա­կում է հավա­տա­րիմ մնալ, իր բնո­րոշմամբ, «ռուսա­կան ճորտության հոսանքին»։

Սուքիասյա­նը դիտարկեց, որ խորհրդա­րա­նի նոր կազմի թերություննե­րից մեկն այն է, որ այնտեղ բավա­րար չափով ներկա­յացված չեն ժողովրդա­վա­րա­կան և անկա­խա­կան ուժե­րը։ Ըստ նրա՝ դրա համար պատասխա­նատվություն են կրում հենց այդ քաղա­քա­կան ուժե­րը։ Քաղա­քա­գե­տը նրանց մեղադրեց անկազմա­կերպության, քաղա­քա­կան գործընթացնե­րը ճիշտ չվերլուծե­լու, էգոիզմի և արդյունա­վետ քաղա­քա­կան աշխա­տանք չկա­տա­րե­լու մեջ։ Նա ընդգծեց, որ ընտրություննե­րի արդյունքը միայն իշխա­նության կամ արտա­քին գործոննե­րի հետև­անքը չէ, այլ նաև ժողովրդա­վա­րա­կան դաշտի սխալնե­րի արդյունք։

Հայկ Սուքիասյա­նը նշեց, որ պատասխա­նատվություն ունի նաև իրա­վա­պահ համա­կարգը։ Նրա խոսքով՝ պատե­րազմից հետո հասա­րա­կությունը երկար տարի­ներ ապրում է սթրե­սի պայմաննե­րում, իսկ իշխա­նություննե­րի ընդդի­մա­խոս ամե­նաագրե­սիվ հատվա­ծը շարունա­կա­բար պահում է հանրությա­նը լարվա­ծության մեջ։ Նա կարծում է, որ ընտրություննե­րի արդյունքնե­րի վրա այդ հանգա­մանքը նույնպես ազդե­ցություն է ունե­ցել։

Քաղա­քա­գե­տը խիստ քննա­դա­տեց ընտրա­կա­շառքի, ընտրողնե­րի տեղա­փոխման և արտա­քին ազդե­ցություննե­րի մասին տեղե­կություննե­րը՝ նշե­լով, որ դրանք լուրջ խնդիրներ են։ Նրա կարծի­քով՝ իրա­վա­կան համա­կարգը պետք է ավե­լի կոշտ արձա­գանքի այն քաղա­քա­կան դերա­կա­տարնե­րին, որոնք, իր գնա­հատմամբ, նախկի­նում վնաս են հասցրել պետությա­նը և շարունա­կում են ակտիվ մնալ քաղա­քա­կան գործընթացնե­րում։

Սուքիասյա­նը կոչ արեց անկա­խության և պետա­կա­նության կողմնա­կից քաղա­քա­ցի­նե­րին լինել ավե­լի ակտիվ ու վճռա­կան։ Նա ասաց, որ չի կարե­լի թույլ տալ, որպեսզի, իր ձևա­կերպմամբ, փոքրա­մասնությունը մեծա­մասնությա­նը պարտադրի սեփա­կան կամքը և երկի­րը տանի կախվա­ծության ճանա­պարհով։

Քաղա­քա­գե­տը նաև անդրա­դարձավ սփյուռքի որոշ շրջա­նակնե­րի դիրքո­րո­շումնե­րին։ Նա նշեց, որ երբեմն արտերկրում ապրող հայե­րը, օգտվե­լով արևմտյան երկրնե­րի հնա­րա­վո­րություննե­րից, միա­ժա­մա­նակ Հայաստա­նի համար քարո­զում են ռուսա­մետ ուղղություն։ Սուքիասյա­նի կարծի­քով՝ նման երև­ույթնե­րի հիմքում երբեմն ընկած են նաև հասա­րա­կա­կան ու հոգե­բա­նա­կան խնդիրներ, այդ թվում՝ նախանձի մշա­կույթը։  

Անդրա­դառնա­լով ընդդի­մության կողմից ընտրա­կեղծիքնե­րի վերա­բերյալ հնչող մեղադրանքնե­րին՝ Հայկ Սուքիասյա­նը դրանք հիմնա­կա­նում գնա­հա­տեց որպես քաղա­քա­կան մարտա­վա­րություն։ Նրա խոսքով՝ ընտրություննե­րի կեղծման մշա­կույթը բնո­րոշ է հենց այն քաղա­քա­կան ուժե­րին, որոնք այժմ բարձրա­ձայնում են այդ մեղադրանքնե­րը։ Նա ենթադրեց, որ ընդդի­մա­դիր որոշ ուժեր սպա­սում են Մոսկվա­յի քաղա­քա­կան գնա­հա­տա­կաննե­րին և դրա­նից հետո կորո­շեն իրենց հետա­գա քայլե­րը։ Ռուսաստա­նը, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, կփորձի իր ազդե­ցությունը պահպա­նել խորհրդա­րա­նում ներկա­յացված ուժե­րի միջո­ցով, այլ ոչ թե գնալ անմի­ջա­կան սրացման։ Նրա գնա­հատմամբ՝ ռուսա­կան քաղա­քա­կան համա­կարգը երկա­րա­ժամկետ մտա­ծո­ղություն ունի և հետև­ո­ղա­կա­նո­րեն աշխա­տում է իր շահե­րի ուղղությամբ։

Քաղա­քա­գե­տը նկա­տեց, որ Հայաստա­նի հասա­րա­կության մի հատված հաճախ կատա­րում է ոչ թե ռացիո­նալ, այլ զգացմունքա­յին ընտրություն։ Նա ընդգծեց, որ նույնիսկ այն պայմաննե­րում, երբ, իր խոսքով, երկի­րը հասել է տնտե­սա­կան աճի, միջազգա­յին հարա­բե­րություննե­րի ընդլայնման և խաղա­ղության գործընթա­ցի առա­ջընթա­ցի, զգա­լի թվով քաղա­քա­ցի­ներ շարունա­կում են աջակցել այն ուժե­րին, որոնք նա համա­րում է վտանգա­վոր պետա­կա­նության համար։ Եթե առա­ջի­կա հինգ տարի­նե­րին չուժե­ղա­նան պետա­կան և իրա­վա­կան ինստի­տուտնե­րը, ապա նույն խնդիրնե­րը կարող են կրկնվել նաև հաջորդ ընտրություննե­րի ժամա­նակ։ Նա ընդգծեց, որ հասա­րա­կության մշտա­կան սթրե­սա­յին վիճա­կը երկա­րա­ժամկետ հեռանկա­րում կարող է լուրջ հետև­անքներ ունե­նալ։

Անդրա­դառնա­լով հայ-ադրբե­ջա­նա­կան խաղա­ղության պայմա­նագրի հեռանկա­րին՝ քաղա­քա­գե­տը կարծիք հայտնեց, որ այն, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, կստո­րագրվի։ Նա նշեց, որ դրա դեմ լինե­լու են քաղա­քա­կան գրոհներ, սաբո­տա­ժի փորձեր և ներքա­ղա­քա­կան լարվա­ծություն ստեղծե­լու նախա­ձեռնություններ, սակայն իշխա­նությունն ունի բավա­րար լեգի­տի­մություն գործընթա­ցը շարունա­կե­լու համար։

Հայկ Սուքիասյա­նը նաև անդրա­դարձավ Արցա­խի թեմա­յին՝ նշե­լով, որ Հայաստա­նը պարտա­վոր է աջակցել արցա­խա­հա­յությա­նը և ըմբռնումով մոտե­նալ նրանց կրած ողբերգությա­նը։ Միևնույն ժամա­նակ, նա ընդգծեց, որ Հայաստա­նի Հանրա­պե­տությունում պետք է գերա­կա­յի Հայաստա­նի պետա­կան օրա­կարգը, և ցանկա­ցած քաղա­քա­կան գործո­ղություն պետք է բխի պետության գոյության ու անվտանգության շահե­րից։

Քաղա­քա­գե­տը քննա­դա­տեց նաև որոշ իրա­վա­պաշտպան և քաղա­քա­ցիա­կան շրջա­նակնե­րի գործունեությունը՝ պնդե­լով, որ նրանք երբեմն բավա­րար չափով չեն գնա­հա­տում Հայաստա­նի առջև կանգնած անվտանգության և պետա­կա­նության մարտահրա­վերնե­րը։

Ամփո­փե­լով՝ Հայկ Սուքիասյա­նը համոզմունք հայտնեց, որ խաղա­ղության պայմա­նա­գի­րը կկնքվի։ Նա նշեց, որ դրա համար կարև­որ են ինչպես Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րի հետև­ո­ղա­կա­նությունը, այնպես էլ արևմտյան երկրնե­րի, հատկա­պես ԱՄՆ‑ի աջակցությունը։ Նրա խոսքով՝ եթե Հայաստա­նը շարունա­կի ամրապնդել իր անկա­խությունն ու անվտանգությունը, արտա­քին ճնշումնե­րի ազդե­ցությունը աստի­ճա­նա­բար կնվա­զի։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝