Ռուսնե­րի Ուժը Հերի­քում Է Միայն Ծիրա­նի Ու Ծաղիկնե­րի Դեմ Կռվե­լուն

Նախորդ մոբի­լի­զա­ցիա­յի ընթացքում մեծ թվով քաղա­քա­ցի­ներ լքել էին երկի­րը կամ թաքնվել զորա­կո­չից խուսա­փե­լու համար։ Եթե Ռուսաստա­նի կորուստնե­րը շարունա­կեն գերա­զանցել համալրման հնա­րա­վո­րություննե­րը, Մոսկվան ստիպված կլի­նի կամ նոր մոբի­լի­զա­ցիա հայտա­րա­րել, կամ բախվել 2022 թվա­կա­նի նման խնդիրնե­րի։  

Լեո­նիդ Ներսիսյան

1inTV‑ն զրուցել է ռազմա­քա­ղա­քա­կան հարցե­րով փորձա­գետ Լեո­նիդ Նեսիսյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի շուրջ ստեղծված աշխարհա­քա­ղա­քա­կան բարդ իրա­վի­ճա­կը և անվտանգա­յին մարտահրա­վերնե­րը։ Զրույցի առանցքում են Իրա­նի շուրջ լարվա­ծությունը և Ուկրաի­նա­յում Ռուսաստա­նի ռազմա­կան ու լոգիստիկ ձախո­ղումնե­րը, որոնք էակա­նո­րեն ազդում են տարա­ծաշրջա­նա­յին հավա­սա­րակշռության վրա։ Շեշտվում է, որ Ռուսաստա­նի ներուժն այլևս բավա­րար չէ Հայաստա­նին իր կամքը պարտադրե­լու համար, ինչը հանգեցնում է Մոսկվա­յի կողմից տնտե­սա­կան ու հիբրի­դա­յին ճնշումնե­րի կիրառմա­նը։ Զրույցը­փորձում է հիմնա­վո­րել Հայաստա­նի համար արտա­քին քաղա­քա­կա­նության դիվերսիֆի­կացման և սեփա­կան ռազմա­կան կարո­ղություննե­րի հզո­րացման հրա­տապ անհրա­ժեշտությունը՝ նվա­զեցնե­լու համար միա­կողմա­նի կախվա­ծությունը հյուսի­սա­յին դաշնակցից։

Լեո­նիդ Ներսիսյա­նը նշեց, որ Իրա­նի շուրջ ընթա­ցող բանակցություննե­րը շարունա­կում են մնալ չափա­զանց բարդ։ Նրա խոսքով՝ մի օր հայտա­րարվում է հնա­րա­վոր համա­ձայնագրի մասին, հաջորդ օրը հնչում են հերքումներ կամ հակա­սա­կան հայտա­րա­րություններ, ինչը վկա­յում է, որ կողմե­րը դեռևս չեն հասել փոխընդունե­լի լուծումնե­րի։ Ներսիսյա­նը դիտարկում է, որ նախորդ պատե­րազմը չունե­ցավ հստակ հաղթող։ Երկու կողմերն էլ կարող են պնդել, թե հաջո­ղության են հասել, սակայն այնպի­սի մասշտա­բա­յին փոփո­խություններ տեղի չեն ունե­ցել, որոնք կստի­պեին կողմե­րից մեկին ընդունել մյուսի բոլոր պահանջնե­րը։ Հենց դա է, ըստ նրա, շարունակվող անո­րո­շության հիմնա­կան պատճառնե­րից մեկը։

Փորձա­գե­տը կարծում է, որ պատե­րազմի վերսկսումը ինքնին չի երաշխա­վո­րում Միացյալ Նահանգնե­րի նպա­տակնե­րի իրա­կա­նա­ցումը։ Նրա գնա­հատմամբ՝ ռազմա­կան ճանա­պարհով հնա­րա­վոր չէ ավտո­մատ կերպով հասնել բոլոր քաղա­քա­կան արդյունքնե­րին։

Խոսե­լով Իրա­նի ռազմա­կան ներուժի մասին՝ Լեո­նիդ Ներսիսյա­նը ասաց, որ լայնա­ծա­վալ ցամա­քա­յին գործո­ղություննե­րը շատ ավե­լի ռիսկա­յին են, քան օդա­յին հարվածնե­րը։ Եթե նույնիսկ ոչնչացվեն կարև­որ ենթա­կա­ռուցվածքներ կամ վնասվեն նավթա­յին օբյեկտնե­րը, դա կարճա­ժամկետ հեռանկա­րում պարտա­դիր չէ, որ հանգեցնի Իրա­նի կապի­տուլյա­ցիա­յին։ Երկա­րա­ժամկետ առումով Իրա­նը կարող է հայտնվել ավե­լի ծանր տնտե­սա­կան վիճա­կում, ինչը կարող է հանգեցնել ներքին ապա­կա­յունացման։ Սակայն, ինչպես ընդգծեց Ներսիսյա­նը, Իրա­նի ապա­կա­յունա­ցումը պարտա­դիր չէ, որ բխի ԱՄՆ‑ի կամ եվրո­պա­կան երկրնե­րի շահե­րից, քանի որ այն կարող է ստեղծել խնդիրներ ամբողջ տարա­ծաշրջա­նի և նույնիսկ ավե­լի լայն աշխարհա­կարգի համար։

Փորձա­գե­տը նաև անդրա­դարձավ Հորմուզի նեղուցի շուրջ իրա­վի­ճա­կին՝ նշե­լով, որ նավթա­յին շուկա­նե­րի անկա­յունությունը և արտա­հանման խոչընդոտնե­րը կարճա­ժամկետ հեռանկա­րում անմի­ջա­պես չեն թուլացնի Իրա­նի ռազմա­կան կարո­ղություննե­րը։ Նրա կարծի­քով՝ մի քանի ամսվա կտրվածքով իրա­նա­կան բանա­կի հնա­րա­վո­րություննե­րը զգա­լիո­րեն չեն նվա­զի, քանի որ երկի­րը դեռևս ունի հրթի­ռա­յին պաշարներ։

Միա­ժա­մա­նակ նա ընդգծեց, որ Իրա­նի հակաօ­դա­յին պաշտպա­նության համա­կարգե­րը զգա­լի վնասներ են կրել։ Սակայն, ըստ նրա, մյուս կողմը նույնպես խնդիրներ ունի, քանի որ ԱՄՆ‑ն և նրա տարա­ծաշրջա­նա­յին դաշնա­կիցնե­րը մեծ ծավա­լով սպա­ռել են հակահրթի­ռա­յին պաշտպա­նության միջոցնե­րը։

Ներսիսյա­նը կարծում է, որ հենց այդ հանգա­մանքն էր պատճառնե­րից մեկը, որ նախորդ պատե­րազմը կանգ առավ և այժմ էլ լայնա­մասշտաբ վերսկսման չի վերածվում։

Անդրա­դառնա­լով ռուս-ուկրաի­նա­կան պատե­րազմին՝ ռազմա­կան փորձա­գե­տը նշեց, որ Ուկրաի­նա­յի գործո­ղություննե­րը հարա­վա­յին ուղղությամբ դասա­կան «մարտա­դաշտի մեկուսացման» օրի­նակ են։ Նրա խոսքով՝ Ղրի­մի և հարա­կից շրջաննե­րի լոգիստիկ խնդիրնե­րը պետք է բացա­սա­բար ազդեն ռուսա­կան զորքե­րի հնա­րա­վո­րություննե­րի վրա։

Լեո­նիդ Ներսիսյա­նը ասաց, որ վառե­լի­քի պակա­սը, մատա­կա­րարման խաթա­րումնե­րը և հաղորդակցություննե­րի խոցումը անխուսա­փե­լիո­րեն անդրա­դառնում են նաև զորքե­րի մարտունա­կության վրա։ Նա ուշադրություն հրա­վի­րեց այն փաստի վրա, որ վերջին ամիսնե­րին Ռուսաստա­նը ավե­լի քիչ տարածքներ է գրա­վել, քան կորցրել է, ինչը կարող է վկա­յել նախա­ձեռնության աստի­ճա­նա­կան կորստի մասին։ Փորձա­գե­տը կարծում է, որ աշնան ընթացքում նախա­ձեռնությունը կարող է աստի­ճա­նա­բար անցնել ուկրաի­նա­կան կողմին։ Սակայն նա զգուշացրեց, որ դա պարտա­դիր չէ, որ վերածվի լայնա­ծա­վալ տարածքա­յին առաջխա­ղա­ցումնե­րի, քանի որ ժամա­նա­կա­կից պատե­րազմի պայմաննե­րում երկու կողմե­րի համար էլ ձևա­վորվել է մեծ «մահա­ցու գոտի», ինչը դժվա­րացնում է խոշոր հարձա­կո­ղա­կան գործո­ղություննե­րը։ Նրա գնա­հատմամբ՝ ուկրաի­նա­կան խոշոր օպե­րա­ցիա­ներ հնա­րա­վոր են միայն այն դեպքում, եթե առանձին ուղղություննե­րում ռուսա­կան ուժե­րի խտությունը կտրուկ նվա­զի, ինչպես եղել էր 2022 թվա­կա­նի աշնա­նը։

Խոսե­լով Ռուսաստա­նում հնա­րա­վոր մոբի­լի­զա­ցիա­յի մասին՝ Լեո­նիդ Ներսիսյա­նը նշեց, որ ռուսա­կան ղեկա­վա­րությունը, իր ընկալմամբ, փորձում է ամեն կերպ խուսա­փել այդ քայլից, քանի որ այն քաղա­քա­կա­նա­պես ոչ պոպուլյար որո­շում է։

Նա հիշեցրեց, որ նախորդ մոբի­լի­զա­ցիա­յի ընթացքում մեծ թվով քաղա­քա­ցի­ներ լքել էին երկի­րը կամ թաքնվել զորա­կո­չից խուսա­փե­լու համար։ Փորձա­գե­տի կարծի­քով՝ եթե Ռուսաստա­նի կորուստնե­րը շարունա­կեն գերա­զանցել համալրման հնա­րա­վո­րություննե­րը, Մոսկվան ստիպված կլի­նի կամ նոր մոբի­լի­զա­ցիա հայտա­րա­րել, կամ բախվել 2022 թվա­կա­նի նման խնդիրնե­րի։  Ներսիսյա­նը նաև նշեց, որ Ռուսաստա­նը կարող է փորձել մեծացնել ֆինանսա­կան խթաննե­րը վարձկաննե­րի ներգրավման համար, սակայն այստեղ ևս գոյություն ունեն սահմաններ, քանի որ ոչ բոլորն են պատրաստ մասնակցել պատե­րազմին՝ անկախ վճա­րի չափից։

Ռուսաստա­նի տնտե­սությունն արդեն բախվում է լուրջ խնդիրնե­րի, իսկ ռազմա­կան ծախսե­րի շարունա­կա­կան աճը լրա­ցուցիչ բեռ է պետա­կան բյուջեի համար։

Անդրա­դառնա­լով միջուկա­յին հռե­տո­րա­բա­նությա­նը՝ ռազմա­կան փորձա­գե­տը նշեց, որ նման հայտա­րա­րություննե­րը լսվում են պատե­րազմի առա­ջին օրե­րից։ Սակայն, նրա կարծի­քով, պետք է գնա­հա­տել ոչ թե հայտա­րա­րություննե­րը, այլ իրա­կան գործո­ղություննե­րը։

Լեո­նիդ Ներսիսյա­նը կարծում է, որ եվրո­պա­կան երկրնե­րի նկատմամբ ռազմա­կան հարվածնե­րը կարող են կտրուկ փոխել իրա­վի­ճա­կը Ռուսաստա­նի համար ոչ ցանկա­լի ուղղությամբ, հատկա­պես եթե եվրո­պա­կան օդուժը անմի­ջա­կա­նո­րեն ներգրավվի պատե­րազմում։

Խոսե­լով Հայաստա­նի նկատմամբ ռուսա­կան քաղա­քա­կա­նության մասին՝ նա նշեց, որ ռուսա­կան քայլե­րը, իր գնա­հատմամբ, ավե­լի արագ են հեռացնում Հայաստա­նը Ռուսաստա­նից, քան այդ գործընթա­ցը բնա­կան ընթացքով կզարգա­նար։ Հայաստա­նի նկատմամբ կիրառվող տնտե­սա­կան սահմա­նա­փա­կումնե­րը, այդ թվում՝ տարանցման խնդիրնե­րը, դժվար է հիմնա­վո­րել գործող պայմա­նագրե­րով։ Ներսիսյա­նը կարծում է, որ Մոսկվան օգտվում է այն համոզմունքից, թե Հայաստա­նը չունի բավա­րար միջոցներ պատասխան քայլե­րի համար։

Փորձա­գե­տը նաև ընդգծեց, որ Ադրբե­ջա­նի նկատմամբ Ռուսաստա­նի մոտե­ցումը տարբեր է, քանի որ Բաքուն, նրա կարծի­քով, ավե­լի կոշտ սահմաններ է գծում իր հարաբերություններում։Ռուսական ռազմա­կան ներկա­յության վերա­բերյալ Ներսիսյա­նը նշեց, որ ներկա­յումս չի համա­րում հավա­նա­կան Հայաստա­նի դեմ անմի­ջա­կան ռազմա­կան գործո­ղություննե­րի սցե­նա­րը, քանի որ դա կարող է ավարտվել Ռուսաստա­նի համար լուրջ քաղա­քա­կան և ռազմա­կան ձախողմամբ։

Ամփո­փե­լով՝ ռազմա­կան փորձա­գե­տը կարև­ո­րեց Հայաստա­նի անվտանգության համա­կարգի դիվերսիֆի­կա­ցումը։ Նրա խոսքով՝ Հայաստա­նը պետք է նվա­զեցնի կախվա­ծությունը մեկ կենտրո­նից և զարգացնի հարա­բե­րություննե­րը մի քանի ուղղություննե­րով։ Անհրա­ժեշտ է շարունա­կել զինված ուժե­րի և սահմա­նա­պահ համա­կարգի զարգա­ցումը, որպեսզի աստի­ճա­նա­բար Հայաստա­նում ուժե­ղա­նա բացա­ռա­պես հայկա­կան ռազմա­կան ներկա­յությունը։

Միա­ժա­մա­նակ Ներսիսյա­նը շեշտեց, որ նման գործընթացնե­րը պետք է իրա­կա­նացվեն փուլա­յին և միջնա­ժամկետ հեռանկա­րում, իսկ Թուրքիա­յի հետ հարա­բե­րություննե­րի կարգա­վո­րումը կարող է որոշ չափով նպաստել այդ նպա­տա­կին։