Ընտրա­կա­շառք Բաժա­նո­ղը Պիտի Լիկվի­դացվի

Ընտրություննե­րի արդյունքնե­րը ցույց տվե­ցին, որ Հայաստա­նի քաղա­քա­ցի­նե­րը կարո­ղա­ցել են դիմա­կա­յել արտա­քին ազդե­ցություննե­րին, սակայն պատե­րազմը չի ավարտվել և շարունակվե­լու է այլ ձևե­րով։ 

Ռուբեն Մեհրաբյան

Հայաստա­նի Հանրա­յին Ռադիոն զրուցել է «Հանուն Հանրա­պե­տություն» կուսակցության փոխնա­խա­գահ Ռուբեն Մեհրաբյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում նա հիմնա­վո­րում է իրենց դիմումը Սահմա­նադրա­կան դատա­րան՝ պահանջե­լով իրա­վա­կան գնա­հա­տա­կան տալ զանգվա­ծա­յին ընտրա­կա­շառքի դեպքե­րին, որոնք աղա­վա­ղել են ընտրա­կան գործընթա­ցի էությունը: Բանա­խո­սը պնդում է, որ պետությունը պետք է օրենսդրա­կան մեխա­նիզմներ մշակվի հիբրի­դա­յին պատե­րազմի և օտա­րերկրյա միջամտության դեմ, ինչպես նաև լուծա­րի այն քաղա­քա­կան ուժե­րը, որոնք գործում են որպես հանցա­վոր խմբա­վո­րումներ: Ըստ Մեհրաբյա­նի, ընտրություննե­րի վրա ազդող կաշառքի համա­կարգված կիրա­ռումը և որոշ ուժե­րի կողմից Ռուսաստա­նի շահե­րի սպա­սարկումը լուրջ սպառնա­լիք են Հայաստա­նի ինքնիշխա­նությանն ու ժողովրդա­վա­րությա­նը: Տեքստի հիմնա­կան նպա­տակն է շեշտադրել պետա­կան ինստի­տուտնե­րի ամրապնդման անհրա­ժեշտությունը, որպեսզի ապա­գա­յում կանխվեն քաղա­քա­կան կոռուպցիա­յի և ներքին կոլա­բո­րա­ցիո­նիզմի միջո­ցով պետա­կա­նությա­նը հասցվող հարվածնե­րը:

Ռուբեն Մեհրաբյա­նը նշեց, որ իրենց դիմումը Սահմա­նադրա­կան դատա­րան պայմա­նա­վորված է ընտրություննե­րի ընթացքում արձա­նագրված զանգվա­ծա­յին և համա­կարգված ընտրա­կա­շառքի դեպքե­րին իրա­վա­կան գնա­հա­տա­կան տալու անհրա­ժեշտությամբ։ Նա ասաց, որ հայցի հիմքում դրվել են հակա­կո­ռուպցիոն կոմի­տեի, ԱԱԾ‑ի, քննչա­կան մարմիննե­րի, դատա­խա­զության, մամուլի և հասա­րա­կա­կան կազմա­կերպություննե­րի հրա­պա­րա­կած տեղե­կություննե­րը։ Քաղա­քա­կան գործի­չը շեշտեց, որ իրենց նպա­տա­կը ոչ թե նախա­պես որևէ որո­շում պարտադրելն է դատա­րա­նին, այլ պահանջել, որպեսզի տեղի ունե­ցա­ծը ստա­նա իրա­վա­կան գնահատական։Մեհրաբյանը դիտարկեց, որ պետությունը չի կարո­ղա­ցել ինստի­տուցիո­նալ և օրենսդրա­կան մակարդա­կում դիմագրա­վել ընտրա­կա­շառքի երև­ույթը։ Նրա կարծի­քով՝ խնդի­րը ոչ միայն անգործության, այլև անկա­րո­ղության հետև­անք է եղել։ Նա հարց բարձրացրեց, թե արդյոք զանգվա­ծա­յին ընտրա­կա­շառքով զբաղվող քաղա­քա­կան ուժը կարե­լի՞ է համա­րել սովո­րա­կան կուսակցություն, թե այն ավե­լի շատ հիշեցնում է կազմա­կերպված քրեա­կան կառույց։

Սահմա­նադրա­կան դատա­րա­նը պարտա­վոր չէ քրեա­կան իրա­վա­կան գնա­հա­տա­կան տալ առանձին դրվագնե­րին, սակայն պետք է գնա­հա­տի ընտրա­կա­շառքի զանգվա­ծա­յին բնույթն ու դրա ազդե­ցությունը ընտրա­կան գործընթա­ցի վրա։ Նրա համոզմամբ՝ այդ գնա­հա­տա­կա­նը կարող է հիմք ծառա­յել ապա­գա օրենսդրա­կան փոփո­խություննե­րի համար։ Անհրա­ժեշտ է պարզել նաև ընտրա­կա­շառքնե­րի ֆինանսա­վորման աղբյուրնե­րը։ Նա հիշա­տա­կեց տեղե­կություններ, ըստ որոնց՝ Ռուսաստա­նի տարբեր քաղաքնե­րում դրա­մա­հա­վաքներ են կազմա­կերպվել, և նշեց, որ պետք է հասկա­նալ, թե այդ միջոցներն ինչ նպա­տակնե­րի համար են օգտա­գործվել։

Քաղա­քա­կան գործի­չը շեշտեց, որ իրենք պահանջում են ոչ թե քաղա­քա­կան, այլ իրա­վա­կան գնա­հա­տա­կան՝ պարզե­լու համար, թե որքա­նով են ընտրա­կա­շառքի դեպքե­րը ազդել քաղա­քա­ցի­նե­րի կամարտա­հայտության վրա։ Նրա խոսքով՝ եթե դատա­րա­նը որևէ որո­շում կայացնի, իրենք կհարգեն այն։

Մեհրաբյա­նը կարծում է, որ 2031 թվա­կա­նի ընտրություննե­րը չպետք է կրկնեն 2021 և 2026 թվա­կաննե­րի ընտրություննե­րի տրա­մա­բա­նությունը, երբ, իր գնա­հատմամբ, ընտրությունը ներկա­յացվում էր որպես պետության գոյության կամ չգո­յության հարց։ Նա պնդեց, որ արտա­քին ազդե­ցություննե­րը, մասնա­վո­րա­պես Ռուսաստա­նի քաղա­քա­կա­նությունը, լրջո­րեն ազդել են Հայաստա­նի քաղա­քա­կան միջա­վայրի վրա։

Անդրա­դառնա­լով Սահմա­նադրա­կան դատա­րա­նի կողմից տարբեր դիմումնե­րը մեկ վարույթում միա­վո­րե­լուն՝ Ռուբեն Մեհրաբյա­նը նշեց, որ դա իրա­վա­բաննե­րի որո­շումն է և պայմա­նա­վորված է ժամա­նա­կա­յին սահմա­նա­փա­կումնե­րով։ Նա ասաց, որ նման ձևա­չա­փը կարող է և՛ սահմա­նա­փա­կումներ ստեղծել, և՛ լրա­ցուցիչ հնա­րա­վո­րություններ տալ՝ տարբեր ուժե­րի փաստարկնե­րը համադրե­լու տեսանկյունից։ Որոշ քաղա­քա­կան ուժեր, իր կարծի­քով, ոչ թե իրա­կա­նացնում են իրենց իրա­վունքնե­րը, այլ չարա­շա­հում են դրանք՝ ծանրա­բեռնե­լով պետա­կան մարմիննե­րի աշխա­տանքը։ Նա կարծում է, որ նման երև­ույթնե­րը նույնպես պետք է արժա­նա­նան գնա­հա­տա­կա­նի։

Քաղա­քա­կան գործի­չը նաև անդրա­դարձավ այն քննա­դա­տություննե­րին, թե իրենց քայլը կարող է օգուտ տալ ընդդի­մությա­նը։ Նա նշեց, որ նման տպա­վո­րություն կարող է առա­ջա­նալ միայն նրանց մոտ, ովքեր ամբողջությամբ չեն խորա­ցել հարցի էության մեջ։ Հայաստա­նի դեմ շարունակվում է հիբրի­դա­յին պատե­րազմ, և, նրա համոզմամբ, այդ գործընթա­ցում որոշ քաղա­քա­կան ուժեր հանդես են գալիս որպես արտա­քին ազդե­ցություննե­րի գործիքներ։ Նա նշեց, որ Ռուսաստա­նը փորձում է ստուգել Հայաստա­նի պետա­կան ինստի­տուտնե­րի դիմադրո­ղա­կա­նությունը, իսկ Սահմա­նադրա­կան դատա­րա­նի ընթա­ցիկ գործընթա­ցը կարող է լինել այդ պայքա­րի հերթա­կան փուլե­րից մեկը։Ընտրությունների արդյունքնե­րը ցույց տվե­ցին, որ Հայաստա­նի քաղա­քա­ցի­նե­րը կարո­ղա­ցել են դիմա­կա­յել արտա­քին ազդե­ցություննե­րին, սակայն պատե­րազմը չի ավարտվել և շարունակվե­լու է այլ ձևե­րով։

Ռուբեն Մեհրաբյա­նը կարև­որ համա­րեց հիբրի­դա­յին ներգործություննե­րին հակազդե­լու հատուկ օրենսդրության ստեղծումը։ Նա ասաց, որ պետությունը պետք է ունե­նա հստակ գործո­ղություննե­րի ալգո­րիթմ՝ արտա­քին տեղե­կատվա­կան, քաղա­քա­կան կամ այլ բնույթի միջամտություննե­րի դեպքում։ Անդրա­դառնա­լով այն մտա­հո­գությա­նը, թե նման մոտե­ցումնե­րը կարող են վերածվել քաղա­քա­կան ռեպրե­սիա­նե­րի, Մեհրաբյա­նը հայտա­րա­րեց, որ խոսքը ռեպրե­սիա­նե­րի մասին չէ։ Նրա կարծի­քով՝ պետությունը պարտա­վոր է պաշտպա­նել սեփա­կան անվտանգությունն ու ժողովրդա­վա­րա­կան համա­կարգը։

Ժողովրդա­վա­րությունը պետք է կարո­ղա­նա պաշտպա­նել ինքն իրեն, իսկ պետությունը պետք է ունե­նա օրի­նա­կան գործիքներ՝ հակազդե­լու այն ուժե­րին, որոնք, իր գնա­հատմամբ, վտանգում են երկրի ինքնիշխա­նությունը կամ ընտրա­կան գործընթացնե­րը։

Անդրա­դառնա­լով հետընտրա­կան հնա­րա­վոր զարգա­ցումնե­րին՝ Ռուբեն Մեհրաբյա­նը կարծիք հայտնեց, որ զանգվա­ծա­յին փողո­ցա­յին բողոքնե­րի հավա­նա­կա­նությունը ժամա­նա­կի ընթացքում նվա­զում է։ Նա դա կապեց ինչպես ներքին քաղա­քա­կան, այնպես էլ արտա­քին գործոննե­րի հետ։

Միա­ժա­մա­նակ Մեհրաբյա­նը զգուշացրեց, որ չի կարե­լի ամբողջությամբ բացա­ռել անվտանգության սպառնա­լիքնե­րը, ներառյալ հնա­րա­վոր դիվերսիոն կամ ահա­բեկչա­կան գործո­ղություննե­րը։ Նա կոչ արեց իրա­վա­պահ մարմիննե­րին և հատուկ ծառա­յություննե­րին պահպա­նել բարձր պատրաստվա­ծությունը և չթուլացնել զգո­նությունը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝