ՌԴ‑ն Ուզում Է Մեզնից Քերել Հնա­րա­վոր Առա­վե­լա­գույնը

Հայաստա­նը պետք է հետև­ո­ղա­կա­նո­րեն ազատվի Ռուսաստա­նից ունե­ցած տնտե­սա­կան և քաղա­քա­կան կախվա­ծություննե­րից։

Հովսեփ Խուրշուդյան

1inTV‑ն զրուցել է Ազատ Քաղա­քացր ՀԿ նախա­գահ Հովսեփ Խուրշուդյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի հետընտրա­կան քաղա­քա­կան իրա­վի­ճա­կը՝ կենտրո­նա­նա­լով Ռուսաստա­նի կողմից գործադրվող տնտե­սա­կան և քաղա­քա­կան ճնշումնե­րի վրա: Զրուցա­կիցնե­րը քննարկում են Մոսկվա­յի փորձե­րը՝ զիջումներ կորզել Երև­ա­նից բեռնա­փո­խադրումնե­րի արգելքնե­րի միջո­ցով, ինչին ի պատասխան Հայաստա­նը պետք է արա­գացնի շուկա­նե­րի դիվերսիֆի­կա­ցումը դեպի Եվրո­պա և Արև­ելք: Կարև­որվում է ինքնիշխա­նության ամրապնդման անհրա­ժեշտությունը, ներառյալ ռուսա­կան սահմա­նա­պահնե­րի հեռա­ցումը և դատաի­րա­վա­կան համա­կարգի մաքրումը ներքին ազդե­ցության գործա­կալնե­րից: Ընդհա­նուր նպա­տակն է ցույց տալ, որ Հայաստա­նը գտնվում է աշխարհքա­ղա­քա­կան վեկտո­րի փոփո­խության վճռո­րոշ փուլում, որտեղ դիմադրո­ղա­կա­նությունը հնա­րա­վո­րություն կտա վերջնա­կա­նա­պես ձերբա­զատվել կախվա­ծությունից:

Հովսեփ Խուրշուդյա­նը կարծում է, որ Ռուսաստա­նի վերջին քայլե­րը Հայաստա­նի նկատմամբ պայմա­նա­վորված են ոչ թե ընտրություննե­րով, այլ այն հանգա­մանքով, որ Կրեմլը փորձում է բարձրացնել խաղադրույքնե­րը և քաղա­քա­կան ու տնտե­սա­կան ճնշումնե­րի միջո­ցով ինչ-որ զիջումներ կորզել Հայաստա­նից։ Նրա գնա­հատմամբ՝ Ռուսաստա­նը բացա­հայտ միջամտեց Հայաստա­նի ներքին քաղա­քա­կա­նությա­նը, սակայն այդ փորձը ձախողվեց, և այժմ փորձում է փոխհա­տուցել այդ պարտությունը տնտե­սա­կան սահմա­նա­փա­կումնե­րով։

Նրա խոսքով՝ վարչա­պե­տի այն հայտա­րա­րությունը, թե «գնա­լու է հարցնե­լու՝ ԵԱՏՄ‑ն ողջ է, թե ոչ», տրա­մա­բա­նա­կան արձա­գանք է այն իրա­վի­ճա­կին, երբ միանձնյա որո­շումնե­րով կարող են արգե­լա­փակվել արդեն ստո­րագրված պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րը։ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ նման պայմաննե­րում դժվար է ԵԱՏՄ‑ն համա­րել իրա­կան տնտե­սա­կան ինտեգրա­ցիոն կառույց։

Նա ընդգծեց, որ ներկա­յումս Հայաստա­նը գտնվում է մի փուլում, երբ արևմտյան գործընկերնե­րը պատրաստա­կա­մություն են հայտնում աջակցե­լու երկրին և փոխհա­տուցե­լու Ռուսաստա­նի կողմից կիրառվող տնտե­սա­կան ճնշումնե­րի հետև­անքնե­րը։ Նրա կարծի­քով՝ եթե Հայաստա­նը շարունա­կի դիմա­կա­յել այդ ճնշումնե­րին, ապա Ռուսաստա­նը վաղ թե ուշ ստիպված կլի­նի հրա­ժարվել սահմա­նա­փա­կումնե­րից։

Խուրշուդյա­նը նաև անդրա­դարձավ Ռուսաստա­նի ներքին իրա­վի­ճա­կին՝ նշե­լով, որ այնտեղ նկատվում են իշխա­նա­կան խմբա­վո­րումնե­րի միջև լուրջ հակա­սություններ։ Նա դիտարկում է, որ Ուկրաի­նա­յի պատե­րազմը, մոբի­լի­զա­ցիան և տնտե­սա­կան խնդիրնե­րը խախտել են թե՛ հասա­րա­կության, թե՛ իշխող էլի­տա­նե­րի հետ նախկին չգրված պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րը։ Ըստ նրա՝ տարբեր ազդե­ցիկ խմբեր արդեն մտա­ծում են Պուտի­նից հետո Ռուսաստա­նի ապա­գա­յի մասին, և այդ ներքին պայքա­րը շարունա­կե­լու է խորա­նալ։

Խուրշուդյա­նի համոզմամբ՝ Ռուսաստա­նի սահմա­նա­փա­կումնե­րը երկա­րա­ժամկետ առումով կարող են նույնիսկ օգտա­կար լինել Հայաստա­նի տնտե­սության համար, քանի որ կստի­պեն հայկա­կան բիզնե­սին նոր շուկա­ներ գտնել։ Նա նշեց, որ հայկա­կան արտադրանքը կարող է ավե­լի լայնո­րեն մուտք գործել եվրո­պա­կան, հարա­վա­յին և ասիա­կան շուկա­ներ, իսկ արտադրողնե­րը կբարձրացնեն իրենց արտադրանքի որա­կը՝ համա­պա­տասխա­նեցնե­լով միջազգա­յին չափա­նիշնե­րին։

Նրա կարծի­քով՝ Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը պետք է պատրաստ լինեն նաև ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու հնա­րա­վո­րությա­նը, եթե այլընտրանք չմնա։ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ եթե Հայաստա­նը բացա­հայտ հայտա­րա­րում է, որ նման տարբե­րա­կը քննարկե­լի է, ապա Ռուսաստա­նը կորցնում է իր հիմնա­կան ճնշման լծակնե­րից մեկը։

Անդրա­դառնա­լով հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րին՝ նա ընդգծեց, որ Ռուսաստա­նի ներկա­յությունը Հայաստա­նում դարձել է անվտանգության խնդիր։ Խուրշուդյա­նը դրա­կան գնա­հա­տեց կառա­վա­րության վերջին հայտա­րա­րություննե­րը, սակայն շեշտեց, որ դրանք պետք է վերածվեն գործնա­կան քայլե­րի։ Նրա խոսքով՝ անհրա­ժեշտ է աստի­ճա­նա­բար ավարտել ռուս սահմա­նա­պահնե­րի գործունեությունը հայ-թուրքա­կան և հայ-իրա­նա­կան սահմաննե­րին, իսկ հետա­գա­յում անդրա­դառնալ նաև ռուսա­կան ռազմա­բա­զա­յի հարցին։

Խուրշուդյա­նը համոզված է, որ Հայաստա­նում պետք է կասեցվի ռուսա­կան պետա­կան քարոզչա­մի­ջոցնե­րի գործունեությունը։ Նա նշեց, որ ռուսա­կան հեռուստաա­լիքներն ու «Սպուտնի­կը» բազմիցս վիրա­վո­րա­կան և թշնա­մա­կան հայտա­րա­րություններ են արել Հայաստա­նի և հայ ժողովրդի հասցեին, ուստի, ըստ նրա, իրա­վա­կան բոլոր հիմքե­րը կան դրանց հեռարձա­կումը դադա­րեցնե­լու համար։ Նա նաև հիշեցրեց, որ Ռուսաստա­նը վաղուց չի ապա­հո­վում հայկա­կան հեռուստաա­լիքնե­րի փոխա­դարձ հեռարձա­կումը։

Նրա գնա­հատմամբ՝ Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը նախկի­նում զգուշա­վոր էին՝ չցանկա­նա­լով սրել հարա­բե­րություննե­րը Ռուսաստա­նի հետ, այդ պատճա­ռով էլ թույլ տվե­ցին ընտրություննե­րին մասնակցել բացա­հայտ պրո­ռուսա­կան ուժե­րին։ Սակայն այժմ, երբ ընտրություններն ավարտվել են, Խուրշուդյա­նը կարծում է, որ այդ զգուշա­վո­րությունը պետք է փոխա­րինվի ավե­լի վճռա­կան քաղա­քա­կա­նությամբ։

Խոսե­լով տարա­ծաշրջա­նա­յին զարգա­ցումնե­րի մասին՝ Հովսեփ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի համար կարև­որ է Թուրքիա­յի և Ադրբե­ջա­նի հետ հարա­բե­րություննե­րի կարգա­վո­րումը։ Նրա համոզմամբ՝ խաղա­ղության պայմա­նագրի ստո­րագրումը և տնտե­սա­կան փոխկա­պակցվա­ծության խորա­ցումը կնվա­զեցնեն ռազմա­կան լարվա­ծության հավա­նա­կա­նությունը և կնպաստեն տարա­ծաշրջա­նա­յին կայունությա­նը։

Նա նաև անդրա­դարձավ ԱՄՆ արտա­քին քաղա­քա­կա­նությա­նը՝ համե­մա­տե­լով Բայդե­նի և Թրամփի վարչա­կազմե­րի մոտե­ցումնե­րը։ Խուրշուդյա­նի կարծի­քով՝ թեև Բայդե­նի վարչա­կազմն ավե­լի կոշտ էր ավտո­րի­տար ռեժիմնե­րի նկատմամբ քաղա­քա­կան հայտա­րա­րություննե­րի մակարդա­կում, Թրամփի վարչա­կազմի ռազմա­կան վճռա­կա­նությունը տարա­ծաշրջա­նում ավե­լի զսպող ազդե­ցություն է ունե­նում։

Անդրա­դառնա­լով Հայաստա­նի ներքին խնդիրնե­րին՝ Խուրշուդյա­նը շեշտեց, որ անհրա­ժեշտ են խորքա­յին դատաի­րա­վա­կան բարե­փո­խումներ։ Նրա կարծի­քով՝ դատա­կան, քննչա­կան և իրա­վա­պահ համա­կարգե­րում դեռ շարունա­կում են աշխա­տել նախկին իշխա­նություննե­րի ժամա­նակ ձևա­վորված կադրեր, որոնք պատասխա­նատվություն են կրում նախկի­նում տեղի ունե­ցած անարդա­րություննե­րի համար։ Նա համոզված է, որ իշխա­նությունը պետք է իրա­կա­նացնի համա­կարգա­յին մաքրում և բարե­փո­խումներ՝ ապա­հո­վե­լով արդա­րա­դա­տության լիարժեք անկա­խությունը։

Խուրշուդյա­նը եզրա­փա­կեց՝ նշե­լով, որ Հայաստա­նը պետք է հետև­ո­ղա­կա­նո­րեն ազատվի Ռուսաստա­նից ունե­ցած տնտե­սա­կան և քաղա­քա­կան կախվա­ծություննե­րից, զարգացնի համա­գործակցությունը եվրո­պա­կան և արևմտյան գործընկերնե­րի հետ և ամրապնդի իր ինքնիշխա­նությունն ու պետա­կան ինստի­տուտնե­րը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ‘