Վիրա­վոր Ռուսաստա­նը Ավե­լի Վտանգա­վոր Է

Հրա­դա­դա­րի դեպքում Ռուսաստա­նը կփորձի մեծացնել իր ազդե­ցությունը այլ տարա­ծաշրջաննե­րում, այդ թվում՝ Հարա­վա­յին Կովկա­սում՝ օգտա­գործե­լով քաղա­քա­կան, տնտե­սա­կան և տեղե­կատվա­կան մեխա­նիզմներ։

Լիլիթ Դալաքյան

1inTV‑ն զրուցել է քաղա­քա­գետ Լիլիթ Դալաքյա­նի հետ։ Զրույցը վերլուծում է ռուս-ուկրաի­նա­կան պատե­րազմի ներկա փուլը՝ կենտրո­նա­նա­լով Ղրի­մում ստեղծված ռազմա­կան և լոգիստիկ ճնշումնե­րի վրա:  Դալաքյա­նը նկա­րագրում է, թե ինչպես են ուկրաի­նա­կան ԱԹՍ-ների հարվածնե­րը և արևմտյան տեխնո­լո­գիա­կան առա­վե­լությունը թուլացնում Ռուսաստա­նի դիրքե­րը՝ պատե­րազմը տեղա­փո­խե­լով նրա սեփա­կան տարածք և հարվա­ծե­լով Պուտի­նի իշխա­նության հեղի­նա­կությա­նը: Զրույցի նպա­տակն է ցույց տալ, որ հակա­մարտությունը հասել է մի կետի, որտեղ կողմե­րին անհրա­ժեշտ է ժամա­նա­կա­վոր հրա­դա­դար, սակայն Ռուսաստա­նը կարող է փորձել իր ազդե­ցությունը պահպա­նել Հարա­վա­յին Կովկա­սում և Հայաստա­նում՝ կիրա­ռե­լով տնտե­սա­կան ու քաղա­քա­կան ճնշման մեթոդներ: Վերջնարդյունքում, զրույցը ներկա­յացնում է պատե­րազմը որպես ռազմա­վա­րա­կան ծուղակ, որը խարխլում է Ռուսաստա­նի կայսե­րա­կան հավակնություննե­րը և ստի­պում վերա­նա­յել տարա­ծաշրջա­նա­յին անվտանգության հեռանկարնե­րը:

Լիլիթ Դալաքյա­նը նշեց, որ հրա­պա­րակվող արևմտյան և անկախ աղբյուրնե­րի համա­ձայն՝ Ղրի­մում իրա­վի­ճա­կը գնա­լով բարդա­նում է։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստա­նում տեղե­կատվության տարածման նկատմամբ սահմա­նա­փա­կումներ կան, սակայն առկա տվյալնե­րը վկա­յում են վառե­լի­քի վաճառքի սահմա­նա­փա­կումնե­րի, խանութնե­րում մատա­կա­րարման խնդիրնե­րի և թերակղզուց բնակչության արտա­հոսքի մասին։ Նա ասաց, որ բենզի­նի պակա­սը խնդիրներ է ստեղծում ոչ միայն տրանսպորտի, այլև գյուղատնտե­սության համար։ Դալաքյա­նի դիտարկմամբ՝ Ուկրաի­նա­յի ղեկա­վա­րության նպա­տա­կը Ղրի­մը «թերակղզուց կղզի» դարձնելն է, իսկ իրա­վի­ճա­կը վատթա­րա­նում է ոչ միայն Ղրի­մում, այլև հենց Ռուսաստա­նում։

Լիլիթ Դալաքյա­նը կարծում է, որ Ուկրաի­նա­յի նպա­տա­կը բնա­կան է, քանի որ այն երբեք չի համա­կերպվել 2014 թվա­կա­նին Ղրի­մի բռնակցման հետ։ Նա ընդգծեց, որ նույնիսկ այն ժամա­նակ, երբ ԱՄՆ նախա­գա­հը առա­ջարկում էր ճանա­չել Ղրի­մը որպես Ռուսաստա­նի մաս, Կիևը հրա­ժարվում էր նման փաստա­թուղթ ստո­րագրե­լուց։ Քաղա­քա­գե­տի խոսքով՝ պատե­րազմի չորրորդ տարում նոր տեխնո­լո­գիա­ներն ու արևմտյան աջակցությունը Ուկրաի­նա­յին հնա­րա­վո­րություն են տվել ավե­լի արդյունա­վետ հարվածներ հասցնել Ռուսաստա­նին, մինչդեռ վերջինս տեխնո­լո­գիա­կան առումով ավե­լի թույլ դիրքե­րում է և գտնվում է պատժա­մի­ջոցնե­րի ազդե­ցության տակ։

Դալաքյա­նը նշեց, որ ռուսա­կան կողմը ստեղծված իրա­վի­ճա­կը ներկա­յացնում է որպես ժամա­նա­կա­վոր դժվա­րություն։ Նրա խոսքով՝ ռուսա­կան պետա­կան քարոզչությունը փորձում է իրա­վի­ճա­կը համե­մա­տել Երկրորդ համաշխարհա­յին պատե­րազմի հետ՝ բարձրացնե­լով հասա­րա­կության մարտա­կան ոգին և ներկա­յացնե­լով, թե Ռուսաստա­նը պայքա­րում է ամբողջ Արևմուտքի դեմ։ Նա հիշա­տա­կեց նաև Վլա­դի­միր Պուտի­նի կոշտ հայտա­րա­րություննե­րը՝ նշե­լով, որ անհասկա­նա­լի է, թե նման քաղա­քա­կա­նությունը որքան զոհեր կպա­հանջի և արդյոք Ռուսաստա­նը կկա­րո­ղա­նա պահել իր վերահսկո­ղության տակ գտնվող տարածքնե­րը։

Քաղա­քա­գե­տը կարծում է, որ Ուկրաի­նա­յին ահա­բեկչության մեջ մեղադրե­լը հիմնա­վորված չէ։ Նրա խոսքով՝ Ուկրաի­նան չի թիրա­խա­վո­րում քաղա­քա­ցիա­կան օբյեկտնե­րը, մինչդեռ Ռուսաստա­նը շարունա­կում է հարվածներ հասցնել խաղաղ բնակչությա­նը։ Դալաքյա­նը նշեց, որ արևմտյան տվյալնե­րի, ինչպես նաև ռուսա­կան որոշ ռազմա­կան բլո­գերնե­րի հրա­պա­րա­կումնե­րի համա­ձայն՝ հենց Ռուսաստանն է այժմ ավե­լի ծանր իրա­վի­ճա­կում։ Նա նաև ուշադրություն հրա­վի­րեց Բելա­ռուսի ղեկա­վար Ալեքսանդր Լուկա­շենկո­յի վարքագծի փոփո­խության վրա՝ այն գնա­հա­տե­լով որպես իրա­վի­ճա­կի լրջության ցուցիչ։

Լիլիթ Դալաքյա­նը նշեց, որ Ղրի­մի մատա­կա­րարման խաթա­րումը կարև­որ է ոչ միայն ռազմա­ճա­կա­տի, այլև Ռուսաստա­նի հասա­րա­կության հոգե­բա­նա­կան ընկա­լումնե­րի տեսանկյունից։ Նրա խոսքով՝ դա հարված է Ռուսաստա­նի՝ որպես «անպարտե­լի բանակ» ունե­ցող պետության հեղի­նա­կությա­նը։ Նա հավե­լեց, որ պատե­րազմն արդեն տեղա­փոխվել է Ռուսաստա­նի տարածք, և ռուս հասա­րա­կությունը սկսում է զգալ պատե­րազմի հետև­անքնե­րը սեփա­կան կյանքում։ Դալաքյա­նը նաև նշեց, որ քննարկվում են նոր մոբի­լի­զա­ցիա­յի և անգամ ընտրություննե­րի հետաձգման հնա­րա­վո­րություննե­րը։

Քաղա­քա­գե­տը դիտարկեց, որ Ղրի­մը կարև­որ լոգիստիկ նշա­նա­կություն ունի Դոնբա­սում ռուսա­կան զորքե­րի մատա­կա­րարման համար։ Նրա խոսքով՝ վառե­լի­քը պատե­րազմի հիմնա­կան ռեսուրսնե­րից մեկն է, և դրա պակա­սը կարող է լրջո­րեն ազդել ռազմա­կան գործո­ղություննե­րի վրա։ Նա ընդգծեց, որ Ուկրաի­նան կարո­ղա­ցել է հայտնա­բե­րել Ռուսաստա­նի խոցե­լի կողմե­րը և հարվա­ծել հենց դրանց։

Լիլիթ Դալաքյա­նը բացատրեց, թե ինչու այդ խոցե­լի կետե­րը նախկի­նում չէին օգտա­գործվում։ Նրա խոսքով՝ պատե­րազմի սկզբում Ուկրաի­նան պատրաստ չէր լայնա­ծա­վալ պատե­րազմի, իսկ արևմտյան աջակցությունն էլ սահմա­նա­փակ էր։ Սակայն հետա­գա­յում եվրո­պա­կան ֆինանսա­կան և տեխնո­լո­գիա­կան աջակցությունը փոխեց իրա­վի­ճա­կը՝ հնա­րա­վո­րություն տալով Ուկրաի­նա­յին կիրա­ռել նոր մարտա­վա­րություններ։

Դալաքյա­նը նշեց, որ հրա­պա­րա­կումնե­րի համա­ձայն՝ Ռուսաստա­նի ներսում աճում են դժգո­հություննե­րը, իսկ տնտե­սա­կան բլո­կի ներկա­յա­ցուցիչնե­րը Պուտի­նին հորդո­րում են մտա­ծել հրա­դա­դա­րի մասին։ Նա կարծում է, որ նավթամշակման օբյեկտնե­րի նկատմամբ հարվածնե­րը զգա­լի վնաս են հասցնում ռուսա­կան տնտե­սությա­նը, և ժամա­նա­կա­վոր հրա­դա­դա­րը կարող է դիտվել որպես ուժե­րը վերա­կանգնե­լու միջոց։

Քաղա­քա­գե­տը համոզված է, որ Վլա­դի­միր Պուտի­նի համար Ղրի­մից հրա­ժարվե­լը գրե­թե անհնար է, քանի որ նրա քաղա­քա­կան հեղի­նա­կությունը կառուցված է հենց այդ թեմա­յի վրա։ Դալաքյա­նի խոսքով՝ Ղրի­մի կորուստը նախև­ա­ռաջ հարված կհասցնի ոչ թե ռազմա­կան, այլ Պուտի­նի անձնա­կան հեղի­նա­կությա­նը և կփլուզի «Ղրի­մը վերա­դարձնե­լու» մասին ձևա­վորված քաղա­քա­կան միֆը։

Լիլիթ Դալաքյա­նը նշեց, որ արևմտյան երկրնե­րը պատե­րազմի սկզբում դեմ էին Ռուսաստա­նի տարածքին հարվածնե­րին, սակայն այժմ հիմնա­կա­նում լռում են կամ ընդունում, որ Ուկրաի­նան ունի ինքնա­պաշտպա­նության իրա­վունք։ Նրա խոսքով՝ հատկա­պես ԱՄՆ հետա­խուզա­կան աջակցությունն է կարև­որ դեր խաղում ուկրաի­նա­կան հաջող գործո­ղություննե­րի իրա­կա­նացման գործում։

Քաղա­քա­գե­տը կարծում է, որ փոխվել է նաև Ուկրաի­նա­յի նկատմամբ միջազգա­յին վերա­բերմունքը։ Նրա խոսքով՝ այն կանխա­տե­սումնե­րը, թե Ուկրաի­նան շուտով կպարտվի, չեն արդա­րա­ցել, իսկ Կիևը եվրո­պա­կան աջակցությամբ ապա­ցուցել է, որ կարող է պաշտպա­նել իրեն և շարունա­կել դիմադրությունը։

Լիլիթ Դալաքյա­նը նշեց, որ Ռուսաստա­նը շարունա­կում է պնդել իր նախկին պայմաննե­րը, սակայն ռազմա­ճա­կա­տում իրա­վի­ճա­կը չի համա­պա­տասխա­նում այդ պահանջնե­րին։ Նրա գնա­հատմամբ՝ նույնիսկ առանձին քաղաքնե­րի գրա­վումը չափա­զանց մեծ մարդկա­յին կորուստնե­րի գնով այլևս արդյունա­վետ ռազմա­վա­րություն չի համարվում։

Քաղա­քա­գե­տը նաև կարծում է, որ Ռուսաստա­նը կարող է փորձել լարվա­ծություն ստեղծել ՆԱՏՕ‑ի անդամ փոքր երկրնե­րում՝ ստուգե­լու դաշինքի արձա­գանքը։ Նրա խոսքով՝ նպա­տա­կը ոչ թե լայնա­ծա­վալ պատե­րազմ սկսելն է, այլ հոգե­բա­նա­կան ճնշում գործադրե­լը և Արևմուտքի միասնա­կա­նությունը փորձության ենթարկե­լը։

Դալաքյա­նը նշեց, որ եվրո­պա­կան հասա­րա­կություննե­րում պատե­րազմե­լու պատրաստա­կա­մությունը սահմա­նա­փակ է, իսկ Ուկրաի­նա­յին աջակցությա­նը դեմ հանդես եկող քաղա­քա­կան ուժե­րը որոշ երկրնե­րում ուժե­ղա­նում են։ Նրա կարծի­քով՝ Մոսկվան կարող է փորձել օգտվել այդ հանգա­մանքից՝ մեծացնե­լով ճնշումը Եվրո­պա­յի նկատմամբ։

Խոսե­լով հնա­րա­վոր հրա­դա­դա­րի մասին՝ Լիլիթ Դալաքյա­նը նշեց, որ այն անհրա­ժեշտ է երկու կողմե­րին։ Նրա խոսքով՝ Ուկրաի­նան նույնպես ունի մարդկա­յին ռեսուրսնե­րի և զինտեխնի­կա­յի խնդիրներ, իսկ Ռուսաստա­նը տնտե­սա­կան և ռազմա­կան ծանրա­բեռնվա­ծության պայմաննե­րում կարող է շահագրգռված լինել ժամա­նա­կա­վոր դադա­րով։ Նա կարծում է, որ յուրա­քանչյուր կողմ իր հասա­րա­կությա­նը հրա­դա­դա­րը կներկա­յացնի որպես սեփա­կան հաջո­ղություն։

Քաղա­քա­գե­տի գնա­հատմամբ՝ ամե­նա­հա­վա­նա­կան սցե­նա­րը բանակցություննե­րի մեկնարկն է աշնա­նը, եթե Ռուսաստա­նի ամա­ռա­յին ռազմա­կան գործո­ղություննե­րը ցանկա­լի արդյունք չտան։ Նրա խոսքով՝ նույնիսկ հրա­դա­դա­րի դեպքում Ռուսաստա­նը կփորձի քաղա­քա­կան ազդե­ցություն պահպա­նել Ուկրաի­նա­յի ներսում և շարունա­կել տեղե­կատվա­կան ու քաղա­քա­կան պայքա­րը։

Դալաքյա­նը նշեց, որ Վլա­դի­միր Պուտի­նի իշխա­նության համար պատե­րազմի դադա­րե­ցումը բարդ խնդիր է, քանի որ անհրա­ժեշտ կլի­նի բացատրել հասա­րա­կությա­նը պատե­րազմի նպա­տակներն ու դրա ահռե­լի մարդկա­յին և տնտե­սա­կան կորուստնե­րը։ Նա հավե­լեց, որ փակ սոցիո­լո­գիա­կան հարցումնե­րը, իր խոսքով, ցույց են տալիս Պուտի­նի հեղի­նա­կության աստի­ճա­նա­կան անկում։

Քաղա­քա­գե­տը կարծում է, որ Ռուսաստա­նի պարտությունը չի նշա­նա­կում պետության փլուզում։ Նրա մեկնա­բա­նությամբ՝ Ուկրաի­նա­յի հաղթա­նա­կը սեփա­կան տարածքի պաշտպա­նությունն ու կենսունակ պետության պահպա­նումն է, իսկ Ռուսաստա­նի պարտությունը կլի­նի այն գիտակցումը, որ այլևս հնա­րա­վոր չէ պահպա­նել կայսե­րա­կան քաղա­քա­կա­նությունը նախկին ձևով։

Խոսե­լով Հարա­վա­յին Կովկա­սի մասին՝ Լիլիթ Դալաքյա­նը նշեց, որ հրա­դա­դա­րի դեպքում Ռուսաստա­նը կփորձի մեծացնել իր ազդե­ցությունը այլ տարա­ծաշրջաննե­րում, այդ թվում՝ Հարա­վա­յին Կովկա­սում՝ օգտա­գործե­լով քաղա­քա­կան, տնտե­սա­կան և տեղե­կատվա­կան մեխա­նիզմներ։ Նրա գնա­հատմամբ՝ Ռուսաստա­նը կձգտի չկորցնել Հայաստա­նը, քանի որ տարա­ծաշրջա­նի նկատմամբ վերահսկո­ղությունը կարև­որ նշա­նա­կություն ունի իր ռազմա­վա­րա­կան հաշվարկնե­րում։

Անդրա­դառնա­լով հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րին՝ Դալաքյա­նը նշեց, որ նույնիսկ հրա­դա­դա­րի դեպքում Ռուսաստա­նը կփորձի պահպա­նել իր ազդե­ցությունը Հայաստա­նի վրա՝ կիրա­ռե­լով տարբեր ճնշման գործիքներ։ Նրա խոսքով՝ երկա­րա­ժամկետ առումով Ռուսաստա­նը ռազմա­վա­րա­կան փակուղու մեջ է հայտնվել, սակայն մինչ այդ կարող է շարունա­կել վնաս հասցնել փոքր պետություննե­րին՝ տարբեր քաղա­քա­կան և տնտե­սա­կան մեթոդնե­րով։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ‘