Հայաստա­նը Բալանսա­վո­րում Է Հայ-Ռուսա­կան Հարա­բե­րություննե­րը

Հետընտրա­կան շրջա­նում չարձա­նագրվե­ցին լայնա­ծա­վալ բողո­քի գործընթացներ, իսկ միջազգա­յին դիտորդա­կան առա­քե­լություննե­րը և Հայաստա­նի Սահմա­նադրա­կան դատա­րա­նը ճանա­չել են ընտրություննե­րի արդյունքնե­րը։ Ընդդի­մա­դիր ուժե­րի Ազգա­յին ժողով մուտք գործե­լը ևս նշա­նա­կում է ընտրություննե­րի արդյունքնե­րի փաստա­ցի ընդունում։

Գեորգի Թումասյան

1inTV‑ն զրուցել է միջազգայնա­գետ Գեորգի Թումասյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի վարչա­պետ Նիկոլ Փաշինյա­նի այցը Ռուսաստան և դրա ազդե­ցությունը հայ-ռուսա­կան լարված հարա­բե­րություննե­րի վրա: Գեորգի Թումասյա­նը վերլուծում է իշխա­նության լեգի­տի­մության ճանա­չումը Մոսկվա­յի կողմից և ներկա­յացնում է ներքա­ղա­քա­կան իրա­դարձություննե­րը, մասնա­վո­րա­պես՝ Գագիկ Ծառուկյա­նի ձերբա­կա­լությունը, որպես օտա­րերկրյա ազդե­ցության գործա­կա­լա­կան ցանցի դեմ պայքա­րի մաս: Զրույցի առանցքա­յին թեմա­ներն են Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության ամրապնդումը և դատաի­րա­վա­կան համա­կարգի բարե­փո­խումնե­րի անհրա­ժեշտությունը՝ քաղա­քա­կա­նացված արդա­րա­դա­տությունից խուսա­փե­լու համար: Ընդհա­նուր նպա­տակն է պարզա­բա­նել, թե ինչպես է պաշտո­նա­կան Երև­ա­նը փորձում հավա­սա­րակշռել արտա­քին կապե­րը՝ միա­ժա­մա­նակ մաքրե­լով ներքին դաշտը նախկին քրեաօ­լի­գարխիկ համա­կարգի մնա­ցորդնե­րից:

Գեորգի Թումասյա­նը Նիկոլ Փաշինյա­նի այցը Ռուսաստան գնա­հա­տեց որպես դրա­կան քայլ՝ նշե­լով, որ այն նպաստում է վերջին ամիսնե­րին ձևա­վորված հայ-ռուսա­կան լարվա­ծության նվա­զեցմա­նը։ Նրա խոսքով՝ այցը կարև­որ էր նաև այն առումով, որ Ռուսաստա­նի կողմից ընդունվեց Հայաստա­նի ընտրված լեգի­տիմ վարչա­պե­տի հետ աշխա­տանքա­յին շփումը։ Թումասյա­նը նշեց, որ Ռուսաստա­նում Հայաստա­նի նկատմամբ քաղա­քա­կա­նության շուրջ առկա են տարբեր մոտե­ցումներ ունե­ցող բևեռներ, և այս այցը ցույց տվեց, որ առա­վել գործնա­կան համա­գործակցության կողմնա­կից մոտե­ցումն այս փուլում կարո­ղա­ցավ որո­շա­կի հաջո­ղություն արձա­նագրել։

Անդրա­դառնա­լով Ռուսաստա­նի կողմից Նիկոլ Փաշինյա­նի վերընտրության ճանաչման հարցին՝ նա ասաց, որ թեև պաշտո­նա­կան շնորհա­վո­րանք չի հնչել, Միխա­յիլ Միշուստի­նի հայտա­րա­րություննե­րը և այցի ձևա­չա­փը փաստա­ցի վկա­յում են Հայաստա­նի ընտրություննե­րի արդյունքնե­րի ճանաչման մասին։ Մասնա­գե­տը կարծում է, որ հետա­գա­յում հնա­րա­վոր է նաև պաշտո­նա­կան շնորհա­վո­րանք, սակայն ընդգծում է՝ Հայաստա­նի ընտրություննե­րի լեգի­տի­մությունը որոշվում է հայ ժողովրդի կամարտա­հայտությամբ։

Գեորգի Թումասյա­նը դիտարկում է, որ հետընտրա­կան շրջա­նում չարձա­նագրվե­ցին լայնա­ծա­վալ բողո­քի գործընթացներ, իսկ միջազգա­յին դիտորդա­կան առա­քե­լություննե­րը և Հայաստա­նի Սահմա­նադրա­կան դատա­րա­նը ճանա­չել են ընտրություննե­րի արդյունքնե­րը։ Նրա գնա­հատմամբ՝ ընդդի­մա­դիր ուժե­րի Ազգա­յին ժողով մուտք գործե­լը ևս նշա­նա­կում է ընտրություննե­րի արդյունքնե­րի փաստա­ցի ընդունում։

Սամվել Կարա­պետյա­նի հայտա­րա­րություննե­րին անդրա­դառնա­լով՝ միջազգայնա­գե­տը նշեց, որ Հայաստա­նում քաղա­քա­ցի­նե­րը կարող են ցանկա­ցած պահի դուրս գալ փողոց, եթե դա անհրա­ժեշտ համա­րեն, սակայն նա կասկա­ծում է, որ նման գործընթաց կարող է ձևա­վորվել Սամվել Կարա­պետյա­նին իշխա­նության բերե­լու նպա­տա­կով։

ԵԱՏՄ‑ի վերա­բերյալ Փաշինյա­նի քննա­դա­տություննե­րին անդրա­դառնա­լով՝ Թումասյա­նը պարզա­բա­նեց, որ վարչա­պե­տի խոսքե­րը վերա­բե­րում էին կազմա­կերպության հիմնա­րար սկզբունքնե­րին՝ ապրանքնե­րի, կապի­տա­լի և աշխա­տուժի ազատ տեղա­շարժին։ Նրա խոսքով՝ եթե այդ սկզբունքնե­րը չեն գործում, ապա ԵԱՏՄ‑ն փաստա­ցի չի կատա­րում իր հիմնա­կան գործա­ռույթնե­րը։

Գագիկ Ծառուկյա­նի նկատմամբ իրա­կա­նացված իրա­վա­պահ գործո­ղություննե­րի մասին խոսե­լիս՝ նա ասաց, որ դրանք Ռուսաստա­նի հետ ուղղա­կի կապ չունեն, սակայն դրանք կարե­լի է դիտարկել որպես Հայաստա­նի ներքին քաղա­քա­կան և իրա­վա­կան գործընթացնե­րի մաս։ Միա­ժա­մա­նակ նա ընդգծեց, որ իրա­վա­կան գործընթացնե­րը չպետք է ընկալվեն որպես քաղա­քա­կան որո­շումնե­րի հետև­անք։

Հայաստա­նի գլխա­վոր մարտահրա­վերնե­րից մեկը անկախ դատա­կան և արդա­րա­դա­տության համա­կարգի ձևա­վո­րումն է։ Նրա խոսքով՝ քաղա­քա­կան իշխա­նությունը չպետք է կանխո­րո­շի, թե ով պետք է ենթարկվի պատասխա­նատվության, իսկ նման հարցե­րը պետք է լուծվեն իրա­վա­կան ընթա­ցա­կարգե­րով։ Անդրա­դառնա­լով «օտա­րերկրյա գործա­կա­լա­կան ցանցի» մասին իր գնա­հա­տա­կաննե­րին՝ Գեորգի Թումասյա­նը նշեց, որ դա իր քաղա­քա­կան գնա­հա­տա­կանն է, և նման մեղադրանքնե­րը պետք է հիմնա­վորվեն իրա­վա­կան և ապա­ցուցո­ղա­կան գործընթացնե­րով։ Նա կարծում է, որ Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության ամրապնդումը և արտա­քին քաղա­քա­կան հավա­սա­րակշռված հարա­բե­րություննե­րի զարգա­ցումը կարև­որ պայմաններ են նման խնդիրնե­րի լուծման համար։

Միջազգայնա­գե­տը նաև կարև­ո­րեց Ռուսաստա­նի հետ հարա­բե­րություննե­րի կայունա­ցումը՝ ընդգծե­լով, որ դա պետք է համադրվի Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության և պետա­կան ինստի­տուտնե­րի ամրապնդման հետ։ Նրա խոսքով՝ ապա­գա­յում հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րը պետք է զարգա­նան նոր օրա­կարգով, որը չի հիմնվի ներքա­ղա­քա­կան ազդե­ցության գործիքնե­րի վրա։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝