ՀՀ Ներքին Ու Արտա­քին Քաղա­քա­կա­նության Դիվերսիֆի­կա­ցիան

Եվրո­պա­կան շուկա­յի բացումը հայկա­կան արտադրողնե­րի համար կարող է դառնալ Հայաստա­նի տնտե­սության դիվերսիֆի­կացման և արտա­քին կախվա­ծության նվա­զեցման կարև­որ գործիք։

Արեգ Քոչինյան

Պետրոս Ղազարյա­նը զրուցել է Հայկա­կան Խորհրդի նախա­գահ Արեգ Քոչինյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել են Հայաստա­նի ներքին և արտա­քին քաղա­քա­կա­նությունը, որտեղ Քոչինյանն ընդգծում է արդա­րա­դա­տության իրա­կա­նացման անհրա­ժեշտությունը որպես ժողովրդա­վա­րա­կան հեղա­փո­խության հիմնա­կան պահանջ։ Քոչինյա­նը մանրա­մասնում է հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րի ճգնա­ժա­մը՝ պնդե­լով, որ Ռուսաստա­նը չի կատա­րել իր անվտանգա­յին պարտա­վո­րություննե­րը, ինչն էլ ստի­պել է Հայաստա­նին դիմել արտա­քին կապե­րի դիվերսիֆի­կացմա­նը և տնտե­սա­կան այլընտրանքնե­րի որոնմա­նը։ Վերլուծության առանցքում է նաև ներքա­ղա­քա­կան դաշտը, որտեղ ընդդի­մությունը դիտարկվում է որպես Կրեմլի շահե­րը սպա­սարկող գործիք, որի նպա­տակն է ձախո­ղել խաղա­ղության գործընթացն ու սահմա­նադրա­կան բարե­փո­խումնե­րը։ Որպես ելք՝ նա կարև­ո­րում է Եվրո­պա­կան միության հետ տնտե­սա­կան ինտեգրումը և ստանդարտնե­րի բարձրա­ցումը՝ վերջնա­կա­նա­պես թոթա­փե­լու համար կախվա­ծությունը ԵԱՏՄ-ից։

Արեգ Քոչինյա­նը նշեց, որ Գագիկ Ծառուկյա­նի նկատմամբ ընթա­ցող գործընթա­ցը համա­րում է «շատ ուշա­ցած արդա­րա­դա­տություն»։ Նրա կարծի­քով՝ 2018 թվա­կա­նի հեղա­փո­խությունից հետո հասա­րա­կության հիմնա­կան պահանջնե­րից մեկը արդա­րության հաստա­տումն էր, և նախկին իշխա­նա­կան ու տնտե­սա­կան համա­կարգի պատասխա­նա­տունե­րը պետք է ենթարկվեն պատասխա­նատվության։

Քոչինյա­նը դիտարկեց, որ Հայաստա­նի նախկին համա­կարգից շահած խմբե­րը շարունա­կում են փորձել վերա­կանգնել մինչհե­ղա­փո­խա­կան քաղա­քա­կան և տնտե­սա­կան մոդե­լը։ Նա ասաց, որ այդ շրջա­նակնե­րը ռևանշի ձգտում ունեն և օգտա­գործում են իրենց ունե­ցած ռեսուրսնե­րը՝ քաղա­քա­կան ազդե­ցությունը վերա­կանգնե­լու համար։

Արեգ Քոչինյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի և Ռուսաստա­նի հարա­բե­րություննե­րում տեղի է ունե­նում վերաի­մաստա­վո­րում։ Նրա խոսքով՝ երկար տարի­ներ այդ հարա­բե­րություննե­րը ձևա­վորվել էին «գաղութա­րար-գաղութ» տրա­մա­բա­նությամբ, որտեղ Ռուսաստա­նի հիմնա­կան դերա­կա­տա­րությունը պայմա­նա­վորված էր անվտանգության երաշխիքնե­րի տրա­մադրմամբ։

Քոչինյա­նը նշեց, որ այդ համա­կարգը սկսեց փլուզվել 2022 թվա­կա­նին, երբ Հայաստա­նի նկատմամբ անվտանգության մեխա­նիզմնե­րը, ըստ նրա, չաշխա­տե­ցին։ Նա ասաց, որ հենց այդ իրա­վի­ճակն էլ ստի­պեց Հայաստա­նին դիվերսիֆի­կացնել իր արտա­քին քաղա­քա­կան և տնտե­սա­կան կապե­րը։

Հայկա­կան խորհրդի նախա­գա­հը նաև նշեց, որ Հայաստա­նը շարունա­կում է մնալ ԵԱՏՄ, ԱՊՀ և ՀԱՊԿ անդամ, և պաշտո­նա­կան մակարդա­կով չի խզել Ռուսաստա­նի հետ կնքված պայմա­նագրե­րը։ Նրա կարծի­քով՝ Հայաստա­նը փորձում է պահպա­նել իր ինքնիշխան որո­շումներ կայացնե­լու իրա­վունքը և միայն ապա­գա­յում հանրա­յին ու քաղա­քա­կան քննարկումնե­րի արդյունքում որո­շել եվրո­պա­կան ինտեգրման հնա­րա­վոր ուղղությունը։

Արեգ Քոչինյա­նը անդրա­դարձավ նաև ընդդի­մության գործունեությա­նը՝ նշե­լով, որ խորհրդա­րա­նում ներկա­յացված որոշ ուժեր, իր գնա­հատմամբ, գործում են ռուսա­կան քաղա­քա­կան ազդե­ցության շրջա­նա­կում։ Նա նշեց, որ այդ ուժե­րի հիմնա­կան նպա­տա­կը սահմա­նադրա­կան փոփո­խություննե­րի և բարե­փո­խումնե­րի արգե­լա­փա­կումն է։

Քոչինյա­նը կարծում է, որ Ռուսաստա­նի կողմից Հայաստա­նի նկատմամբ իրա­կա­նացվում են հիբրի­դա­յին ճնշումներ, որոնք ներա­ռում են քաղա­քա­կան հայտա­րա­րություններ, տնտե­սա­կան սահմա­նա­փա­կումներ և էներգե­տիկ լծակնե­րի կիրա­ռում։ Նա նշեց, որ Ռուսաստա­նի համար կարև­որ է պահպա­նել իր ռազմա­վա­րա­կան ակտիվներն ու ազդե­ցությունը Հայաստա­նում։

Արեգ Քոչինյա­նը դրա­կան գնա­հա­տեց Եվրո­պա­կան միության հետ տնտե­սա­կան համա­գործակցության խորացման հեռանկարնե­րը։ Նա նշեց, որ եվրո­պա­կան շուկա­յի բացումը հայկա­կան արտադրողնե­րի համար կարող է դառնալ Հայաստա­նի տնտե­սության դիվերսիֆի­կացման և արտա­քին կախվա­ծության նվա­զեցման կարև­որ գործիք։

Քոչինյա­նը եզրա­փա­կեց, որ Հայաստա­նի գլխա­վոր խնդի­րը սեփա­կան տնտե­սա­կան և քաղա­քա­կան դիմադրո­ղա­կա­նության բարձրա­ցումն է։ Նրա խոսքով՝ միայն ուժե­ղացված ներքին կարո­ղություննե­րը և բազմա­կողմ արտա­քին կապե­րը կարող են ապա­հո­վել երկրի կայուն զարգա­ցումն ու ինքնիշխա­նության պահպա­նումը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ‘