ՀՅԴ ռեֆորմներ (մաս 1)

 Կայծ Մինա­սեան

Քրիստա­փոր Միքա­յելյա­նը դեռևս իր առա­ջին  գրա­ռումնե­րում է ձևա­կերպել, որ «Ցանկա­ցած շարժում պիտի ժողովրդա­վար լինի, եթե  ցանկա­նում է շարունա­կություն ունե­նալ»: Այսպի­սով ՀՅԴ հիմնա­դի­րը կարգա­վո­րեց և հռչա­կեց փոքրա­մասնության և մեծա­մասնության հարա­բե­րություննե­րի փոխա­դարձ հարգանքը կազմա­կերպության և հեղա­փո­խության մեջ:

Անկներև է, որ XX դարի սկզբում նրանց օրի­նա­կին հետև­ե­լու և այդ ժողովրդա­վա­րա­կան սկզբունքներն իրա­կա­նացնե­լու համար ոչ մի էական քայլ չարվեց:

ՀՅԴ-ում ժողովրդա­վա­րա­ցումը նույնիսկ սկզբունք էլ չէ, դա մոնո­պո­լի­զացված համա­կարգի ու դրա մեխա­նիզմի հիշո­ղությունն է և դրա արտա­հայտումն է՝

• Փակ մտա­ծե­լա­կերպը
• Ղեկա­վա­րության կողմից կիրառվող որո­շում ընդունե­լու սահմափակվածությունը(աշխատակիցներ, նեպո­տիզմ՝ հարա­բե­րություննե­րի հիման վրա գործող կողմնա­կա­լություն և ղեկա­վարներ):
• Հնա­զանդ անդամնե­րը հավաքվում էին փակ հանդի­պումնե­րում: Դա բերեց Քրիստա­փորյան ժողովրդա­վա­րության սկզբունքնե­րի վրա խարսխված  ինտե­լեկտուալ շնչա­ռության ցանկա­ցած փորձի ու նորա­րա­րա­կան գաղա­փարնե­րի չորացման:  

ՀՅԴ‑ի Հայաստան վերա­դառնա­լուց հետո ո՞վ կհա­վա­տա, որ

• Ժողովրդա­վա­րա­կան բանա­վե­ճե­րը հարգվում են շարքա­յիննե­րի և շարքե­րի միջև:
• Փոքրա­մասնության ձայնը լսե­լի է մեծա­մասնությա­նը, առանց չեզո­քացման, մարգի­նա­լացման ու հեռացման կամ նույնիսկ արտաքսման:
• Տարա­ձայնություննե­րը մոռացվում են որպես «կուսակցական»(ոչ որպես դաշնակցա­կան):

Դրանց այլևս ոչ ոք չի հավա­տում, ոչ ոք:

Վստա­հության արժա­նի ոչ մի ձայն չի կարող ստվերվե (հանցանքի պահին բռնվե­լու վտանգի ենթարկվե­լով) կուսակցա­կան կանո­նադրությամբ, ժողովրդա­վա­րության հանդեպ հարգանք ցուցա­բե­րե­լով:

Ինչո՞ւ:

Որովհետև Քրիստա­փոր Միքա­յելյա­նի մահից հետո կուսակցա­կան համա­կարգը բռնագրա­վել է Դաշնակցության  ժողովրդա­վա­րա­կան բանա­վե­ճը, ռեսուրսներն ու իսկա­կան արժեքնե­րը:

Հետսո­վե­տա­կան Հայաստան վերա­դարձից երեք տասնամյակ անց եկել է կուսակցության արմա­տա­կան վերա­կազմա­վորման ժամա­նա­կը: Միևնույն ժամա­նակ, երբ ղեկա­վա­րությունը հետաքննում  է մարտիկնե­րի արյունա­հե­ղության հարցը, սա լավ պահ է միասնությունն ամրապնդե­լու  և ինքնության(մեր) նոր զգա­ցում ստեղծե­լու համար:

ՀՅԴ-ին նոր կյանք տալու համար անհրա­ժեշտ է երեք ռեֆորմ՝

• Պրոֆե­սիո­նա­լիզմ
• Իշխա­նության կիսում
• Ինտեգրա­ցիա

Դրանք կքննարկենք առանձին: