ԽՈԿՈՒՄՆԵՐ — մի յօդուա­ծի հրա­պա­րակման առի­թով

Ի վերջոյ Հայ Յեղա­փո­խա­կան Դաշնակցութիւնը, որպէս կուսակցութիւն, ինքը միջոց է իր դաւա­նած բարո­յա­կան ու գաղա­փա­րա­կան սկզբունքնե­րի կենսա­գործման համար։ Սկզբունքներ՝ որոնց անտե­սումը, որպէս կուսակցութիւն կը գերեզմա­նի Դաշնակցութեա­նը…

Նորայր Մելքոմ Մելքումեան

«Ասպարէզ»ի Ապրի­լի 2‑ի առցանց համա­րում ընթերցե­ցի Արման Պաղտո­յեա­նի «Ապա­գա­ղա­փա­րա­կա­նա­ցումի Ճահի­ճին Մէջ» վերնագրուած յօդուա­ծը։ Մտո­րումնե­րի հետ համա­կարծիք եմ այնքան, որ յօդուա­ծը կարող էի գրած լինել ես, միայն թէ ընկեր Արմա­նի գրե­լու շնորհքը չունեմ։

Բոլոր նրանք, ովքեր չեն հասկա­ցել ու չեն հասկա­նում, թէ վերջին երկու-երեք տասնա­մեակնե­րում ՀՅԴ կուսակցութեան հետ ընդհանրա­պէս, բայց Հայաստա­նի կառոյցին հետ յատկա­պէս, ի՞նչ է կատա­րուել (ու տակաւին շարունակւում է կատա­րուել), եւ աւե­լին՝ ՀՅԴ Կանո­նագրի տրա­մադրութիւննե­րին մակե­րե­սայնօ­րէն կառչած, ես կ՚ասէի՝ մեծ մասով, անգի­տակցա­բար գրո­հի են անցել կուսակցութեան գործունէութիւնը Դաշնակցութեան գաղա­փա­րա­խօ­սութեա­նը խոտոր նկա­տող կուսակցա­կաննե­րի դէմ, ուշ կամ շուտ զղջա­լու են՝ նոյն ինքը Դաշնակցութեան դէմ մեղանչած լինե­լու համար։

Սրանք անտե­սում են այն ճշմարտութիւնը, որ կուսակցութեան անդամնե­րը միեւնոյն գաղա­փարնե­րին դաւա­նող մարդիկ են, որ նոյն այդ գաղա­փարնե­րից ելնե­լով իրենց առջեւ նպա­տակներ են դնում, իսկ նպա­տակնե­րի իրա­գործման համար իրենց թափած ջանքը համադրե­լու եւ արդիւնաւէտ դարձնե­լու համար ընդունում են իրենց գործունէութիւնը համա­կարգող կանոններ։

ՀՅԴ Կազմա­կերպա­կան կանոննե­րը ստեղծուել են ՀՅԴ Ծրագրով բանա­ձեւուած՝ կուսակցութեան դաւա­նած գաղա­փարնե­րի կեանքի կոչման եւ նպա­տակնե­րի իրա­գործման ի խնդիր կուսակցա­կան հաւա­քա­կա­նութեան գործունէութիւնը կանո­նա­կարգե­լու համար։ Ի՞նչ պէտք են դրանք, եթէ կուսակցութիւնն իր դաւա­նած գաղա­փարներն ամե­նա­տարբեր պատճառնե­րով անտե­սում կամ դրանց անյա­րիր ու հակա­սող ուղի է բռնում։ Ի վերջոյ Կազմա­կերպա­կան կանոննե­րը նպա­տակ չե՛ն, այլ գաղա­փարնե­րի իրա­գործումը եւ նպա­տա­կին հասնե­լը դիւրացնող, ընդհուպ՝ հնա­րաւոր դարձնող միջոց։

Եթէ այն գաղա­փարնե­րը, որոնց շուրջ ու հիմքով ստեղծուել է կուսակցութիւնը, անտեսւում են ու մի կողմ դրւում, կամ՝ ինչպէս ընկեր Արմանն է բնո­րո­շում՝ կուսակցութիւնը ապա­գա­ղա­փա­րա­կա­նացւում է, ապա ո՞րն է կուսակցութեան գոյութեան իմաստը։

Ցաւա­լիից աւե­լի՝ աղէ­տա­գոյժ է, երբ իրա­տե­սութիւնը գաղա­փա­րա­կա­նութեա­նը հակադրե­լով ապա­գա­ղա­փա­րա­կա­նացման տանողնե­րը, Կազմա­կերպա­կան կանոննե­րը որպէս «զէնք» կիրա­ռե­լով, չէզո­քացնում են ընդդի­մա­ցողնե­րին՝ բարո­յա­կան եւ գաղա­փա­րա­կան սկզբունքայնութեան ջատա­գովնե­րին։

Վերջիննե­րը եթէ չեն հեռա­նում, ապա պատժւում կամ հեռացւում են՝ կուսակցութեան բարո­յա­կան եւ գաղա­փա­րա­կան խարսխից պոկուե­լու դէմ առողջ բնազդով — եւ կամ՝ գիտա­կից սկզբունքայնութեամբ — ծառա­նա­լու համար։

Այս եւ նման հարցե­րով այսօր լուրջ մտո­րե­լու կարիք ունի ամէն կուսակցա­կան։ Ի վերջոյ Հայ Յեղա­փո­խա­կան Դաշնակցութիւնը, որպէս կուսակցութիւն, ինքը միջոց է իր դաւա­նած բարո­յա­կան ու գաղա­փա­րա­կան սկզբունքնե­րի կենսա­գործման համար։ Սկզբունքներ՝ որոնց անտե­սումը, որպէս կուսակցութիւն կը գերեզմա­նի Դաշնակցութեա­նը… Եթէ Հայաստա­նում, ժողովրդա­կան համակրանքը ցուցա­նիշ համա­րե­լով, այն արդէն գերեզմա­նուած չէ։