Բաքուն Ատամ Է Ցույց Տալիս

Շայի­գը գտնում է, որ Ալիեւը սխալվում է, որովհե­տեւ Ֆրանսիան «ուժեղ երկիր է եւ առաջնորդվում է ոչ թե զգացմունքնե­րով, այլ՝ սառը հաշվարկով»: Ընդ որում, նա կոպիտ սխալ է համա­րում Ալիեւի պատկե­րա­ցումը, որ Մակրո­նի պաշտո­նա­թո­ղությունից հետո Ֆրանսիան «այլ երկիր կլի­նի»:

Վահրամ Աթա­նեսյան

Փարի­զը վերադարձնու՞մ է Ալիեւի դիմանկա­րը

Դեկտեմբե­րի 26-ին ադրբե­ջա­նա­կան Իսմա­յիլլի քաղա­քի գործա­դիր իշխա­նությունը չեղյալ է ճանա­չել ֆրանսիա­կան Evian-Le Ba –ի հետ բարե­կա­մության եւ համա­գործակցության մասին 2015թ. մայի­սին ստո­րագրված համա­ձայնա­գի­րը: Հիմնա­վո­րումն այն է, որ ֆրանսիա­կան քաղա­քի խորհուրդը դեկտեմբե­րի 18-ին բանա­ձեւ է ընդունե, որով «միա­կողմա­նի աջակցություն է հայտնել Հայաստա­նին»: Ըստ Իսմա­յիլլի գործա­դիր իշխա­նության հաղորդագրության՝ ֆրանսիա­կան կողմը նաեւ «հանել է քաղա­քի կենտրո­նում «Ադրբե­ջա­նա­կան պուրակ»  ցուցա­նա­կը, տեղե­կություն կա, որ կհանվի բանաստեղծուհի Խուրշուդ Բանու Նաթա­վա­նի կիսանդրին»:

Որքանո՞վ է հավաստի այս տեղե­կատվությունը կամ ինչու՞ Evian-Le Ba –ի խորհուրդն առա­ջի­նը չի կասեցրել Իսմա­յիլլիի հետ «քույր քաղաք» լինե­լու համա­ձայնա­գի­րը՝ պարզ չէ: Փաստ է, որ Ֆրանսիա-Ադրբե­ջան հարա­բե­րություննե­րի լարվա­ծությունը դուրս է եկել դիվա­նա­գի­տա­կան հռե­տո­րա­բա­նության շրջա­նակնե­րից եւ արդեն առարկա­յա­կան դրսեւո­րումներ է ունե­նում: Պատճառնե­րի մասին ուշագրավ դիտարկում է արել նախկին դիվա­նա­գետ, նախկին դեսպան Արիֆ Մամե­դո­վը: Նա պաշտո­նա­կությունից հետո հրա­ժարվել է վերա­դառնալ Ադրբե­ջան, ներկա­յում որպես վտա­րանդի բնակվում է «եվրո­պա­կան երկրնե­րից մեկում»:

Ըստ Մամե­դո­վի, Փարի­զի նկատմամբ Ալիեւի, իր բնութագրմամբ՝ «հիստե­րիկ» վերա­բերմունքի պատճառն անձնա­կան է: Նախկին դեսպա­նը տեղե­կություն ունի, որ Ֆրանսիան «հետաքննում է իր տարածքում Ալիեւնե­րի ընտա­նե­կան սեփա­կա­նության հարցը»: Նրա տեղե­կացվածվությամբ՝ ֆրանսիա­ցի հետաքննող լրագրողնե­րը «փաստագրա­կան ֆիլմ են նկա­րա­հա­նում, որը կբա­ցա­հայտի ալիեւյան կեղտոտ փողե­րը, եւ «Թարթա­ռի գործն» իր լուծումը կգտնի» (Խոսքը 2017թ. մայի­սի 7‑ին Ադրբե­ջա­նի ԶՈՒ Թարթա­ռի բանա­կա­յին կորպուսում արյունա­լի սպանդի մասին է, որի դատաքննությունը շարունակվում է): Մամե­դո­վի խոսքե­րով՝ «հետաքննվում է նաեւ Ֆրանսիա­յում նախկին նախա­գահնե­րի օրոք «Հեյդար Ալիեւ» հիմնադրա­մի գումարնե­րում մշա­կութա­յին կենտրո­նի կառուցումը»:

Դժվար է միանշա­նակ հավատ ընծա­յել նախկին դեսպան Մամե­դո­վի տեղե­կացվա­ծությա­նը, բայց փաստ է, որ Մեհրի­բան Ալիեւան Ֆրանսիա­յի Պատվո լեգեոն շքանշա­նա­կիր է, մինչեւ անցյալ տարի ուներ ՅՈՒՆԵՍԿՕ‑ի պատվա­վոր դեսպա­նի կոչում, որից հրա­ժարվեց: Այդ առթիվ ադրբե­ջա­նա­կան վտա­րանդիության աղբյուրնե­րը գրե­ցին, որ նա հարկադրված է եղել գնալ այդ քայլին՝ «լրջա­գույն սկանդալնե­րից խուսա­փե­լու համար»: Արդյոք խոսքը «Հեյդար Ալիեւ» հիմնադրա­մի միջոցնե­րով Ֆրանսիա­յում եւ Եվրո­պա­յի այլ երկրնե­րում «բարե­գործա­կան ծրագրե­րի՞» մասին է: Հիմնադրա­մի գործա­դիր տնօ­րե­նը Մեհրի­բան Ալիեւան է, նա է աշխարհով մեկ տնօ­րի­նում ընտա­նե­կան կապի­տա­լը:

Քաղա­քա­գետ, նախկին դիվա­նա­գետ Էմին Շայի­գի կարծի­քով՝ Ադրբե­ջա­նը Ռուսաստա­նի հանդեպ ստանձնել է Արեւմուտքի քննա­դա­տի պարտա­վո­րություն: Նրա գնա­հատմամբ՝ Ալիեւի համար ԱՄՆ‑ի դեմ բաց հակա­քարզչությունը «չափա­զանց ռիսկա­յին կլի­ներ»: Բացի այդ, Վաշինգտո­նը նման առիթներ չի տալիս, իսկ Ֆրանսիա­յի դեպքում «բացա­հայտ դժգո­հության պատճառներ կան»: Խոսքը Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի մասին Ֆրանսիա­յի Ազգա­յին ժողո­վի եւ Սենա­տի բանա­ձեւե­րի, ինչպես նաեւ ԼՂ հարցով ՄԱԿ‑ի ԱԽ-ում քննարկումներ նախա­ձեռնե­լու Ֆրանսիա­յի մտադրության մասին է, որ Ալիեւն օգտա­գործում է՝ տպա­վո­րություն թողնե­լու, իբր հակա­սություննե­րը բացա­ռա­պես ադրբե­ջա­նա-ֆրանսիա­կան են:

Շայի­գը գտնում է, որ Ալիեւը սխալվում է, որովհե­տեւ Ֆրանսիան «ուժեղ երկիր է եւ առաջնորդվում է ոչ թե զգացմունքնե­րով, այլ՝ սառը հաշվարկով»: Ընդ որում, նա կոպիտ սխալ է համա­րում Ալիեւի պատկե­րա­ցումը, որ Մակրո­նի պաշտո­նա­թո­ղությունից հետո Ֆրանսիան «այլ երկիր կլի­նի»: Ադրբե­ջանցի փորձա­գե­տի ընկալմամբ՝ խնդի­րը «չափա­զանց խորքա­յին է եւ հանգում է Թուրքիա-Եվրա­միություն, Եվրա­միություն-Ռուսաստան եւ Ռուսաստան-Թուրքիա հարա­բե­րություննե­րին»: Ըստ էության, Շայի­գը բացա­հայտում է, որ Ալիեւը վերածվել է Հարա­վա­յին Կովկա­սու Արեւմուտքի ազդե­ցությունը սահմա­նա­փա­կող դերա­կա­տա­րի՝ միա­ժա­մա­նակ սպա­սարկե­լով Մոսկվա­յի եւ Անկա­րա­յի շահե­րը:

Փարիզն առա­ջին բաց հակա­քայլն արել է՝ Ադրբե­ջա­նի դեսպա­նա­տան երկու աշխա­տա­կից անցանկա­լի անձ է հայտա­րարվել: Նրանք կլքեն Ֆրանսիա­յի մայրա­քա­ղա­քը: Բայց Ֆրանսիա­յի ԱԳՆ‑ն ադրբե­ջանցի դիվա­նա­գետնե­րի արտաքսման պատճա­ռը, հիմնա­վո­րումը դեռեւս չի բացա­հայտել: Սա, երեւի, ակնարկ է Բաքվին: Ինչպե՞ս կհասկա­նա Ալիեւը: Ակնհայտ է, որ Փարիզն ունի Ալիեւի դիմանկա­րը վերա­դարձնե­լու բոլոր հնա­րա­վո­րություննե­րը: Կգնա՞ այդ քայլին նախա­գահ Մակրո­նը: Ինչի՞ դիմաց Փարի­զը «գզրոց կդնի ալիեւյան դոսյեն»: