Էրդո­ղա­նը «Կաշին Չի Փոխում»

Թուրքիան նախա­պատրաստվում է Իրա­քի եւ Սիրիա­յի հյուսի­սում «հակաա­հա­բեկչա­կան» ռազմա­գործո­ղության: Թիրա­խում քրդա­կան ուժերն են: Էրդո­ղա­նը վճռա­կա­նո­րեն հայտա­րա­րել է, որ Թուրքիան «իր սահմաննե­րի մոտ չի հանդուրժի ահա­բեկչա­կան պետության ստեղծումը»:

Վահրամ Աթա­նեսյան

Milliyet- փոխանցում է Թուրքիա­յի ներքին գործե­րի նախա­րար Երլի­քա­յա­յի սոցցանցա­յին գրա­ռումը, ըստ որի՝ երեկ եւ անցած գիշեր Թուրքիա­յի հարավ-արեւելյան նահանգնե­րում «չհա­մա­ձայնեցված զանգվա­ծա­յին միջո­ցա­ռումներ են անցկացվել, որոնց մասնա­կիցնե­րը հնչեցրել են ահա­բեկչա­կան կազմա­կերպությանն աջակցող կարգա­խո­սեր եւ, չնա­յած նախազգուշա­ցումնե­րին՝ դիմադրություն են ցույց տվել ոստկա­նությա­նը. ձերբա­կալված է 89 անձ»: Ըստ այլ աղբյուրնե­րի, քրդա­մետ Dem parti‑ի կողմնա­կիցնե­րը մի շարք քաղաքնե­րում, որտեղ մունի­ցի­պալ ընտրություննե­րում հաղթել են քուրդ թեկնա­ծունե­րը, պարզա­պես տոնախմբություն եւ երթեր են կազմա­կերպել:

Ոստի­կա­նության հետ «զանգվա­ծա­յին բախումներ» արձա­նագրվել են Վանում, որտեղ քաղա­քա­պե­տի ընտրություննե­րում հաղթել է Dem parti‑ի թեկնա­ծու Աբդուլլահ Զեյդա­նը, բայց իշխա­նություննե­րը նրան զրկել են պաշտոնն ստանձնե­լու իրա­վունքից: Գործի է դրվել դատա­կան համա­կարգը, որտեղ «պարզել են, որ Զեյդա­նը քաղա­քա­պե­տի թեկնա­ծու առա­ջադրվե­լու, ընտրվե­լու եւ պաշտո­նա­վա­րե­լու որեւէ իրա­վա­կան հիմք չունի»: Քաղա­քա­պե­տի պաշտոնն, ըստ այդմ, անցնում է իշխող կուսակցության ներկա­յա­ցուցչին:

Հազա­րա­վոր մարդիկ Վանի փողոցնե­րում երթ են կազմա­կերպել դեպի ընտրա­կան հանձնա­ժո­ղո­վի նստա­վայր, ոստի­կա­նությունը փակել է նրանց ճանա­պարհը, արձա­նագրվել են ընդհա­րումներ: Թուրքիա­յի ներքին գործե­րի նախա­րա­րության որոշմամբ Վանում եւ հարավ-արեւելյան նահանգնե­րում տանսհինգօրյա ժամկե­տով զանգվա­ծա­յին բոլոր միջո­ցա­ռումներն արգելվել են: Մունի­ցի­պալ ընտրություննե­րում իշխող կուսակցության պարտությունը Թուրքիա­յի նախա­գա­հը որա­կել է «թուրքա­կան ժողովրդա­վա­րության հաղթա­նակ, որ պետք է ընդօ­րի­նա­կե­լի լինի»: Վանի քաղա­քա­պե­տի հետ կապված իրա­վի­ճակն ապա­ցուցում է, որ «թուրքա­կան ժողովրդա­վա­րությունն» ավարտվում է այնտեղ, որտեղ սկսվում են երկրի ոչ թուրք քաղա­քա­ցի­նե­րի իրա­վունքնե­րը:

Ըստ երեւույթին, նման զարգա­ցում էր կանխա­տե­սել Ստամբուլի վերընտրված քաղա­քա­պետ Իմա­մօղլուն, երբ հայտա­րա­րել էր, որ Թուրքիա­յի «հզո­րությունը նրա բազմա­զա­նությունն է»: Խորհրդա­րա­նա­կան վերջին ընտրություննե­րով Dem parti‑ն կորցրել էր Ազգա­յին մեծ ժողո­վում ներկա­յությունը: Մեկ տարի անց ստա­նա­լով ընտրողնե­րի քվե­նե­րի ավե­լի քան վեց տոկո­սը, կուսակցությունը վերա­հաստա­տել է Թուրքիա­յի քաղա­քա­կան կյանքում իր շոշա­փե­լի ներկա­յությունը: Մանա­վանդ որ Դեվլեթ Բահչե­լիի գլխա­վո­րած ծայրա­հեղ ազգայնա­կան կուսակցությունը մունի­ցի­պալ ընտրություննե­րում ավե­լի քիչ ձայներ է ստա­ցել, քան՝ Dem parti‑ն:

Թուրքիան նախա­պատրաստվում է Իրա­քի եւ Սիրիա­յի հյուսի­սում «հակաա­հա­բեկչա­կան» ռազմա­գործո­ղության: Թիրա­խում քրդա­կան ուժերն են: Էրդո­ղա­նը վճռա­կա­նո­րեն հայտա­րա­րել է, որ Թուրքիան «իր սահմաննե­րի մոտ չի հանդուրժի ահա­բեկչա­կան պետության ստեղծումը»: Խոսքն, անկասկած, քրդա­կան պետության մասին է: Երկրի հարավ-արեւելյան՝ գերա­զանցա­պես քրդաբնակ, շրջաննե­րում Dem parti‑ի էլեկտո­րալ տպա­վո­րիչ հաջո­ղությունն, անկասկած, քաղա­քա­կան ազդակ է, որ «զանգվա­ծա­յին անկարգություննե­րը» կարող են ճարա­կել Իրա­քին եւ Սիրիա­յին սահմա­նա­մերձ շրջաննե­րը, եթե «հատուկ ռազմա­գործո­ղությունը» վերա­ճի քրդե­րի զանգվա­ծա­յին ոչնչացման փորձի:

Մունի­ցի­պալ ընտրություննե­րում հաղթած ԺՀԿ‑ն հայտա­րա­րել է, որ նախա­գա­հի եւ խորհրդա­րա­նի արտա­հերթ ընտրություններ չի պահանջում: Վանում տեղի ունե­ցած ապօ­րի­նությունը, որին հետեւել է ակնհայտ բռնությունը, կարո՞ղ է առիթ հանդի­սա­նալ, որպեսզի ընդդի­մությունը վերա­նա­յի դիրքո­րո­շումը: Էրդո­ղա­նը «կաշին չի փոխում»: Խնդիր է, թե արդյոք քրդա­կան, քուրդ քաղա­քա­ցի­նե­րի իրա­վունքնե­րի հարցում Թուրքիա­յի «եվրո­պա­կա­նա­ցած» ընդդի­մությունը նրա՞ հետ է, թե՞՝ քաղա­քա­կիրթ-համա­մարդկա­յին արժեքնե­րի: Ըստ երեւույթին, լավա­տե­սության շատ քիչ հիմքեր կան: ԺՀԿ‑ն Մուսաֆա Քեմա­լի ստեղծած կուսակցությունն է, իսկ նա Դերսի­մի քրդե­րի ապստամբությունը խեղդել է արյան մեջ եւ փաստա­ցի ցեղասպա­նություն իրա­կա­նացրել: Վանում քրդա­կան բողո­քը կվե­րա­ճի՞ «դիմադրության շարժման»:

Փորձա­գի­տա­կան կարծիք կա, որ Էրդո­ղա­նը ԺՀԿ‑ի հետ «կարող է իրա­վա­հա­ջորդի հարցում պայմա­նա­վորվա­ծության հասնել»: Խոսքը Հաքան Ֆիդա­նի շուրջ համա­ձայնության մասին է: Ֆիդանն ունի «արեւմտյան կողմնո­րոշման» գործչի համա­րում: Եթե Թուրքիա­յի շուրջ իրա­վի­ճա­կը սրվի, ապա, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ իշխող ուժը եւ քեմա­լա­կան ընդդի­մությունը մի կողմ կդնեն տարա­ձայնություննե­րը եւ կորդեգրեն «բոլոր թուրքե­րը մի բանակ են» սկզբունքը:

Հոդվա­ծը՝ 1in.am կայքից։