Պուտի­նը Սպառնում Է Նոր Պատե­րազմով

Անվտանգության իրա­վի­ճա­կը այլ է՝ ոչ թե փոխվում է, ոչ թե կփոխվի, այլ իրա­կա­նում արդեն փոխվել է, և դա է պատճա­ռը, որ մենք անում ենք ամեն ինչ, որպեսզի ապա­հո­վենք, որ Ուկրաի­նան կարո­ղա­նա պաշտպա­նել ինքն իրեն։

Ջոն Քիրբի

Պուտի­նը սպառնում է պատե­րազմով, երբ Արևմտյան դաշնա­կիցնե­րը մոտ են Ռուսաստա­նի վրա հրթի­ռա­յին հարվածնե­րի գործարք կնքե­լուն
Սպի­տակ տան գագաթնա­ժո­ղո­վում ուրբաթ օրը կարող են Ուկրաի­նա­յին նոր լիա­զո­րություններ տալ հարվա­ծե­լու Ռուսաստա­նի ռազմա­կան բազա­նե­րին: Բրի­տա­նիան և ԱՄՆ‑ն պատրաստվում են ուրբաթ օրը Սպի­տակ տանը կայա­նա­լիք գագաթնա­ժո­ղո­վում վճռա­կան քայլ կատա­րել Ուկրաի­նա­յի պատե­րազմում, որտեղ կքննարկվեն ծրագրե­րը, որոնք թույլ կտան Կիև­ին հարվա­ծել Ռուսաստա­նի ներսում գտնվող թիրախնե­րին՝ Արևմուտքի կողմից մատա­կա­րարված հրթիռնե­րով: Վերջին փորձի ընթացքում Արևմուտքին վախեցնե­լու համար ՌԴ նախա­գահ Վլա­դի­միր Պուտի­նը հինգշաբթի երե­կո­յան զգուշացրեց, որ նման համա­ձայնա­գի­րը կդիտվի որպես ՆԱՏՕ‑ի ուղղա­կի ներգրա­վում պատե­րազմում: «Սա կնշա­նա­կի, որ ՆԱՏՕ‑ի երկրնե­րը, Միացյալ Նահանգնե­րը և Եվրո­պա­կան երկրնե­րը պատե­րազմում են Ռուսաստա­նի դեմ», — ասաց նա: Սպառնա­լի­քը հնչեց այն ժամա­նակ, երբ Մեծ Բրի­տա­նիա­յի վարչա­պետ Քիր Սթարմե­րը դեռ գտնվում էր Վաշինգտոն ճանա­պարհին՝ ուրբաթ օրը ԱՄՆ նախա­գահ Ջո Բայդե­նի հետ քննարկե­լու Ուկրաի­նա­յի կողմից բրի­տա­նա­կան արտադրության «Storm Shadow» հրթիռնե­րի օգտա­գործման հնա­րա­վո­րությունը Ռուսաստա­նի տարածքում: «Ռուսաստանն է սկսել այս հակա­մարտությունը», — արձա­գանքեց Սթարմե­րը՝ խոսե­լով լրագրողնե­րի հետ իր թռիչքի ընթացքում: «Ռուսաստա­նը ապօ­րի­նա­բար ներխուժել է Ուկրաի­նա: Ռուսաստա­նը կարող է անմի­ջա­պես վերջ տալ այս հակա­մարտությա­նը»: Ռազմա­կան փորձա­գետնե­րը պնդում են, որ Վաշինգտո­նում կայա­նա­լիք երկու ժամյա գագաթնա­ժո­ղո­վում բրի­տա­նա­կան զենքե­րի համար համա­ձայնեցված ցանկա­ցած ուղե­ցույց կարող է ճանա­պարհ բացել ուկրաի­նա­ցի­նե­րի համար՝ օգտա­գործե­լու ամե­րիկյան «ATACMS» համա­կարգը՝ Ռուսաստա­նի օդա­նա­վա­կա­յաննե­րին և ռազմա­կան բազա­նե­րին հարվա­ծե­լու համար:
Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկո­վը նշեց, որ Սթարմե­րի և Բայդե­նի հանդի­պումը պարզա­պես ձևա­կա­նություն է և գործարքն արդեն կնքված է, խոստա­նա­լով, որ Ռուսաստա­նի պատասխա­նը «համա­պա­տասխան կլի­նի»:
Ուկրաի­նա­յի ամե­րիկյան դաշնա­կիցնե­րը երկար ժամա­նակ հրա­ժարվել են Ուկրաի­նա­յի նախա­գահ Վլա­դի­միր Զելենսկիին թույլ տալ իրենց երկար հեռա­հա­րության հրթիռներն օգտա­գործել Կրեմլի ուժե­րի դեմ Ռուսաստա­նի ներսում, մտա­վա­խություն ունե­նա­լով, որ Մոսկվան կարող է դրա դիմաց էսկա­լացնել պատե­րազմը՝ հարվա­ծե­լով ՆԱՏՕ‑ի որևէ թիրա­խի, օրի­նակ՝ Ռժե­շով քաղա­քում գտնվող ռազմա­կան մատա­կա­րարման կենտրո­նին: Սակայն վերջին ժամա­նակնե­րում իրա­վի­ճա­կը կտրուկ փոխվել է, հիմնա­կա­նում Իրա­նից Ռուսաստա­նին մեծ քանա­կությամբ հրթիռնե­րի մատա­կա­րարման շնորհիվ, ինչը, ըստ բրի­տա­նա­կան իշխա­նություննե­րի, կտրուկ ուժե­ղացնե­լու է Պուտի­նի զինուժի հարվա­ծա­յին կարո­ղություննե­րը, հենց այն ժամա­նակ, երբ նրա բանա­կը ամրապնդում է իր դիրքե­րը Ուկրաի­նա­յի արև­ելքում՝ հատկա­պես Պոկրովսկի ռազմա­վա­րա­կան քաղա­քի ուղղությամբ։
Դիվա­նա­գի­տա­կան վերջնա­կան փուլ
Ուրբաթ օրը Սպի­տակ տանը կայա­նա­լիք գագաթնա­ժո­ղո­վը ներկա­յացնում է Արևմտյան դաշնա­կիցնե­րի միջև ինտենսիվ դիվա­նա­գի­տության շաբաթվա գագաթնա­կե­տը։ ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթո­նի Բլինկե­նը երեքշաբթի և չորեքշաբթի օրե­րը բանակցություններ է անցկացրել բրի­տա­նա­կան և ուկրաի­նա­կան գործընկերնե­րի հետ:
«Մենք այժմ դիվա­նա­գի­տա­կան բանակցություննե­րի վերջին փուլում ենք», — ասաց Մեծ Բրի­տա­նիա­յի կառա­վա­րության մի պաշտոնյա, որը, ինչպես և մյուսնե­րը, խոսել է անա­նուն մնա­լու պայմա­նով, որպեսզի քննարկի զգա­յուն հարցեր:
Չորս բրի­տա­նա­կան պաշտոնյա­ներ հայտնել են, որ այս շաբա­թա­վերջին պաշտո­նա­կան հայտա­րա­րություն չեն ակնկա­լում: Մեկն ասաց, որ հույս ունեն, որ համա­ձայնա­գի­րը հաստատված կլի­նի այս ամսվա վերջին ՄԱԿ‑ի Գլխա­վոր ասամբլեա­յի ժամա­նակ, երբ աշխարհի առաջնորդնե­րը, այդ թվում՝ Բայդենն ու Սթարմե­րը, կհա­վաքվեն Նյու Յորքում: Արևմտյան պաշտոնյա­նե­րը նշում են, որ այդ որո­շումը, եթե ընդունվի, ինքնին չի փոխի պատե­րազմի ընթացքը, սակայն ավե­լի բաց են Ուկրաի­նա­յի խնդրանքնե­րին, որ դա կօգնի կանգնեցնել Ռուսաստա­նի վերջին ամիսնե­րին ունե­ցած առաջխա­ղա­ցումը արև­ելյան ճակա­տում։ Մեծ Բրի­տա­նիան իր նախընտրություննե­րը հայտնել էր նախորդ Կոնսերվա­տիվ կառա­վա­րության օրոք, երբ Դեյվիդ Քեմե­րո­նը, որը այն ժամա­նակ արտա­քին գործե­րի նախա­րարն էր, ասել էր, որ Ուկրաի­նան «իրա­վունք ունի» հարվա­ծե­լու Ռուսաստա­նի ներսում գտնվող թիրախնե­րին: Սակայն Վաշինգտո­նը մինչ այժմ դիմադրում էր, մտա­հոգվե­լով պատե­րազմի էսկա­լա­ցիա­յի ռիսկով: Բրի­տա­նա­կան երկրորդ պաշտոնյան, ասաց, որ այս ամսվա բացա­հայտումնե­րը, թե Իրա­նը սկսել է մատա­կա­րա­րել բալիստիկ հրթիռներ Ռուսաստա­նին, փոխել են Արևմուտքի մտա­ծե­լա­կերպը:
«Ամեն ինչ փոխվել է՝ հաշվի առնե­լով այն, որ Ռուսաստա­նը ձեռք է բերել բալիստիկ հրթիռներ Իրա­նից», — ասել է պաշտոնյան: «Այն փաստը, որ Բլինքե­նը եկավ Մեծ Բրի­տա­նիա և հրա­պա­րա­կավ հաստա­տեց, որ իրանցի­նե­րը մատա­կա­րա­րում են Ռուսաստա­նին, նշա­նա­կա­լից պահ էր»: Եվրո­պա­յի այլ պաշտոնյա­ներ նույնպես կապ են գտնում այս դեպքե­րի միջև: Բալթյան երկրնե­րի վարչա­պե­տի պաշտպա­նության խորհրդա­կանն ասել է. «Վաշինգտո­նում դիրքո­րո­շումը փոխվեց՝ Իրա­նա­կան հրթիռնե­րի պատճա­ռով»:
«Այժմ խնդի­րը այն է, թե ինչ թիրախնե­րի Ուկրաի­նա­յին կթույլատրվի հարվա­ծել Ռուսաստա­նի ներսում և որքան խորությամբ՝ ներքև­ում գտնվող թիրախնե­րին, և դեռ մտա­հո­գություններ կան Վաշինգտո­նում, որ այն, թե ինչի կարող է և չի կարող հարվա­ծել, ԱՄՆ-ին ներքա­շում է պատե­րազմա­կան պլա­նա­վորման մեջ, ինչից նրանք ցանկա­նում են խուսա­փել»:
Բայդե­նի վարչա­կազմի պաշտոնյան, որին թույլատրվել է անա­նուն կերպով քննարկել զարգա­ցող իրա­վի­ճա­կը, ասել է, որ թեև Իրա­նա­կան հրթիռնե­րի մատա­կա­րա­րումն անհանգստացնող է, դա չի դարձել Վաշինգտո­նում որո­շումնե­րի կայացման հիմնա­կան պատճա­ռը՝ Ուկրաի­նա­յին երկար հեռա­հա­րության հրթիռներ ուղարկե­լու հարցում:
«Սա երկար ժամա­նակ ծրագրել ենք, և մենք գիտեինք, որ [իրանցի­նե­րը և ռուսնե­րը] քննարկում էին այս քայլը դեռ անցած աշնա­նից», — ասել է պաշտոնյան:
Այնուա­մե­նայնիվ, ԱՄՆ վարչա­կազմը նկա­տել է, որ Ուկրաի­նա­յի սպառնա­լիքնե­րը փոփոխվում են: Խոսե­լով ընդհա­նուր առմամբ Ուկրաի­նա­յի պատե­րազմի վիճա­կի մասին՝ երկուշաբթի օրը ԱԺԽ խոսնակ Ջոն Քիրբին ասել է. «Անվտանգության իրա­վի­ճա­կը այլ է՝ ոչ թե փոխվում է, ոչ թե կփոխվի, այլ իրա­կա­նում արդեն փոխվել է, և դա է պատճա­ռը, որ մենք անում ենք ամեն ինչ, որպեսզի ապա­հո­վենք, որ Ուկրաի­նան կարո­ղա­նա պաշտպա­նել ինքն իրեն»:
Պատասխան հարվածնե­րի համար հասա­նե­լի տարածք

Զելենսկին բազմիցս կոչ է արել իրեն թույլ տալ օգտա­գործել հեռա­հար հրթիռնե­րը՝ հարվա­ծե­լու օդա­նա­վա­կա­յաննե­րին, հրթի­ռա­յին կայաննե­րին և հրա­մա­նա­տա­րա­կան կենտրոննե­րին՝ սահմա­նից այն կողմ, պնդե­լով, որ գործող սահմա­նա­փա­կումնե­րը թույլ են տալիս Կրեմլին ազատ «որսալ» ուկրաի­նա­կան ուժե­րին՝ առանց պատժի վախի: Բալթյան երկրնե­րի առաջնորդնե­րը աջակցել են նրա կոչե­րին՝ պնդե­լով, որ Վաշինգտո­նի մտա­վա­խություննե­րը էսկա­լա­ցիա­յի վերա­բերյալ սխալ են: Այնուա­մե­նայնիվ, ակնկալվում է, որ հեռա­հար հրթիռնե­րի օգտա­գործման վերա­բերյալ ցանկա­ցած համա­ձայնա­գիր կպահպա­նի հստակ սահմա­նա­փա­կումներ այն ռուսա­կան թիրախնե­րի տեսակնե­րի վրա, որոնց Ուկրաի­նան կկա­րո­ղա­նա հարվա­ծել:
«Մենք տրա­մադրում ենք ուսուցում և կարո­ղություն», — ասել է Սթարմե­րը POLITICO-ին իր թռիչքի ժամա­նակ Վաշինգտոն: «Եվ, իհարկե, դեռևս քննարկումներ կան այդ հնա­րա­վո­րություննե­րի բնույթի վերա­բերյալ»:
«Այն, ինչ ես ուզում եմ անել [ուրբաթ օրը], դա համոզվել է, որ այդ տակտի­կա­կան քննարկումնե­րը տեղադրված են Ուկրաի­նա­յի իրա­վի­ճա­կի պատշաճ ռազմա­վա­րա­կան համա­տեքստում»:
Բանակցություննե­րի մանրա­մասնե­րը խստո­րեն պահվում են գաղտնի: Չորեքշաբթի օրը մի արևմտյան պաշտոնյա և երկու այլ անձինք, ովքեր ծանոթ են քննարկումնե­րին, ասել են, որ Սպի­տակ տան մի փոքր խումբ պաշտոնյա­ներ վերջնա­կա­նացնում են պլա­նը՝ ընդլայնե­լու այն տարածքը Ռուսաստա­նի ներսում, որը Ուկրաի­նան կարող է հարվա­ծել ամե­րիկյան և բրի­տա­նա­կան զենքե­րով: Զելենսկին հինգշաբթի օրը նախազգուշացրեց, որ որոշման հետա­գա ձգձգումը թույլ կտա Մոսկվա­յին «այդ ռազմա­կան թիրախնե­րը տեղա­փո­խել Ռուսաստա­նի ավե­լի խորը տարածք»: Նա նաև պնդեց, որ «սահմա­նա­փա­կումնե­րի վերա­ցումը նշա­նա­կում է սահմա­նա­փա­կումնե­րի վերա­ցում», պահանջե­լով, որ Մեծ Բրի­տա­նիա­յի և ԱՄՆ‑ի միջև ցանկա­ցած համա­ձայնա­գիր ունե­նա իրա­կան ռազմա­կան նշա­նա­կություն: «Եթե սահմա­նա­փա­կումնե­րը վերացվեն մեր գործընկերնե­րի կողմից, ես կցանկա­նա­յի, որ դա լիներ Ուկրաի­նա­յի հաղթա­նա­կի, ոչ թե քաղա­քա­կան ռազմա­վա­րություն», — ասել է նա:
Ուկրաի­նա­յին թույլ տալ հարվա­ծե­լու թիրախնե­րին Ռուսաստա­նի ներսում Storm Shadow հրթիռնե­րով ունի մի քանի բարդություններ, ներառյալ յուրա­քանչյուր հրթի­ռի բարձր արժե­քը և այն փաստը, որ մի քանի ռազմա­կան համա­կարգեր, որոնք սովո­րա­բար օգտա­գործվում են դրանց հետ, ամե­րիկյան արտադրության են: Ավե­լի լայն առումով, ԱՄՆ պաշտոնյա­նե­րը վաղուց մտա­հոգվել են, որ էսկա­լա­ցիա­յի ռիսկը գերա­զանցում է ռազմա­կան օգուտնե­րը: Հոդվա­ծի սկզբում նշված Մեծ Բրի­տա­նիա­յի կառա­վա­րության պաշտոնյան ասել է. «Մեծ Բրի­տա­նիան լիո­վին գիտակցում է ռիսկե­րը՝ մարդիկ կխո­սեն այն մասին, թե ինչ տարբե­րություն կա բրի­տա­նա­կան տանկի կամ հրա­ցա­նի և Ռուսաստա­նի սահմա­նը հատող հեռա­հար զենքի միջև»:
Իրա­նը փոխում է հաշվարկնե­րը

Լոնդո­նի և Վաշինգտո­նի պատասխա­նը այս հարցին այն է, որ ցանկա­ցած էսկա­լա­ցիա պետք է կտրուկ կապված լինի Թեհրա­նի հետ, որը Մոսկվա­յին բալիստիկ հրթիռներ է մատա­կա­րա­րում: Մեծ Բրի­տա­նիա­յի արտգործնա­խա­րար Դեյվիդ Լեմին, ով ուրբաթ օրը կմասնակցի Սպի­տակ տանը կայա­նա­լիք հանդիպման երկրորդ հատվա­ծին՝ Մեծ Բրի­տա­նիա­յի ազգա­յին անվտանգության խորհրդա­կան Թիմ Բարոուի և ԱՄՆ-ում դեսպան Կարեն Փիրսի հետ, չորեքշաբթի օրը Կիև կատա­րած համա­տեղ այցի ժամա­նակ Բլինքե­նի հետ նշել է. «Այստեղ էսկա­լա­տո­րը Պուտինն է: Պուտի­նը էսկա­լացրել է Իրա­նից հրթիռնե­րի առաքմամբ»:
Իրա­նա­կան հրթիռնե­րը, որոնք հագե­ցած են 150 կիլոգրա­մա­նոց մարտագլխիկնե­րով, Ուկրաի­նա­յի համար ավե­լի մեծ սպառնա­լիք են ներկա­յացնում, քան Իրա­նից Ռուսաստա­նին նախա­պես վաճառված Շահեդ անօ­դա­չու սարքե­րը: Չնա­յած բալիստիկ հրթիռնե­րից պակաս ճշգրիտ են, իրա­նա­կան հրթիռնե­րը մոտե­նում են իրենց թիրախնե­րին մինչև 3200 կիլո­մետր ժամ արա­գությամբ և դժվար են խոցվում: Բլինքե­նը, նույն այցի ընթացքում Կիև­ում, հաստա­տեց, որ Սթարմերն ու Բայդե­նը «անհերքե­լիո­րեն» կքննարկեն այս հարցը ուրբաթ օրը Սպի­տակ տանը կայա­նա­լիք հանդիպման ժամա­նակ և ընդգծեց, որ էսկա­լա­ցիա­յի վտանգը «միակ գործո­նը չէ» որո­շում կայացնե­լիս:
Լոնդո­նում տեղա­կայված պաշտպա­նության վերլուծա­կան կենտրոն RUSI‑ի ռազմա­կան ծառա­յություննե­րի տնօ­րեն Մեթյու Սավի­լը նշեց, որ դաշնա­կիցնե­րի աջակցությունը հեռա­հար հրթիռնե­րին ընդլայնե­լը Ուկրաի­նա­յի համար «աջակցության և կամքի փորձություն է — Արևմուտքը վախենալո՞ւ է ռուսա­կան հռե­տո­րա­բա­նությունից, թե ոչ»:
Այս պահի դրությամբ նման հանձնա­ռության ընդունումը հետաձգվել է «միջուկա­յին էսկա­լա­ցիա­յի և միջազգա­յին գործընկերնե­րի դեմ հակազդե­ցության վտանգի» պատճա­ռով, նշել է Սավի­լը, «սակայն միևնույն ժամա­նակ ռուսնե­րը արդեն մեկ տարի է, ինչ խոսում են այնպես, կարծես արդեն պատե­րազմում են ԱՄՆ‑ի և Մեծ Բրի­տա­նիա­յի հետ»:
Նա զգուշացրել է, որ Storm Shadow հրթիռնե­րը կունե­նան «սահմա­նա­փակ» ազդե­ցություն ՌԴ ներսում, բայց նշել է, որ դրանց կիրա­ռումը կարող է նպաստել ամե­րիկյան ATACMS հրթիռնե­րի օգտա­գործմա­նը և հարցեր առա­ջացնել, թե որտեղ տեղադրել ռուսա­կան օդա­յին պաշտպա­նության համա­կարգե­րը, ինչը կարող է բարե­լա­վել ուկրաի­նա­կան անօ­դա­չունե­րի թափանցե­լու հնա­րա­վո­րությունը:
Մեծ Բրի­տա­նիա­յի պաշտոնյա­նե­րը պնդում են, որ ուրբաթ օրվա քննարկումնե­րը Ուկրաի­նա­յի վերա­բերյալ ավե­լի լայն և ռազմա­վա­րա­կան բնույթ են կրե­լու, քան պարզա­պես հրթիռնե­րի քննարկում: Նշված չորս բրի­տա­նա­կան պաշտոնյա­նե­րից ևս մեկը հայտնել է, որ հանդիպման հիմնա­կան ուշադրության կենտրո­նում կլի­նի, թե ինչպես կարող է պատե­րազմը զարգա­նալ մինչև 2025 թվա­կա­նը: Մեծ Բրի­տա­նիան հույս ունի, որ Կիևի ուժե­րը ցույց կտան ավե­լի լայն ռազմա­վա­րություն, որը դուրս կգա «հերո­սա­կան» կռիվնե­րի կետե­րից:
Մինչ այժմ Դաունինգ սթրի­թը փորձել է նվա­զեցնել սպա­սե­լիքնե­րը: Ուրբաթ օրվա գագա­թա­ժո­ղո­վից առաջ տարածված գիշե­րա­յին մամլո հաղորդագրությունում Storm Shadow հրթիռնե­րը բոլո­րո­վին չէին հիշա­տակվել, իսկ թիվ 10‑ը նշել է, որ հանդիպման ուշադրությունը կենտրո­նա­նա­լու է Մերձա­վոր Արև­ելքի իրա­վի­ճա­կի, կլի­մա­յա­կան դիմադրո­ղա­կա­նության և Ինդո-Խաղա­ղօվկիա­նոսյան տարա­ծաշրջա­նի կայունության վրա: Դաունինգ սթրի­թի խոսնա­կը լրագրողնե­րին ասել է, որ «մեր դիրքո­րո­շումը Storm Shadow‑ի վերա­բերյալ չի փոխվել», բայց «մենք պատրաստ ենք լսել և քննարկել, քանի որ հասկա­նում ենք, որ Ուկրաի­նա­յի համար սա վճռա­կան ժամա­նա­կա­հատված է, երբ ձմեռն է մոտե­նում»:
Հավելյալ հաշվետվություն է ներկա­յացրել Վերո­նի­կա Մելկո­զե­րո­վան Կիև­ից, և Փոլ ՄքԼիե­րին՝ Վաշինգտո­նից:
Այս հոդվա­ծը թարմացվել է Բայդե­նի վարչա­կազմի պաշտո­նա­կան մեկնա­բա­նությամբ։

Աղբյուրը՝ político.eu կաքից։

Թարգմա­նությունը՝

Արա­յիկ Մկրտումյա­նի