Մոլդո­վա­յի Եւ Վրաստա­նի Ընտրություննե­րը Ահա­զանգ Են ԵՄ Համար

Եվրո­պա­կան հանձնա­ժո­ղո­վի նախա­գահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյե­նը շտա­պել է ընդգծել, որ այդ սեղմ արդյունքը ռուսա­կան կեղտոտ հնարքնե­րի հետև­անք է, և նշել է, որ Բրյուսե­լը շարունա­կե­լու է Մոլդո­վա­յի ԵՄ անդա­մակցության գործընթա­ցը:

Politico

Politico‑ն գրում է- Մոլդո­վան և Վրաստա­նը ահա­զանգ են հնչեցնում ԵՄ‑ի համար  Մոսկվան պատրաստ է մեծ գումարներ ներդնել կաշառքնե­րի և ապա­տե­ղե­կատվության մեջ՝ ԵՄ‑ի հետ ազդե­ցության պայքա­րում նախկին Սովե­տա­կան հանրա­պե­տություննե­րում:
Այս շաբաթ Մոլդո­վա­յում և Վրաստա­նում անցկացվող ընտրություննե­րը դառնում են սթա­փեցնող իրա­կա­նության ստուգում Եվրո­պա­կան միության համար, քանի որ այն աստի­ճա­նա­բար հետ է մնում ՌԴ նախա­գահ Վլա­դի­միր Պուտի­նի հետ ազդե­ցության պայքա­րում:
Տարի­ներ շարունակ ԵՄ‑ը վստահ է եղել, որ իր լիբե­րալ, դեմոկրա­տա­կան ծրա­գի­րը ի վերջո կհե­ռացնի Վրաստա­նը և Մոլդո­վան Կրեմլի ազդե­ցության գոտուց և կուղղի դեպի Արևմուտք՝ վստա­հություն, որը խթանվել է հարցումնե­րով, որոնք ցույց են տվել, որ երկու երկրնե­րում մեծա­մասնությունը կողմ է ԵՄ անդա­մակցությա­նը:
Այս շաբաթվա ընտրություննե­րը, սակայն, առա­ջարկում են, որ այս ԵՄ օպտի­միստա­կան տեսլա­կա­նը գնա­լով դառնում է ավե­լի անո­րոշ: Կիրա­կի օրը Մոլդո­վան ԵՄ անդա­մակցության համար քվեարկել է շատ նեղ տարբե­րությամբ՝ 50.4 տոկոս կողմ: Իսկ Վրաստա­նում՝ սպասվում է, որ «Վրա­ցա­կան երա­զանք» պոպուլիստա­կան կուսակցությունը, որը պետք է հաղթի շաբաթ օրը, կընթա­նա հակա­դե­մոկրա­տա­կան ուղղությամբ, ինչը կդարձնի ԵՄ անդա­մակցությունը անհնար:
ԵՄ‑ի համար Մոսկվա­յի վճռա­կա­նությունը մտա­հո­գիչ է:
Ակնհայտ է, որ Կրեմլը՝ չնա­յած Ուկրաի­նա­յում իր ծանր պարտա­վո­րություննե­րին, պատրաստ է մեծ գումարներ ծախսել ձայն գնե­լու և ապա­տե­ղե­կատվա­կան արշավնե­րի վրա՝ իր ազդե­ցությունը կրկին հաստա­տե­լու համար նախկին Սովե­տա­կան հանրա­պե­տություննե­րում: Մոլդո­վա­յում և Վրաստա­նում Մոսկվան հաջո­ղում է տարա­ծել այն քարոզչա­կան պատմությունը, որ երկրնե­րը, որոնք ձգտում են ԵՄ կամ ՆԱՏՕ անդա­մակցությա­նը, խաղում են կրա­կի հետ, և առա­ջարկում է չեզո­քություն՝ որպես հակա­մարտության հակա­թույն:
Մոլդո­վա­յի ԵՄ կողմնա­կից նախա­գահ Մայա Սանդուն, զարմա­ցած արդյունքից, բողո­քել է Ռուսաստա­նի «աննա­խա­դեպ հարձակման» մասին երկրի ազա­տության և ժողովրդա­վա­րության վրա: Թեև վերջին հարցումնե­րը ցույց էին տալիս, որ շուրջ 60 տոկոս մեծա­մասնությունը կողմ էր ԵՄ անդա­մակցությա­նը, գիշերվա մեծ մասում տպա­վո­րություն կար, որ հակաեվրո­պա­կան ճամբա­րը կհաղթի:
Եվրո­պա­կան հանձնա­ժո­ղո­վի նախա­գահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյե­նը շտա­պել է ընդգծել, որ այդ սեղմ արդյունքը ռուսա­կան կեղտոտ հնարքնե­րի հետև­անք է, և նշել է, որ Բրյուսե­լը շարունա­կե­լու է Մոլդո­վա­յի ԵՄ անդա­մակցության գործընթա­ցը:
«Ռուսաստա­նի հիբրի­դա­յին մարտա­վա­րության դեմ պայքա­րում Մոլդո­վան ցույց է տալիս, որ անկախ է, ուժեղ է և ցանկա­նում է եվրո­պա­կան ապա­գա», — ասել է նա:
Այնուա­մե­նայնիվ, Մոլդո­վա­յի արդյունքը բացա­հայտում է ԵՄ ազդե­ցության սահմա­նա­փակ կարո­ղություննե­րը, հենց այն ժամա­նակ, երբ Պուտի­նը իրեն ներկա­յացնում է ավե­լի լայն հակաարևմտյան դաշինքի մաս:
Երեքշաբթի օրը Պուտի­նը կհյուրընկա­լի Չինաստա­նի նախա­գահ Սի Ծինփի­նին, Հնդկաստա­նի վարչա­պետ Նարենդրա Մոդիին, Իրա­նի ներկա­յա­ցուցիչ Մասուդ Փեզեշքիա­նին, Թուրքիա­յի նախա­գահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդո­ղա­նին և ավե­լի քան 15 այլ պետություննե­րի ղեկա­վարնե­րի՝ բանակցություննե­րի համար, որոնք տեղի կունե­նան Ռուսաստա­նի Կազան քաղա­քում: Մոսկվան ակտի­վո­րեն ձգտում է BRICS ձևա­չա­փում նոր երկրնե­րի ընդունմա­նը, որը նախա­տեսված է զարգա­ցող տնտե­սություննե­րը միա­վո­րե­լու համար՝ մարտահրա­վեր նետե­լու եվրոա­մե­րիկյան շահե­րին: Այն նաև ցանկա­նում է օգտա­գործել այդ ձևա­չա­փը՝ ԱՄՆ դոլա­րին հակադրվե­լու համար:
Կաշառքներ և ապա­տե­ղե­կատվությունՉկա կասկած Մոլդո­վա­յում ռուսա­կան միջամտության մասշտաբնե­րի վերա­բերյալ:
Հաշվարկնե­րից հետո կատարված հայտա­րա­րության մեջ Ազգա­յին ժողովրդա­վա­րա­կան ինստի­տուտի դիտորդա­կան առա­քե­լության ղեկա­վար, Ֆինլանդիա­յի նախկին արտգործնա­խա­րար Պեկա Հաա­վիստոն նշել է լայնա­ծա­վալ ջանքե­րի մասին՝ խոչընդո­տե­լու ընտրա­կան գործընթա­ցը:
«Այս ընտրություննե­րի ամբողջա­կա­նության համար ամե­նա­մեծ սպառնա­լի­քը եղել է Ռուսաստա­նի կողմից ծավալված լայն և համա­կարգված արշավ՝ մոլդո­վա­կան դերա­կա­տարնե­րի հետ համա­գործակցությամբ՝ ապա­տե­ղե­կատվության տարածման, ձայներ գնե­լու և քաղա­քա­կան գործունեության ապօ­րի­նի ֆինանսա­վորման միջո­ցով», — ասել է նա:
Այդ համա­տեքստում անգամ նեղա­միջյան հաղթա­նակ գրանցե­լը, ինչպես նշել են այլ դիտորդներ, եղել է նշա­նա­կա­լի ձեռքբե­րում: «Մոլդո­վա­ցի­նե­րը ցույց տվե­ցին դիմադրո­ղա­կա­նություն աննա­խա­դեպ արտա­քին միջամտության պայմաննե­րում», — ասել է ԱՄՆ Կոնգրե­սի անդամ Փիթեր Ռոսքա­մը, ով գլխա­վո­րում էր Միջազգա­յին հանրա­պե­տա­կան ինստի­տուտի դիտորդա­կան առա­քե­լությունը:
Մոլդո­վա­յի պաշտոնյա­նե­րը բազմիցս ահա­զանգել են հսկա­յա­կան գումարնե­րի մասին, որոնք Ռուսաստա­նը փոխանցում էր սովո­րա­կան քաղա­քա­ցի­նե­րի հաշիվնե­րին ընտրություննե­րից առաջ: Իշխա­նություննե­րը մեղադրում են Մոսկվա­յին և նրա տեղա­կան գործընկերնե­րին՝ օգտա­գործե­լով գումար՝ մարդկանց դրդե­լու ընդդի­մա­նալ ԵՄ անդա­մակցությա­նը և միա­վորվել Սանդուի դեմ հանդես եկող պրո­ռուս թեկնա­ծուի հետև­ում:
«Խոսքը գնում է մինչև 20 տոկոս կաշառված ձայնե­րի մասին, և գնա­հատվում է, որ Ռուսաստա­նը միջամտության գործո­ղության վրա ծախսել է շուրջ 150 միլիոն եվրո», — ասել է WatchDog.MD Community վերլուծա­կան կենտրո­նի ծրագրի ղեկա­վար Վալե­րիու Պաշան։ «Առանց այս զանգվա­ծա­յին ձայնե­րի կաշառման, արդյունքը լրիվ այլ կլի­ներ։ Այնպես որ, այս շատ խիստ պայմաննե­րում այն փաստը, որ մենք դեռ ունենք «այո» ձայնե­րի մեծա­մասնություն, արդեն շատ լավ արդյունք է»։
Փոխանցե­լի մոդել  POLITICO-ին տված հարցազրույցում, կիրա­կի օրվա քվեարկությունից առաջ, Մոլդո­վա­յի նախկին արտա­քին գործե­րի նախա­րար Նիկու Պոպեսկուն ասել է, որ հանրաքվեն կազմա­կերպվել էր «երկրի ներսում հարցը լուծե­լու» նպա­տա­կով, նախքան ընտրողնե­րը կմասնակցեին հաջորդ տարվա խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րին, որտեղ Սանդուն և նրա դաշնա­կիցնե­րը կբախվեն պրո­ռուսա­կան ընդդի­մա­դիր կուսակցություննե­րի հետ:
Այդ քայլը, սակայն, կարծես թե ձախողվել է։ Միասնություն ցուցա­բե­րե­լու փոխա­րեն, այն ստեղծել է վտանգա­վոր նոր բաժա­նա­րար գիծ և համո­զել Կրեմլին, որ արժե փորձել ազդել արդյունքնե­րի վրա։
«Նախնա­կան ընտրա­կան արդյունքնե­րը ցույց են տալիս այն մարտահրա­վերնե­րը, որոնց Բրյուսե­լը բախվում է ԵՄ անդա­մակցությունը հետսո­վե­տա­կան երկրնե­րին ընդլայնե­լու հարցում», — ասել է «Ճգնա­ժա­մա­յին խումբ» վերլուծա­բան Մարթա Մուչնի­կը։ «Մոլդո­վան պատրաստվում է 2025 թվա­կա­նի խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րին, և այս բաժա­նումնե­րը հավա­նա­բար կձև­ա­վո­րեն քաղա­քա­կան խոսույթը առա­ջի­կա ամիսնե­րի ընթացքում»։
Սա վատ նշան է Վրաստա­նի համար, որտեղ «Վրա­ցա­կան երա­զանք» կուսակցությունը ձգտում է մեծա­մասնություն ստա­նալ խորհրդա­րա­նա­կան ընտրություննե­րում շաբաթ օրը՝ խոստա­նա­լով արգե­լել ամբողջ ընդդի­մությա­նը, եթե հավա­քի բավա­կան ձայներ։ Այս դրա­մա­տիկ արշա­վը տեղի է ունե­նում Ռուսաստա­նի կողմից պետության գրավման զգուշա­ցումնե­րի ֆոնին, քանի որ երկի­րը ընդունել է Մոսկվա­յի ներշնչմամբ սահմա­նա­փա­կումներ՝ Արևմուտքի կողմից ֆինանսա­վորվող հասա­րա­կա­կան կազմա­կերպություննե­րի, լրատվա­մի­ջոցնե­րի և ԼԳԲՏՔ+ համայնքի նկատմամբ։
«Ժամա­նակն է, որ Արևմուտքի քաղա­քա­կան որո­շում կայացնողնե­րը գիտակցեն, որ Ռուսաստա­նի պատե­րազմը սահմա­նա­փակված չէ միայն Ուկրաի­նա­յով. դա առնչվում է դեմոկրա­տա­կան աշխարհին, որտեղ Մոսկվան կարծում է, որ կարող է ազդե­ցություն գործել», — ասել է Վաշինգտո­նում գործող «Հիմնադրամ հանուն ժողովրդա­վա­րություննե­րի պաշտպա­նության» աշխա­տա­կից Իվա­նա Ստրադնե­րը։ «Եվ մինչ վտանգնե­րից խուսա­փող եվրո­պա­ցի և ամե­րի­կա­ցի պաշտոնյա­նե­րը մտա­ծում են առանձին տակտի­կա­նե­րի մասին, Պուտինն ունի ամբողջա­կան ռազմա­վա­րություն, որը նա օգտա­գործում է հաղթա­նա­կի հասնե­լու համար»։
Սանդուի համար միայն ԵՄ թեկնա­ծու երկրնե­րը չպետք է մտա­հոգվեն՝ կամ միայն փոքր երկրնե­րը:
Ամեն ոք ռիսկի տակ է։
«Ճիշտ է, որ ավե­լի հեշտ է վնաս հասցնել դեմոկրա­տա­կան գործընթա­ցին փոքր երկրում», — ասել է Մոլդո­վա­յի նախա­գա­հը: «Բայց երբ այս պրակտի­կա­նե­րը փորձարկվում են փոքր երկրնե­րում, դրանք կարող են փորձարկվել նաև այլ երկրնե­րում»:
Աղբյուրը‘ politico.eu կայքից։

Թարգմա­նեց‘
Արա­յիկ Մկրտումյա­նը
Այս ընտրություննե­րը ուշագրավ են նաև Հայաստա­նի համար, քանի որ դրանց թողած հետա­գի­ծը կարող է էապես ազդել ՀՀ արտա­քին քաղա­քա­կա­նության վրա։ Արևմուտքի հետ իր հարա­բե­րություննե­րը զարգացնող Հայաստա­նի համար Մոլդո­վա­յի ու Վրաստա­նի վարած քաղա­քա­կա­նությունը կարող է շրջա­փա­կել Հայաստա­նի արտա­քին հնա­րա­վո­րություննե­րը‘ էակա­նո­րեն բարդացնե­լով Արևմուտքի հետ հարա­բե­րություննե­րի զարգա­ցումն ու Հայաստա­նին շրջա­փա­կել պրո­ռուսա­կան մթնոլորտում[խմբ]: