Ի՞նչ Է Անե­լու Թրամփը, Ի՞նչ Է Անե­լու Երև­ա­նը

Նա պատրաստվում է Ուկրաի­նա­յում համա­ձայնության գալ Ռուսաստա­նի հետ՝ ուկրաի­նա­կան պատե­րազմի մասով, կարող է ուզե­նալ նաև Պուտի­նի հետ համա­ձայնության գալ Հարա­վա­յին Կովկա­սի վերա­բերյալ, այդ ժամա­նակ մենք բավա­կան ծանր վիճա­կում կարող ենք հայտնվել։

Հրաչյա Արզումանյան

Պետք է սպա­սել, թե Թրամփն ինչպես կձև­ա­վո­րի իր քաղա­քա­կա­նությունն աշխարհում, Հարա­վա­յին Կովկա­սում, իսկ մինչ այդ պետք է շատ զգույշ լինել. Հրաչյա Արզումանյան

«Մեդիա­լա­բի» հարցե­րին պատասխա­նում է քաղա­քա­կան գիտություննե­րի դոկտոր, ազգա­յին անվտանգության հարցե­րի փորձա­գետ Հրաչյա Արզումանյա­նը

– Պարո՛ն Արզումանյան, Հարա­վա­յին Կովկա­սում հատկա­պես ի՞նչ զարգա­ցումներ կարե­լի է ակնկա­լել Վրաստա­նում ու ԱՄՆ-ում տեղի ունե­ցած ընտրություննե­րից հետո։

– Այո՛, ընտրություններն ավարտվել են, բայց անցումա­յին շրջան է, Թրամփը դեռ պաշտո­նա­պես չի ստանձնել նախա­գա­հի պաշտո­նը, իսկ այս շրջա­նը բավա­կա­նին վտանգա­վոր է, որովհետև «խուլի­գաննե­րը» կարող են տարա­ծաշրջաննե­րում ակտի­վա­նալ՝ Ռուսաստանն Ուկրաի­նա­յում կարող է ակտի­վա­նալ, մեր տարա­ծաշրջա­նում կարող է ակտի­վություն սկսվել, որովհետև Բայդենն արդեն չի հասցնում, Թրամփը դեռ չի եկել։ Պետք է սպա­սել, թե Թրամփն ինչպես կձև­ա­վո­րի իր քաղա­քա­կա­նությունն աշխարհում, Հարա­վա­յին Կովկա­սում, իսկ մինչ այդ պետք է շատ զգույշ լինել, հիմնա­կա­նում նոյեմբեր ամսին։

– Մինչև COP29‑ը Ադրբե­ջա­նը կգնա՞ արկա­ծախնդրության։

– Չեմ կարծում, բայց դրա­նից հետո պետք է զգույշ լինել, որովհետև կարող են ԱՄՆ-ին մասնա­կի կաթվա­ծա­հար անել աշխարհում ու տարա­ծաշրջա­նում։ Այստեղ հիմնա­կան զսպող ուժը, որը չէր թողնում Ռուսաստա­նին և Թուրքիա­յին ակտիվ գործո­ղություննե­րի անցնել, ԱՄՆ‑ն ու ԵՄ‑ն էին։ Հիմա վերջիններս այս անցումա­յին շրջա­նում զբաղված են լինե­լու, իսկ այդ ընթացքում հնա­րա­վոր է, որ Հարա­վա­յին Կովկա­սում նրանց ազդե­ցությունն ու ուշադրությունը թուլա­նան, ինչը նշա­նա­կում է, որ հայկա­կան կողմը պետք է զգոն լինի ու վտանգա­վոր զարգա­ցումներ տեսնե­լու դեպքում պատրաստ լինի «աղմուկ» բարձրացնե­լու:

– Այդ վտանգա­վոր զարգա­ցումնե­րը լինե­լու են ռազմա­կան գործո­ղություննե­րի՞ տեսքով։

– Հնա­րա­վոր չէ կանխա­տե­սել, կարող են լինել նաև այդ տեսքով, պատե­րազմը չի ավարտվել, մենք ունենք ԵՄ քաղա­քա­ցիա­կան դիտորդներ և այլն, բայց նորից եմ կրկնում՝ ԱՄՆ-ում փոփո­խություններ են, որոնք դուր չեն գա ԵՄ-ին, ԵՄ‑ն պատրաստվում է իր ներքին խնդիրնե­րին, ու Հարա­վա­յին Կովկա­սը նրանց համար հիմնա­կան ուղղություն չէ, ու կարող է Հարա­վա­յին Կովկա­սի համար ժամա­նակ չլի­նել արդեն։

Մենք պետք է կարո­ղա­նանք ճիշտ աշխա­տել նաև սփյուռքի միջո­ցով, բայց հիմնա­կան խնդի­րը Հայաստա­նի իշխա­նությունն է, որովհետև Նիկոլ Փաշինյա­նը թույլ է որպես առաջնորդ։ Ընտրություննե­րից հետո ոչ թե հանգստություն եկավ, այլ այդ լարվա­ծությունը շարունակվում է, ու մինչև Թրամփը չստանձնի պարտա­կա­նություննե­րը, այդ լարվա­ծությունը հաստատ մնա­լու է։

– Ձեր գնա­հատմամբ՝ Հարա­վա­յին Կովկա­սը Թրամփի համար կարև­որ տարածաշրջա՞ն է լինե­լու, թե՞ ոչ։

– Հարա­վա­յին Կովկա­սը՝ Հայաստա­նը, ցավոք սրտի, մնում է ռուս-թուրքա­կան ազդե­ցության գոտի, Նիկոլ Փաշինյա­նը չուզեց այդ խնդի­րը լուծել այն հանգիստ ժամա­նակնե­րում, իսկ Թրամփի համար դա Պուտի­նի տարածքն է:

Մենք տեսնում ենք, որ նա պատրաստվում է Ուկրաի­նա­յում համա­ձայնության գալ Ռուսաստա­նի հետ՝ ուկրաի­նա­կան պատե­րազմի մասով, կարող է ուզե­նալ նաև Պուտի­նի հետ համա­ձայնության գալ Հարա­վա­յին Կովկա­սի վերա­բերյալ, այդ ժամա­նակ մենք բավա­կան ծանր վիճա­կում կարող ենք հայտնվել։ Հայկա­կան դիվա­նա­գի­տության մեջ պետք է լուրջ շրջա­դարձեր տեղի ունե­նան, բայց չեմ կարծում, թե Փաշինյա­նի թիմում կան մարդիկ, որ պատրաստ են դա անե­լու։

– Եթե ենթադրենք, որ մեր տարա­ծաշրջա­նի մասով էլ Պուտինն ու Թրամփը պայմա­նա­վորվա­ծության են գալիս, ապա ի՞նչ ռիսկեր են առա­ջա­նա­լու Հայաստա­նի համար։

– Դա խնդրի մի կողմն է, իսկ մյուսն այն է, որ անկանխա­տե­սե­լի է, թե Թրամփն ինչպի­սի քաղա­քա­կա­նություն կձև­ա­վո­րի Ուկրաի­նա­յի, Հայաստա­նի նկատմամբ: Հենց այդ ժամա­նակ է, որ դիվա­նա­գի­տությունը պետք է զգա, թե ինչ է կատարվում ու շատ նրբո­րեն աշխա­տի, իսկ հայկա­կան քաղա­քա­կա­նությունն ու դիվա­նա­գի­տությունը միշտ եղել են սպա­սո­ղա­կան, Նիկոլ Փաշինյա­նը միշտ պատասխա­նում է քայլե­րին, իսկ հիմա մոտե­նում են ժամա­նակներ, որ դու պետք է քո քայլերն անես բոլոր դեպքե­րում, այլ ոչ թե սպա­սես։ Իսկ Նիկոլ Փաշինյա­նի թիմը դրան ունակ չէ։

Շատ դժվար ժամա­նակներ են լինե­լու, որովհետև Թրամփն անկանխա­տե­սե­լի է մնա­լու, հիմա չպետք է փորձել ենթադրություննե­րի մեջ մտնել, ուղղա­կի պետք է ընդունել, որ ապա­գան դարձել է անկանխա­տե­սե­լի։ Իսկ դա նշա­նա­կում է, որ Հայաստա­նի ու հայ ժողովրդի համար խիստ կարև­որ է դառնում՝ ինչպե՛ս փոխել Նիկոլ Փաշինյա­նին հարցը, որովհետև կյանքը ցույց տվեց, որ նա պատրաստ չէ ճիշտ ու արդյունա­վետ լուծումներ տալու: Նրան փոխե­լը մեզ համար առաջնա­յին է դառնում, որովհետև նա անընդունե­լի էր պատե­րազմի ժամա­նակ, հետպա­տե­րազմա­կան ժամա­նա­կաշրջա­նում։

Քրիստի­նե Աղա­բեկյան

MediaLab.am