Ռուսաստա­նը Ցանկա­նում Է Հայաստա­նում Անկարգություններ Հրահրել

Եթե Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը վարեն ավե­լի հաշվարկված և ինքնավստահ քաղա­քա­կա­նություն, ապա որոշ հարցե­րում Հայաստա­նը կարող է անգամ ազդե­ցության լծակներ ունե­նալ Ռուսաստա­նի նկատմամբ։

Արթուր Սաքունց

FactorTv‑ն զրուցել է Հելսինկյան քաղա­քա­ցիա­կան ասամբլեա­յի Վանա­ձո­րի գրա­սենյա­կի ղեկա­վար իրա­վա­պաշտպան Արթուր Սաքունցի հետ։ Զրուցի ընթացքում վերջինս վերլուծում է  Հայաստա­նի և Ռուսաստա­նի միջև խորա­ցող լարվա­ծության և Կրեմլի կողմից կիրառվող ճնշման գործի­քա­կազմը։ Սաքունցը պնդում է, որ Մոսկվան այժմ Նիկոլ Փաշինյա­նին դիտարկում է որպես բացա­հայտ հակա­ռուսա­կան գործիչ և փորձում է պատժիչ միջոցնե­րով, այդ թվում՝ քարոզչա­կան սպառնա­լիքնե­րով ու տնտե­սա­կան արգելքնե­րով, ապա­կա­յունացնել երկրի ներքին վիճա­կը։ Ռուսաստանն օգտա­գործում է իր «հիբրի­դա­յին սպառնա­լիքնե­րը» և տեղա­կան ռուսա­մետ ուժե­րին՝ կասկա­ծի տակ դնե­լու Հայաստա­նի ընտրություննե­րի լեգի­տի­մությունը և խոչընդո­տե­լու երկրի ինքնիշխա­նության ամրապնդմանն ու արևմտյան մերձեցմա­նը։ Սաքունցը հորդո­րում է հայկա­կան իշխա­նություննե­րին ձևա­վո­րել ամուր իրա­վա­կան հիմքեր՝ պաշտպա­նե­լու պետա­կան շահե­րը և հաղթա­հա­րե­լու կայսե­րա­կան ազդե­ցության մնա­ցորդնե­րը։

Արթուր Սաքունցը նշեց, որ Մարգա­րի­տա Սիմոնյա­նի հայտա­րա­րությունը, ըստ որի պետք է բացա­հայտել և Ռուսաստան մուտք չթույլատրել Նիկոլ Փաշինյա­նին աջակցած անձանց, առա­ջին հայացքից կարող է անհե­թեթ թվալ, սակայն այն պետք է դիտարկել Ռուսաստա­նի ներկա քաղա­քա­կան միջա­վայրի համա­տեքստում։ Իրա­վա­պաշտպա­նի կարծի­քով՝ նման հայտա­րա­րությունը արտա­հայտում է Կրեմլի վերնա­խա­վում ձևա­վորված տրա­մադրություննե­րը։

Սաքունցն ասաց, որ այդ հայտա­րա­րությունից կարե­լի է մեկ հստակ եզրա­կա­ցություն անել․ Կրեմլն արդեն Նիկոլ Փաշինյա­նին համա­րում է հակա­ռուսա­կան գործիչ։ Նրա դիտարկմամբ՝ եթե Փաշինյա­նին աջակցող քաղա­քա­ցի­նե­րին նույնպես ներկա­յացնում են որպես հակա­ռուսա­կան, ապա դա նշա­նա­կում է, որ հենց Փաշինյանն է ընկալվում որպես հակա­ռուսա­կան քաղա­քա­կան դերա­կա­տար։ Նա ընդգծեց, որ սա պատասխան է նաև Հայաստա­նում տարածված այն տեսա­կետնե­րին, թե Փաշինյա­նը շարունա­կում է ռուսա­կան ազդե­ցության ներքո գործել։

Արթուր Սաքունցը նշեց, որ Ռուսաստա­նում «հակա­ռուսա­կան» պիտա­կը հաճախ օգտա­գործվում է այն մարդկանց նկատմամբ, ովքեր իրա­կա­նում քննա­դա­տում են Վլա­դի­միր Պուտի­նի վարչա­կարգը։ Նրա խոսքով՝ Կրեմլը խուսա­փում է օգտա­գործել «հակա­պուտինյան» բնո­րո­շումը և դրա փոխա­րեն դիմում է «հակա­ռուսա­կան» ձևա­կերպմա­նը։ Նա հավե­լեց, որ անձամբ ունի բազմա­թիվ ռուս իրա­վա­պաշտպան գործընկերներ, որոնք ճանաչվել են «օտա­րերկրյա գործա­կալներ», ենթարկվել են հետապնդումնե­րի և ստիպված լքել են Ռուսաստա­նը։ Սաքունցը կարծում է, որ նրանց հակա­ռուսա­կան անվա­նելն անհիմն է, սակայն ինքը բացա­հայտ քննա­դա­տում է Պուտի­նի ռեժի­մը։

Իրա­վա­պաշտպա­նը նաև կարծիք հայտնեց, որ Մարգա­րի­տա Սիմոնյա­նի հայտա­րա­րությունը պետք է դիտարկել որպես Պուտի­նին անվե­րա­պահ ծառա­յե­լու և իր հավա­տարմությունն ապա­ցուցե­լու փորձ։

Արթուր Սաքունցը շեշտեց, որ ազգա­յին պատկա­նե­լությունը չի կարե­լի կապել մարդու քաղա­քա­կան դիրքո­րոշման հետ։ Նրա համոզմամբ՝ քաղա­քա­կան ընտրություննե­րը պայմա­նա­վորված չեն ազգությամբ, իսկ նման մոտե­ցումնե­րը բնո­րոշ են ավտո­րի­տար համա­կարգե­րին։

Խոսե­լով Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րի այն հայտա­րա­րություննե­րի մասին, թե Ռուսաստա­նի շահե­րից է բխում համա­գործակցել Հայաստա­նի ժողովրդի ընտրած իշխա­նություննե­րի հետ, Սաքունցը նշեց, որ Հայաստա­նի պաշտոնյա­նե­րը չպետք է ավե­լի շատ մտա­հոգվեն Ռուսաստա­նի շահե­րով, քան սեփա­կան երկրի շահե­րով։ Նա ասաց, որ Հայաստա­նի առաջնա­յին խնդի­րը պետք է լինի ձևա­կերպել և պաշտպա­նել սեփա­կան պետա­կան շահե­րը, հատկա­պես այն պայմաննե­րում, երբ, իր գնա­հատմամբ, Ռուսաստա­նը Հայաստա­նի նկատմամբ կիրա­ռում է հիբրի­դա­յին ճնշումներ, սահմա­նա­փա­կումներ և այլ ազդե­ցության մեխա­նիզմներ։

Նրա խոսքով՝ անընդունե­լի է պնդել, թե Ռուսաստա­նի քայլե­րը վնա­սում են հենց Ռուսաստա­նի շահե­րին, քանի որ այդ մոտե­ցումը շրջանցում է Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության և անվտանգության խնդիրնե­րը։

Արթուր Սաքունցը նշեց, որ երկար տարի­ներ Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը արդա­րացրել են Ռուսաստա­նի տարբեր քայլե­րը՝ դրանք ներկա­յացնե­լով որպես անվտանգության անհրա­ժեշտություն։ Նա հիշեցրեց նաև 2013թ. իրա­դարձություննե­րը, երբ, իր գնա­հատմամբ, Սերժ Սարգսյա­նը Ռուսաստա­նի ճնշման ներքո հրա­ժարվեց Եվրա­միության հետ Ասո­ցացման համա­ձայնա­գի­րը ստո­րագրե­լուց։

Խոսե­լով Ռուսաստա­նի հնա­րա­վոր հետա­գա ճնշումնե­րի մասին՝ Սաքունցը նշեց, որ թեև նման գործիքներ կան, սակայն Ռուսաստա­նը ներկա­յումս չունի այն ռեսուրսնե­րը, որոնք կթույլատրեն Հայաստա­նի նկատմամբ լայնա­ծա­վալ ճնշումներ իրա­կա­նացնել։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստա­նը գտնվում է ծանր տնտե­սա­կան և միջազգա­յին իրա­վի­ճա­կում, գտնվում է պատժա­մի­ջոցնե­րի ներքո և ինքն ունի լուրջ տնտե­սա­կան խնդիրներ, այդ թվում՝ վառե­լի­քի ոլորտում։

Սաքունցը կարծում է, որ նույնիսկ գազի մատա­կա­րարման հարցում Ռուսաստա­նի հնա­րա­վո­րություննե­րը սահմա­նա­փակ են, քանի որ Հայաստանն ինքն էլ շուկա է Ռուսաստա­նի համար։ Նա նշեց, որ եթե Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը վարեն ավե­լի հաշվարկված և ինքնավստահ քաղա­քա­կա­նություն, ապա որոշ հարցե­րում Հայաստա­նը կարող է անգամ ազդե­ցության լծակներ ունե­նալ Ռուսաստա­նի նկատմամբ։

Արթուր Սաքունցը նաև կարծիք հայտնեց, որ ռուսա­կան ռազմա­բա­զա­յի ներկա­յիս նշա­նա­կությունն ավե­լի շատ կապված է Ուկրաի­նա­յի պատե­րազմի հետ, քան Հայաստա­նի անվտանգության ապա­հովման։

Նրա համոզմամբ՝ Հայաստա­նը երկու անգամ անկա­խություն է ստա­ցել ռուսա­կան պետա­կա­նության ճգնա­ժա­մե­րի պայմաննե­րում՝ առա­ջին անգամ Ռուսա­կան կայսրության, երկրորդ անգամ՝ Խորհրդա­յին Միության փլուզման արդյունքում։ Սաքունցը կարծում է, որ այժմ ևս Ռուսաստա­նը գնում է թուլացման ճանա­պարհով, ինչը Հայաստա­նի համար կարող է ստեղծել իրա­կան բովանդա­կա­յին անկա­խություն ամրապնդե­լու հնա­րա­վո­րություն։

Խոսե­լով Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան իրա­վի­ճա­կի մասին՝ Սաքունցը նշեց, որ Ռուսաստա­նը բացա­հայտ ընդունել է Հայաստա­նում ռուսա­մետ քաղա­քա­կան ուժե­րի գոյությունը։ Նրա խոսքով՝ եթե պետությունն ուզում է պաշտպա­նել իր ինքնիշխա­նությունը, ապա պետք է օրենսդրո­րեն ստեղծի արդյունա­վետ մեխա­նիզմներ՝ կանխե­լու ապօ­րի­նի քաղա­քա­կան ֆինանսա­վո­րումը և արտա­քին ազդե­ցությունը։

Իրա­վա­պաշտպա­նը շեշտեց, որ խնդի­րը քաղա­քա­կան հետապնդումնե­րը չեն, այլ իրա­վա­կան մեխա­նիզմնե­րի ձևա­վո­րումը, որոնք կպաշտպա­նեն ժողովրդա­վա­րությունը, իրա­վա­կան պետությունն ու պետա­կան անկա­խությունը։

Սաքունցը նշեց, որ եթե որևէ քաղա­քա­կան ուժ գործում է Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության դեմ կամ ֆինանսա­վորվում է արտա­քին կենտրոննե­րից, ապա պետությունը պետք է ունե­նա այդ երև­ույթնե­րը կանխե­լու և պատասխա­նատվության ենթարկե­լու իրա­վա­կան գործիքներ։

Նա որպես օրի­նակ հիշեցրեց եվրո­պա­կան որոշ երկրնե­րի փորձը, որտեղ ռուսա­կան հատուկ ծառա­յություննե­րի հետ համա­գործակցությունը կամ նրանցից ֆինանսա­վո­րում ստա­նա­լը կարող է հանգեցնել իրա­վա­կան հետև­անքնե­րի։

Արթուր Սաքունցը շեշտեց, որ խոսքի ազա­տությունը բացարձակ իրա­վունք չէ և ազգա­յին անվտանգության, ժողովրդա­վա­րության ու այլ անձանց իրա­վունքնե­րի պաշտպա­նության նպա­տա­կով կարող է ենթարկվել սահմա­նա­փա­կումնե­րի։

Իրա­վա­պաշտպա­նը նաև ներկա­յացրեց մի շարք դեպքեր, որոնք, իր գնա­հատմամբ, վկա­յում են Հայաստա­նի պետա­կան կառույցնե­րում ռուսա­կան ազդե­ցության մասին։ Նա օրի­նակ բերեց դեպքեր, երբ Ռուսաստա­նի իրա­վա­պահնե­րի հետ համա­գործակցության արդյունքում Հայաստա­նի տարածքում հայտնված անձինք փոխանցվել են ռուսա­կան կողմին կամ ստեղծվել են նման հնա­րա­վո­րություններ։

Սաքունցը հիշեցրեց նաև, որ Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղում ռուս խաղա­ղա­պահնե­րի ներկա­յությունը, իր գնա­հատմամբ, չկանխեց 2023թ. իրա­դարձություննե­րը, ինչից հետո, նրա խոսքով, այլևս հիմքեր չեն մնա­ցել Ռուսաստա­նին դիտարկե­լու որպես Հայաստա­նի անվտանգության երաշխա­վոր։

Նա նշեց, որ եթե Ռուսաստա­նը Հայաստա­նի նկատմամբ իրա­կա­նացնում է ճնշումներ, ապա Հայաստա­նը պետք է հստակ արձա­գանքի նաև քաղա­քա­կան և իրա­վա­կան մակարդակնե­րում, այդ թվում՝ վերա­նա­յե­լով երկկողմ հարա­բե­րություննե­րի իրա­վա­կան հիմքե­րը։

Արթուր Սաքունցը կանխա­տե­սեց, որ Ռուսաստա­նի հետա­գա քայլե­րը կուղղվեն Հայաստա­նի եվրո­պա­կան և արևմտյան ուղղությամբ համա­գործակցության խոչընդոտմա­նը։ Նրա խոսքով՝ ճնշումնե­րը կարող են վերա­բե­րել տնտե­սա­կան ոլորտին, երկա­թուղա­յին ենթա­կա­ռուցվածքնե­րին, սահմա­նա­պահ համա­կարգին, գազա­մա­տա­կա­րարմա­նը և այլ ուղղություննե­րին։

Վերջում Սաքունցը նշեց, որ Ռուսաստա­նի համար առաջնա­հերթ նպա­տա­կը կլի­նի կասկա­ծի տակ դնել Հայաստա­նի ընտրություննե­րի լեգի­տի­մությունը և խոչընդո­տել Հայաստա­նի եվրո­պա­կան ու ամե­րիկյան գործընկերնե­րի հետ համա­գործակցության խորացմա­նը։ Սակայն նա համոզմունք հայտնեց, որ այդ գործո­ղություննե­րը ցանկա­լի արդյունք չեն տալու։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ‘