Իսրա­յե­լա­կան Կարգ Մերձա­վոր Արև­ելքում

Մաս 3‑րդ

Արաբ առաջնորդնե­րը պետք է համա­ձայնեն, որ դաշինքի կողմից Գազա­յի վերա­կա­ռուցումը կսկսվի միայն այն բանից հետո, երբ տարածքը լիո­վին ապա­ռազմա­կա­նացվի, ինչից հետո Իսրա­յե­լը պետք է պարտա­վորվի դուրս բերել Պաշտպա­նության բանա­կը (IDF): Մինչ այդ, Պաշտպա­նության բանա­կը պետք է պահպա­նի Գազա­յում անվտանգության բուֆե­րա­յին գոտի ստեղծե­լու հնա­րա­վո­րությունը Իսրա­յե­լի սահմա­նին՝ կանխե­լու Համա­սի ռազմա­կան կուտա­կումնե­րը։

Foreign Affairs

Իսրա­յե­լը պետք է իր գործո­ղություննե­րի հաղթա­նակնե­րի հիման վրա հստա­կեցնի և հետապնդի համախմբված ռազմա­վա­րա­կան տեսլա­կան՝ կենտրո­նա­ցած Իսրա­յե­լի և սուննի արա­բա­կան պետություննե­րի, գլխա­վո­րությամբ Սաուդյան Արա­բիա­յի, միջև չափա­վոր տարա­ծաշրջա­նա­յին դաշինքի վրա։ Պետք է անդրա­դառնալ հիմնա­կան անվտանգության սպառնա­լիքնե­րին, առա­ջին հերթին՝ Իրա­նին, և միասնա­կան ճակատ ներկա­յացնել Թուրքիա­յի և Կատա­րի կողմից Մուսուլման եղբայրնե­րի ազդե­ցությունը արա­բա­կան աշխարհում ամրապնդե­լու փորձե­րի դեմ։ Սա առա­վել հրա­տապ է դառնում Ասա­դի ռեժի­մի փլուզումից հետո։ Վերջա­պես, դաշինքը պետք է պաղեստինցի­նե­րին առա­ջարկի քաղա­քա­կան ապա­գա՝ միա­ժա­մա­նակ պաշտպա­նե­լով Իսրա­յե­լին ապա­գա ահա­բեկչա­կան հարձա­կումնե­րից։
Այս արդյունքը կյանքի կոչե­լու համար Իսրա­յե­լը ներկա­յումս ուժեղ դիրք ունի։ Բայց այն չի կարող անել միայնակ։ Անհրա­ժեշտ է, որ Միացյալ Նահանգնե­րը գլխա­վո­րի բարդ ջանքե­րը, իսկ արա­բա­կան գործընկե­րությունը՝ ապա­հո­վի լեգի­տի­մություն Մերձա­վոր Արև­ելքում և վերա­ծի այս տեսլա­կա­նը արդյունա­վետ տարա­ծաշրջա­նա­յին ուժի։ Առա­ջին քայլը պետք է լինի Իսրա­յե­լի կողմից գագաթնա­ժո­ղով հրա­վի­րե­լը Միացյալ Նահանգնե­րի, Սաուդյան Արա­բիա­յի, Բահրեյնի, Եգիպտո­սի, Հորդա­նա­նի, Արա­բա­կան Միացյալ Էմի­րություննե­րի և Մերձա­վոր Արև­ելքը վերա­փո­խե­լու նպա­տակ ունե­ցող ցանկա­ցած դերա­կա­տա­րի, ներառյալ պաղեստինյան ներկա­յա­ցուցիչնե­րի մասնակցությամբ, Մերձա­վոր Արև­ելքի առա­ջա­տար մայրա­քա­ղա­քում, օրի­նակ՝ Էր Ռիա­դում։ Նպա­տակնե­րը պետք է ներա­ռեն՝
ԱՄՆ-արաբ-իսրա­յե­լա­կան դաշինքի ստեղծումը՝ հիմնված ընդհա­նուր տարա­ծաշրջա­նա­յին տեսլա­կա­նի վրա, Իսրա­յե­լի և Սաուդյան Արա­բիա­յի միջև (և, իդեա­լում, նաև Օմա­նի և Ինդո­նե­զիա­յի նման լրա­ցուցիչ երկրնե­րի հետ) նորմա­լացման գործընթա­ցի առաջմղումը, նոր տարա­ծաշրջա­նա­յին անվտանգության շրջա­նա­կի ստեղծումը, Գազա­յի ապա­ռազմա­կա­նացման միջո­ցով Համա­սից ազատ Գազա­յի ճանա­պարհա­յին քարտե­զի հաստա­տումը։
Պլա­նը պետք է նպա­տակ ունե­նա մեծացնել Ծոցի երկրնե­րի ազդե­ցությունը Սիրիա­յում՝ նվա­զեցնե­լու Իրա­նի և Մուսուլման եղբայրնե­րի ազդե­ցությունը երկրում։
Տարա­ծաշրջա­նա­յին տեսլա­կա­նը պետք է նաև ներա­ռի պաղեստինյան բաղադրիչ, որը կհետևի Գազա­յում հրա­դա­դա­րի համա­ձայնությա­նը, որը կխթա­նի բոլոր իսրա­յելցի պատանդնե­րի վերա­դարձը։ Գագաթնա­ժո­ղո­վը պետք է հաստա­տի պաղեստինցի­նե­րի համար քաղա­քա­կան ապա­գա, որը տարբերվում է արա­բա­կան պետություննե­րի և ԱՄՆ‑ի կողմից նախկի­նում ընդունված երկպե­տա­կան լուծման մոտե­ցումնե­րից։ Դաշինքը պետք է շեշտադրի ճկուն, երկա­րա­ժամկետ անցում, որի ընթացքում պաղեստինցի­նե­րը պետք է ցուցադրեն արդյունա­վետ կառա­վա­րում և ակտի­վո­րեն աշխա­տեն պաղեստինյան հասա­րա­կությունից ամե­նա­ռա­դի­կալ խմբա­վո­րումնե­րի ազդե­ցությունը վերացնե­լու ուղղությամբ։
Բացի այդ, արաբ առաջնորդնե­րը պետք է համա­ձայնեն, որ դաշինքի կողմից Գազա­յի վերա­կա­ռուցումը կսկսվի միայն այն բանից հետո, երբ տարածքը լիո­վին ապա­ռազմա­կա­նացվի, ինչից հետո Իսրա­յե­լը պետք է պարտա­վորվի դուրս բերել Պաշտպա­նության բանա­կը (IDF): Մինչ այդ, Պաշտպա­նության բանա­կը պետք է պահպա­նի Գազա­յում անվտանգության բուֆե­րա­յին գոտի ստեղծե­լու հնա­րա­վո­րությունը Իսրա­յե­լի սահմա­նին՝ կանխե­լու Համա­սի ռազմա­կան կուտա­կումնե­րը։
Միացյալ Նահանգնե­րը պետք է վերահսկի անցումը դեպի արդյունա­վետ կառա­վա­րում Գազա­յում՝ արա­բա­կան առաջնորդած պաղեստինյան կոմի­տեի կողմից, որը կճա­նա­չի Իսրա­յե­լը որպես հրեա­կան պետություն, կվե­րացնի ահա­բեկչությունը, կդա­դա­րեցնի ահա­բե­կիչնե­րին վճա­րումնե­րը և կխթա­նի ապա­ռա­դի­կա­լա­ցումը պաղեստինյան հասա­րա­կությունում, ինչպես նաև միջազգա­յին հարթակնե­րում։ Այն պետք է համա­գործակցի Եգիպտո­սի հետ՝ մշա­կե­լու Եգիպտո­սի և Գազա­յի սահմա­նը պաշտպա­նե­լու ռազմա­վա­րություն՝ կանխե­լու Համա­սի վերա­զի­նումը։
Այս իսրա­յե­լա­կան պայմաննե­րը կհա­մա­պա­տասխա­նեն ԱՄՆ‑ի և արա­բա­կան շահե­րին, հատկա­պես Ծոցի պետություննե­րի շահե­րին, որոնք ձգտում են Գազա­յում պատե­րազմի ավարտին և հասկա­նում են, որ կենսունակ պաղեստինյան պետությունը ներկա­յումս անհնար է, բայց ընդունում են, որ պաղեստինցի­նե­րին պետք է տրա­մադրել քաղա­քա­կան հեռանկար՝ տարա­ծաշրջա­նա­յին նպա­տակնե­րը առաջ մղե­լու համար, ինչպի­սիք են Իրա­նի հակազդումը, Մուսուլման եղբայրնե­րի դեմ պայքա­րը և Իսրա­յե­լի հետ տնտե­սա­կան ու տեխնո­լո­գիա­կան համա­գործակցության ամրապնդումը։
Գագաթնա­ժո­ղո­վը պետք է նպա­տակ ունե­նա արա­գացնել տարա­ծաշրջա­նա­յին մշտա­կան պաշտպա­նության ճարտա­րա­պե­տության զարգա­ցումը։ ԱՄՆ Կենտրո­նա­կան հրա­մա­նա­տա­րության (CENTCOM), Պաշտպա­նության բանա­կի (IDF), Բահրեյնի, Եգիպտո­սի, Հորդա­նա­նի, Սաուդյան Արա­բիա­յի, Արա­բա­կան Միացյալ Էմի­րություննե­րի բանակնե­րի գլխա­վո­րած հատուկ խմբե­րը պետք է զբաղվեն օդա­յին և հրթի­ռա­յին պաշտպա­նության հարցե­րով, ապա­հո­վեն ծովա­յին նավագնա­ցության անվտանգությունը, պայքա­րեն շիա և սուննի ծայրա­հե­ղա­կաննե­րի ահա­բեկչության դեմ և բարե­լա­վեն հետա­խուզության փոխա­նա­կումը։ Իսրա­յե­լը և Միացյալ Նահանգնե­րը պետք է հատկա­պես մեծ ջանքեր գործադրեն իրենց ռազմա­վա­րություննե­րը համա­ձայնեցնե­լու համար՝ կանխե­լու Իրա­նի կողմից միջուկա­յին զենքի ձեռքբե­րումը։ Հավաստի զսպման հաստա­տումը դառնում է ավե­լի կարև­որ, քանի որ Իրա­նի պրոքսի ցանցի թուլա­ցումը միջուկայնա­ցումը դարձնում է ավե­լի գրա­վիչ տարբե­րակ։
ՆՈՒՅՆ ԷՋԻ ՎՐԱ
Իսրա­յե­լի և նրա տարա­ծաշրջա­նա­յին գործընկերնե­րի շահե­րից է, որ նորանշա­նակ Թրամփի վարչա­կազմը հավա­տա­րիմ մնա Մերձա­վոր Արև­ելքին և պատրաստ լինի ուժ կիրա­ռե­լու՝ իր դաշնա­կիցնե­րի անվտանգությունն ապա­հո­վե­լու և ընդհա­նուր հակա­ռա­կորդնե­րին զսպե­լու համար։ Այս պարտա­վո­րությունը կարող է բախվել վարչա­կազմի ներսում այն խմբակցություննե­րի ընդդի­մությա­նը, որոնք հանդես են գալիս ԱՄՆ‑ի միջազգա­յին ներգրավվա­ծության նվա­զեցման օգտին։
Համա­սի հոկտեմբե­րի 7‑ի շոկա­յին հարձա­կումը կարծես ապա­ցուցեց, որ Իսրա­յե­լը շատ ավե­լի քիչ վերահսկո­ղություն ունի իր տարա­ծաշրջա­նի զարգացման վրա, քան պատկե­րացնում էր։ Եվ գրե­թե մեկ տարի շարունակ Իսրա­յե­լի հետա­գա պատե­րազմը Գազա­յում նույնը ցույց տվեց։ Վերջին երեք ամիսնե­րի ընթացքում Իսրա­յե­լը վերա­կանգնել է Մերձա­վոր Արև­ելքի քաղա­քա­կա­նությունն ու անվտանգությունը ձևա­վո­րե­լու իր կարո­ղությունը։ Սակայն առանց խիզախ առաջնորդության՝ Իսրա­յե­լի հնա­րա­վո­րությունը կարող է անհե­տա­նալ։
Նեթանյա­հուի կոա­լի­ցիա­յի ծայրա­հեղ անդամնե­րի ձգտումնե­րը՝ Գազա­յի և Արևմտյան ափի որոշ մասե­րի անեքսիա­յի, Գազա­յում ռազմա­կան կառա­վարման հաստատման կամ բևե­ռացնող ներքին օրա­կարգի հետապնդման, որը թուլացնում է ժողովրդա­վա­րա­կան ինստի­տուտնե­րը, լրջո­րեն կխո­չընդո­տեն այս առա­ջընթա­ցը։
Առա­ջարկվող տեսլա­կանն առաջ մղող իսրա­յե­լա­կան կառա­վա­րությունը կստա­նա իր քաղա­քա­ցի­նե­րի մեծա­մասնության աջակցությունը և, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, կուժե­ղացնի Իսրա­յե­լի տարա­ծաշրջա­նա­յին դիրքը։ Ընդհա­կա­ռա­կը, կառա­վա­րությունը, որը չի զսպում իր ծայրա­հե­ղա­կան հռե­տո­րա­բա­նությունն ու գործո­ղություննե­րը, միայն կբա­ցի ճանա­պարհը տարա­ծաշրջա­նա­յին ընդլայնված հակա­մարտության համար՝ առանց իրա­տե­սա­կան վերջնագծի, և կխա­ղա Իրա­նի ռեժի­մի ձեռքում։
Սինվա­րը և Իրա­նի առաջնորդնե­րը ճանա­չե­ցին պատե­րազմի ներուժը՝ Մերձա­վոր Արև­ելքը վերա­փո­խե­լու համար։ Իսրա­յե­լը պետք է բավա­րարվի ոչ պակա­սով։ Բայց այն պետք է օգտա­գործի իր ուժը արագ և խելամտո­րեն։ Միայն տարա­ծաշրջա­նի համար այնպի­սի տեսլա­կա­նը, որը կանդրա­դառնա Իրա­նի սպառնա­լիքնե­րին, առաջ կքա­շի տարա­ծաշրջա­նա­յին ինտեգրումը և կստեղծի քաղա­քա­կան հեռանկար պաղեստինցի­նե­րի համար՝ Միացյալ Նահանգնե­րի, Սաուդյան Արա­բիա­յի և Արա­բա­կան Միացյալ Էմի­րություննե­րի աջակցությամբ համա­ձայնեցված ծրագրով, կարող է Իսրա­յե­լի ռազմա­կան հաջո­ղությունը Իրա­նի դեմ վերա­ծել ավե­լի կայուն, խաղաղ և բարե­կե­ցիկ Մերձա­վոր Արև­ելքի և օգտվել պատե­րազմի հետև­անքով ի հայտ եկած հնա­րա­վո­րություննե­րից։
Աղբյուրը՝
https://www.foreignaffairs.com/middle-east/israeli-order-middle-east

թարգմա­նեց՝
Արա­յիկ Մկրտումյա­նը