Գարնա­նը Պատե­րազմ Կլի­նի՞

Ամեն օր ավե­լի ակնհայտ է դառնում, որ Ադրբե­ջանն այս պահին պատրաստ չէ Հայաստա­նի հետ խաղա­ղության որևէ պայմա­նա­գիր ստո­րագրե­լուն և ուզում է Հայաստա­նից միայն ուժի միջո­ցով ստա­նալ այն, ինչ հնա­րա­վոր է: Բնա­կա­նա­բար, այս ամե­նի ֆոնին պատե­րազմի հավա­նա­կա­նությունն էլ է աճում, և շատ կարև­որ է հետև­ել, թե որքա­նով է սահմա­նի հետ կապված Ադրբե­ջա­նի պրո­պա­գանդան աշխա­տում, օրի­նակ՝ երկու օր առաջ իրենք երկու ապա­տե­ղե­կատվություն տարա­ծե­ցին, թե հայկա­կան զորքե­րը կրակ են բացել իրենց դիրքե­րի ուղղությամբ:

Լեո­նիդ Ներսիսյան

Այսօր պատե­րազմը քիչ հավա­նա­կան է, բայց գարուն-ամառ շրջա­նում ռիսկե­րը կարող են բավա­կա­նին աճել. Ռազմա­կան փորձա­գետ

«Մեդիա­լա­բի» հարցե­րին պատասխա­նում է APRI Armenia վերլուծա­կան կենտրո­նի ավագ գիտաշխա­տող, ռազմա­կան փորձա­գետ Լեո­նիդ Ներսիսյա­նը

– Պարո՛ն Ներսիսյան, Ադրբե­ջա­նի նախա­գա­հը նախօ­րեին հարցազրույց է տվել ադրբե­ջա­նա­կան լրատվա­մի­ջոցնե­րին, որում հնչեցրել է սպառնա­լիքներ Հայաստա­նի հասցեին, խոսել «Զանգե­զուրի միջանցքի» բացման մասին: Հաշվի առնե­լով այս հռե­տո­րա­բա­նությունը՝ ի՞նչ զարգա­ցումներ կարե­լի է սպա­սել, որքանո՞վ եք հավա­նա­կան համա­րում, որ Ադրբե­ջա­նը կդի­մի ռազմա­կան գործո­ղություննե­րի:

– Բավա­կա­նին մտա­հո­գիչ հարցազրույց էր այն իմաստով, որ ուլտի­մա­տիվ մի քանի բան ասվեց, օրի­նակ՝ աբսուրդա­յին կետն այն մասին, որ Հայաստա­նը պետք է չեղարկի զենքի-զինամթերքի գնման իր բոլոր պայմա­նագրե­րը, պետք է վերա­դարձնի այն, ինչ արդեն գնել է: Հետաքրքիր էր, որ միայն Ֆրանսիա­յի մասով կոնկրետ խոսեց, Հնդկաստա­նի մասին չասաց, որովհետև երևի քչից-շատից վախե­նում է Հնդկաստա­նի հետ քաղա­քա­կան առումով հարա­բե­րություննե­րը սրե­լուց: Այն, ինչ Ալիևը պնդում է, աբսուրդ է, ու Հայաստա­նը չի կարող ու չի էլ անե­լու, մտա­հո­գի­չը հենց դա է, որ նա դնում է պայմաններ, որոնք գրե­թե անհնար է կատա­րել՝ նույն Սահմա­նադրության փոփո­խությունը, ինչի մասին էլի խոսեց:

Ամեն օր ավե­լի ակնհայտ է դառնում, որ Ադրբե­ջանն այս պահին պատրաստ չէ Հայաստա­նի հետ խաղա­ղության որևէ պայմա­նա­գիր ստո­րագրե­լուն և ուզում է Հայաստա­նից միայն ուժի միջո­ցով ստա­նալ այն, ինչ հնա­րա­վոր է: Բնա­կա­նա­բար, այս ամե­նի ֆոնին պատե­րազմի հավա­նա­կա­նությունն էլ է աճում, և շատ կարև­որ է հետև­ել, թե որքա­նով է սահմա­նի հետ կապված Ադրբե­ջա­նի պրո­պա­գանդան աշխա­տում, օրի­նակ՝ երկու օր առաջ իրենք երկու ապա­տե­ղե­կատվություն տարա­ծե­ցին, թե հայկա­կան զորքե­րը կրակ են բացել իրենց դիրքե­րի ուղղությամբ:

Եթե այս միտումը շարունակվի, և այդ կարգի ապա­տե­ղե­կատվություննե­րը շատ ինտենսիվ դառնան, դա կնշա­նա­կի, որ պատե­րազմի հավա­նա­կա­նությունն ավե­լի է բարձրա­նում, որովհետև մենք նախկի­նում տեսել ենք, որ իրենք այդ գործի­քա­կազմն օգտա­գործել են իրենց հանրությա­նը պատե­րազմի պատրաստե­լու համար: Մենք կարող ենք 2–3 շաբաթվա համար հարյուր տոկո­սա­նոց ինչ-որ բան ասել, ու այսօր այդ կտրվածքով պատե­րազմ դժվար թե սպասվում է, բայց եթե ավե­լի երկա­րա­ժամկետ դիտարկենք՝ գարուն-ամառ ժամա­նա­կա­հատվա­ծում, կարող է բավա­կա­նին ռիսկա­յին լինել, այդ ընթացքում պատե­րազմի հավա­նա­կա­նությունը կարող է ավե­լի բարձր լինել, քան անցած տարի:

– Կա՞ միջազգա­յին կոնսենսուս, որ Ադրբե­ջա­նը կրկին լայնա­ծա­վալ ռազմա­կան գործո­ղություննե­րի կդի­մի:

– Ճիշտն ասած՝ այսօր ոչ մի հարցում միջազգա­յին կոնսենսուս չկա, եթե մենք վերցնենք անգամ ռուս-ուկրաի­նա­կան պատե­րազմը: Մենք տեսնում ենք որոշ կարծիքնե­րի բավա­կա­նին ֆրագմենտա­ցիա նաև Արևմուտքում, ու ինձ թվում է, Ադրբե­ջա­նը փորձում է նաև դրա­նից օգտվել: Նաև մենք տեսանք նարա­տիվներ, որոնք, Ալիևի կարծի­քով՝ պետք է դուր գան Դոնալդ Թրամփին, օրի­նակ՝ համե­մա­տությունը, որ «Հայաստա­նը սորո­սա­կան պետություն է, մենք՝ չէ», որովհետև Թրամփն ու իր թիմը հիմա շատ ակտիվ հենց Սորո­սի մասին են վատ բաներ ասում: Ադրբե­ջա­նը հիմա սպա­սում է, թե ինչ է լինե­լու ԱՄՆ‑ի հետ նաև, ու դրա­նից ելնե­լով էլ որո­շումներ ընդունել:

– Իսկ համակարծի՞ք եք այն տեսա­կետնե­րին, որ Ալիևի այս կոշտ հռե­տո­րա­բա­նությունը նաև Թրամփի ընտրվե­լու հանգա­մանքով է պայմա­նա­վորված, պարո՛ն Ներսիսյան:

– Չեմ կարծում, թե միայն դա է, որովհետև այս վերջին մեկ տարվա մեջ մենք տեսել ենք այդ կոշտության ավե­լա­նա­լու դինա­մի­կան: Ինչ-որ չափով կապված են Դոնալդ Թրամփի հետ, բայց նաև մենք տեսնում ենք դինա­մի­կա, որն այնքան էլ փոխկա­պակցված չէ դրսի գործոննե­րի հետ: Նա կարծում է, թե նաև իր ռեսուրսներն են բավա­կան: Կա շատ հաճախ հնչող կարծիք, թե Ադրբե­ջա­նին ինչ-որ մեկը ստի­պում է, որ Հայաստա­նի հետ պատե­րազմի, բայց ինձ չի թվում, որ դա ակտուալ է, ամե­նա­շատ Ադրբե­ջանն է դա ուզում:

– «Զանգե­զուրի միջանցքի» բացման մասով գիտենք Իրա­նի դիրքո­րո­շումը, սա հաշվի առնե­լով, կարծում եք, Ադրբե­ջանն ու Թուրքիան գնալո՞ւ են մինչև վերջ:

– Դժվար հարց է, բայց Իրա­նի հետ կապված միակ մտա­հո­գությունն այն է, որ կես տարվա մեջ նրա քաշն ահա­գին իջավ, որովհետև նրանք շատ կատաստրոֆիկ պարտություններ կրե­ցին Մերձա­վոր Արև­ելքում, կարե­լի է ասել, որ այդ պրոքսի զորքե­րի համա­կարգը, որ իրենք ունեին, այս պահին շատ ծանր վիճա­կում է:

Այստեղ կարող է երկու տարբե­րակ լինել, որ Իրա­նը ավե­լի քիչ զսպող ուժ հանդի­սա­նա ու որո­շում չընդունի, եթե ինչ-որ պատե­րազմ լինի մեզ մոտ: Երկրորդ՝ կարող է հակա­ռա­կը լինել, քանի որ իրենց ուրիշ անե­լիքներ չի մնա­ցել, իրենց սահմա­նի մոտ կատարվո­ղի նկատմամբ ավե­լի հետաքրքրված ու ակտիվ լինեն:

– Հայաստա­նի Հանրա­պե­տության իշխա­նություննե­րի աշխա­տանքը այս պահի ո՞րը պետք է լինի՝ հաշվի առնե­լով Ադրբե­ջա­նից հնչող բացա­հայտ սպառնա­լիքնե­րը:

– Պատրաստվել պատե­րազմի՝ ոչ թե ագրե­սիվ, այլ պաշտպա­նո­ղա­կան, ու սրա մեջ մտնում են ոչ միայն բանա­կի հետ կապված փոփո­խություննե­րը, այլ նաև քաղա­քա­կան կոնտակտնե­րը, դիվա­նա­գի­տա­կան ու նմա­նա­տիպ աշխա­տանքներն այն երկրնե­րի հետ, որոնք որևէ ձևով կարող են զսպել Ադրբե­ջա­նին:

– Որո՞նք են այդ երկրնե­րը:

– Այս պահին Ֆրանսիա­յի մասին գիտենք, մասամբ Հնդկաստանն է, եթե ոչ այդքան քաղա­քա­կան, այլ բանա­կի մասով, ԱՄՆ‑ն էր մինչև Թրամփը աջակցում: Հիմա չգի­տենք, թե ԱՄՆ‑ն ինչ է անե­լու հունվա­րի 20-ից հետո, ԱՄՆ‑ի հետ պետք է շատ ակտիվ աշխա­տանք տարվի, ԵՄ‑ի հետ պետք է ակտիվ աշխա­տանքը շարունակվի: ԱՄՆ‑ի հետ կապված բազմա­թիվ գործոններ կան, որոնք մենք դեռ չենք կարող գուշա­կել, ու նաև ԱՄՆ‑ի ու ԵՄ‑ի հարա­բե­րություննե­րի դինա­մի­կա­յի հետ կապված:

Քրիստի­նե Աղա­բեկյան

MediaLab.am