Մոսկվան Չգի­տե, Թե Ինչպես «Հետ Բերի» Դաշնա­կիցնե­րին

Փաստաթղթում նշվում է, որ արևմտյան երկրնե­րը հաջո­ղությամբ սպառնում են Կենտրո­նա­կան Ասիա­յի պետություննե­րին, ստի­պե­լով նրանց պահպա­նել պատժա­մի­ջոցնե­րը՝ «կամ թղթա­խա­ղի մտրա­կի, կամ քաղցր խայծի» քաղա­քա­կա­նության միջո­ցով՝ առա­ջարկե­լով նրանց մուտք դեպի համաշխարհա­յին շուկա­ներ, տրանսպորտա­յին միջանցքներ և մատա­կա­րարման շղթա­ներ՝ շրջանցե­լով Մոսկվան։

The Financial Times-ը գրում է, որ Ռուսաստա­նի վախե­րը նախկին խորհրդա­յին հանրա­պե­տություննե­րի վերա­բերյալ ռուսա­կան վախե­րը բացա­հայտվել են արտա­հոսքի ընթացքում։
Ռուս պաշտոնյա­նե­րը կարծում են, որ Արևմուտքի ճնշումը խոչընդո­տում է Մոսկվա­յի ջանքե­րին՝ նախկին խորհրդա­յին հանրա­պե­տություննե­րին իր ազդե­ցության ոլորտ բերե­լու և Գլո­բալ Հարա­վի հետ տնտե­սա­կան կապեր հաստա­տե­լու հարցում, նշվում կառա­վա­րա­կան զեկույցից տեղի ունե­ցած արտա­հոսքում։
Ներքին շնորհանդե­սը, որը ներկա­յացվել է ՌԴ վարչա­պետ Միխա­յիլ Միշուստի­նի գլխա­վո­րած ռազմա­վա­րա­կան նիստի ժամա­նակ 2024 թվա­կա­նի ապրի­լին, թույլ է տալիս հայացք գցել այն բանի վրա, թե ինչպես է Ուկրաի­նա­յի պատե­րազմը վնա­սել Ռուսաստա­նի հարա­բե­րություննե­րին իր ամե­նամտե­րիմ դաշնա­կիցնե­րից ոմանց հետ։
Վերլուծության մեջ, մասնա­վո­րա­պես, նշվում է, որ Արևմուտքի պատժա­մի­ջոցնե­րի ճնշումը, ինչպես նաև տնտե­սա­կան խթաննե­րը կարո­ղա­ցել են խզում առա­ջացնել Մոսկվա­յի և նրա կարև­ո­րա­գույն առևտրա­յին գործընկերնե­րի միջև։
Զեկույցը ներկա­յացվել է մի քանի տասնյակ բարձրաստի­ճան պետա­կան պաշտոնյա­նե­րի և խոշոր պետա­կան ընկե­րություննե­րի ղեկա­վարնե­րի, հաղորդում է ՌԴ կառա­վա­րության կայքը։ Միջո­ցառմա­նը մասնակցել են նաև կոշտ գծի կողմնա­կից փորձա­գետներ, օրի­նակ՝ Սերգեյ Կարա­գա­նո­վը, որը կոչ է արել Պուտի­նին միջուկա­յին զենք կիրա­ռել Եվրո­պա­յի դեմ, և Ալեքսանդր Դուգի­նը, որը հայտնի է ուկրաի­նա­ցի­նե­րի նկատմամբ արմա­տա­կան բռնության կոչե­րով։
Զեկույցում նշվում է, որ Մոսկվա­յի հավակնություննե­րը ներա­ռում են համաշխարհա­յին առևտրի մուտքի վերա­կանգնումը՝ Ռուսաստա­նին դարձնե­լով Եվրա­սիա­կան առևտրա­յին բլո­կի կենտրո­նը, որը կկա­րո­ղա­նա մրցել ԱՄՆ‑ի, ԵՄ‑ի և Չինաստա­նի տնտե­սա­կան ազդե­ցության ոլորտնե­րի հետ։
Ռուսաստա­նը դիտարկում է «մակրոշրջա­նի» ստեղծումը որպես կարև­որ երկա­րա­ժամկետ նախա­գիծ, որը կգո­յատևի նույնիսկ Արևմուտքի հետ Ուկրաի­նա­յի ապա­գա­յի վերա­բերյալ ցանկա­ցած բանակցություննե­րից հետո և կուժե­ղացնի Մոսկվա­յի դիրքե­րը «գլո­բալ ասպա­րե­զում»։
Նոր դաշինքը պետք է կապի Ռուսաստա­նը Գլո­բալ Հարա­վի հետ, ինչը հնա­րա­վո­րություն կտա փոխա­դարձա­բար օգտվել բնա­կան պաշարնե­րից, զարգացնել ֆինանսա­կան ու տրանսպորտա­յին կապե­րը և ձևա­վո­րել ընդհա­նուր «աշխարհա­յացք […], որտեղ մենք սահմա­նում ենք նոր աշխարհի կանոննե­րը և վարում մեր սեփա­կան պատժա­մի­ջո­ցա­յին քաղա­քա­կա­նությունը»։
Սակայն զեկույցում ընդունվում է, որ Ռուսաստա­նի գլո­բալ վերածննդի ճանա­պարհին դեռևս զգա­լի խոչընդոտներ կան։
Փաստաթղթում նշվում է, որ արևմտյան երկրնե­րը հաջո­ղությամբ սպառնում են Կենտրո­նա­կան Ասիա­յի պետություննե­րին, ստի­պե­լով նրանց պահպա­նել պատժա­մի­ջոցնե­րը՝ «կամ թղթա­խա­ղի մտրա­կի, կամ քաղցր խայծի» քաղա­քա­կա­նության միջո­ցով՝ առա­ջարկե­լով նրանց մուտք դեպի համաշխարհա­յին շուկա­ներ, տրանսպորտա­յին միջանցքներ և մատա­կա­րարման շղթա­ներ՝ շրջանցե­լով Մոսկվան։
Միևնույն ժամա­նակ, Ռուսաստա­նի դաշնա­կիցնե­րը շահել են պատժա­մի­ջոցնե­րից՝ դուրս մղե­լով ռուսա­կան բիզնե­սը իրենց տարածքից, վերահսկե­լով ներմուծման և արտա­հանման հոսքե­րը և արտադրությունը Ռուսաստա­նից դուրս տեղա­փո­խե­լով։
Զեկույցում նաև նշվում է, որ Կենտրո­նա­կան Ասիա­յի երկրնե­րը փորձել են լրա­ցուցիչ միջնորդավճարներ ստա­նալ՝ պատժա­մի­ջոցնե­րի խախտման հետ կապված ռիսկե­րը փոխհա­տուցե­լու համար։ Զեկույցում ընդունվում է, որ Ռուսաստա­նը ստիպված «խաղալ երկա­րա­ժամկետ խաղ» խաղալ, Կենտրո­նա­կան Ասիա­յի երկրնե­րին իր ազդե­ցության ոլորտում պահե­լու համար։
Փաստաթղթում առա­ջարկվում է, որ Մոսկվան պետք է հղում կատա­րի ընդհա­նուր պատմությա­նը և հարգի այդ երկրնե­րի անկա­խությունը՝ միևնույն ժամա­նակ գիտակցե­լով, որ Ուկրաի­նա­յի հետ հակա­մարտությունում Ռուսաստա­նի հաղթա­նա­կը բավա­րար չի լինի Արևմուտքի պատժա­մի­ջո­ցա­յին ճնշումը դադա­րեցնե­լու համար։
«Նման երկրի [ինչպի­սին Ռուսաստանն է] հետ սերտ հարա­բե­րություննե­րը դժվա­րություննե­րի պատճառ կդառնան», — նշվում է զեկույցում։
Կենտրո­նա­կան Ասիա­յի երկրնե­րը, նշվում է փաստաթղթում, օգտվում են Ռուսաստա­նի «խոցե­լիությունից» և ձգտում են «առանց Ռուսաստա­նի ինտեգրվել» այնպի­սի կառույցնե­րի, ինչպի­սիք են Թյուրքա­կան պետություննե­րի կազմա­կերպությունը։ Այս երկրնե­րը «փոխել են իրենց աշխարհա­յացքը», «վերաի­մաստա­վո­րել են հավա­քա­կան պատմությունը», առաջ են մղում անգլե­րե­նը որպես երկրորդ լեզու՝ ռուսե­րե­նի փոխա­րեն, անցնում են արևմտյան կրթա­կան չափո­րո­շիչնե­րի և իրենց էլի­տան ուղարկում են Արևմուտքում ուսա­նե­լու։
Երկրնե­րը ստիպված կլի­նեն «որո­շում կայացնել իրենց դիրքո­րոշման վերա­բերյալ Ռուսաստա­նի հանդեպ», եզրա­կացնում է զեկույցը՝ առանց հավելյալ մանրա­մասնե­րի։
Տարա­ծաշրջա­նի խոշո­րա­գույն տնտե­սությունը՝ Ղազախստա­նը, դատա­պարտել է Ռուսաստա­նի գործո­ղություննե­րը Ուկրաի­նա­յում, հրա­ժարվել է ճանա­չել Մոսկվա­յի տարածքա­յին նվա­ճումնե­րը և փորձել է ցույց տալ Արևմուտքի պատժա­մի­ջոցնե­րի պահպանման իր հանձնա­ռությունը։ Իսկ հարև­ան Ղրղզստա­նը, հակա­ռա­կը, վճռա­կա­նո­րեն կանգնել է Ռուսաստա­նի կողքին և դարձել ենթադրյալ պատժա­մի­ջոցնե­րի շրջանցման կարև­որ ուղի։
Զեկույցի հեղի­նակնե­րը առանձնացնում են Բելա­ռուսը որպես Ռուսաստա­նի համար ամե­նա­հա­ջողված օրի­նա­կը՝ համե­մա­տե­լով նախա­գահ Ալեքսանդր Լուկա­շենկո­յի 2018 թվա­կա­նի կոչը՝ տնտե­սությունը դիվերսիֆի­կացնե­լու Ռուսաստա­նից, նրա 6 տարի անց արված հայտա­րա­րության հետ, որ «մենք միշտ համե­րաշխ կլի­նենք Ռուսաստա­նի հետ»։
Այնուա­մե­նայնիվ, Մոսկվա­յի գլխա­վո­րած Եվրա­սիա­կան տնտե­սա­կան միության զարգա­ցումը, որի անդամներն են Բելա­ռուսը, Հայաստա­նը, Ղազախստա­նը և Ղրղզստա­նը, նույնպես բախվում է «համա­կարգա­յին խնդիրնե­րի», նշվում է զեկույցում։ Դրանց թվում են՝ պատժա­մի­ջոցնե­րի ռիսկե­րը, տարբեր վճա­րա­յին համա­կարգե­րի օգտա­գործումը (Արևմուտքի կողմից Ռուսաստա­նի SWIFT-ից դուրս մղումից հետո), ինչպես նաև արժույթի վերահսկո­ղությունը, որը Մոսկվան սահմա­նել է՝ պատժա­մի­ջոցնե­րի հետև­անքնե­րը մեղմե­լու համար։

Աղբյուրը՝
https://www.ft.com/content/2bb87769-805a-4270-bab2-2382e0b84cec