Եվրո­պան Պատրաստվում Է Պատե­րազմի

The Financial Times

Ի տարբե­րություն եվրո­պա­կան երկրնե­րի մեծ մասի, ֆինն սահմա­նա­պահնե­րը ռազմա­կան ստո­րա­բա­ժա­նում են և կարող են անմի­ջա­պես կռվի մեջ մտնել՝ կիրա­ռե­լով հրա­ցաններ և հակա­տանկա­յին զենք։ «Մենք ենք սահմա­նի աչքերն ու ականջնե­րը», — ասում է Պիտկյա­նի­նիտտին։ «Ահա թե ինչու ենք մենք այստեղ՝ պաշտպա­նության առա­ջին գծում»։

մաս 2‑րդ

Հյուսի­սա­յին Եվրո­պա­յի երկրնե­րի վճռա­կա­նությունը

ՆԱՏՕ‑ի արև­ելյան թևի ամե­նահյուսի­սա­յին հատվա­ծում գտնվում է Նորվե­գիան։ Ռուսաստա­նին հարող 200 կմ սահման ունե­նա­լով՝ երկրի իշխա­նություննե­րը նախա­տե­սում են մինչև 2032 թ. բանա­կի չափը մեծացնել մեկ բրի­գա­դից երե­քի՝ որոնցից երկուսը տեղա­կայվե­լու են երկրի հյուսի­սում։ Ֆինմարկի սահմա­նա­մերձ շրջա­նում՝ որտեղ բազմա­թիվ ճանա­պարհա­յին նշաններ գրված են նորվե­գե­րեն և ռուսե­րեն, ցամա­քա­յին ուժե­րը կխթանվեն հակաօ­դա­յին պաշտպա­նության միջոցնե­րով, հրե­տա­նա­յին և թեթև հետև­ա­կա­յին գումարտակնե­րով, հետա­խուզա­կան վաշտով և արագ արձա­գանքման հատուկ ստո­րա­բա­ժանմամբ։ Հյուսի­սա­յին Նորվե­գիա­յի այլ վայրե­րում կձև­ա­վորվի նոր ծանր հետև­ա­կա­յին բրի­գադ։ Վարչա­պետ Յոնաս Գար Ստյո­րեն հայտա­րա­րում է, որ չնա­յած անմի­ջա­կան սպառնա­լիք չկա, բոլոր առաջնագծում գտնվող երկրնե­րը գիտակցում են՝ Ռուսաստա­նը պլա­նա­վո­րում է վերա­կանգնել Մոսկվա­յի և Լենինգրա­դի առանձին ռազմա­կան շրջաննե­րը, որոնք միա­վորվել էին 2010-ին։

Արևմտյան հետա­խուզության կարծի­քով՝ այդ քայլը կարող է կրկնա­պատկել տարա­ծաշրջան ուղարկված ռուսա­կան զորքե­րի քանա­կը՝ համե­մա­տած Ուկրաի­նա­յի ներխուժումից առաջ եղած մակարդա­կի հետ։ «Նորվե­գիան ոչ ոքի չի սպառնում, բայց մենք պարտա­վոր ենք հետև­ել, որ ոչ ոքի մտքով չանցնի մեզ սպառնալ», — ասում է Ստյո­րեն։ Քչերն են կարծում, որ Ռուսաստա­նի հարձա­կումը ՆԱՏՕ‑ի վրա կարող է սկսվել Նորվե­գիա­յի ցամա­քա­յին սառը հյուսի­սից։ Սակայն մտա­հո­գություններ կան Շպիցբերգե­նի ապա­ռազմա­կա­նացված արշի­պե­լա­գի վերա­բերյալ, որը Նորվե­գիա­յի տարածքն է, բայց ունի նաև ռուսա­կան բնա­կա­վայր։

«Շպիցբերգե­նը պետք է լինի այն վայրե­րի ցուցա­կի վերև­ում, որտեղ Ռուսաստա­նը կարող է ինչ-որ բան ձեռնարկել», — ասում է եվրո­պա­կան մի հետա­խույզ։

Նորվե­գիա­յի հյուսի­սա­յին հարև­ան Ֆինլանդիան լավ գիտի, թե ինչ է նշա­նա­կում տարածք կորցնել Մոսկվա­յի օգտին։ Չնա­յած 1939–1940 թթ․ Ձմե­ռա­յին պատե­րազմում կարո­ղա­ցավ դիմա­կա­յել ԽՍՀ-ին, Ֆինլանդիան Երկրորդ համաշխարհա­յին պատե­րազմի ընթացքում կորցրեց մոտ 10% իր տարածքից, այդ թվում՝ նախա­գահ Ալեքսանդր Ստուբի հոր ծննդա­վայրը։ «Սա մեր ինքնության մի մասն է», — ասում է Ստուբը այդ պատե­րազմի և Մոսկվա­յի ազդե­ցության տակ անցած տասնամյակնե­րի մասին։ Այնուհետև Ֆինլանդիան 80 տարի շարունակ հետև­ո­ղա­կա­նո­րեն պատրաստվել է հնա­րա­վոր ներխուժման արև­ելքից։ «Մենք շատ հանդարտ ենք նայում ամեն ինչին, — հավե­լում է Ստուբը։ — Ամեն ինչ սկսվում է սեփա­կան տանը կարգ ու կանոն հաստա­տե­լուց։ Եվ ես զգում եմ, որ մենք դա ունենք։ Բայց պետք է շարունա­կենք կատա­րե­լա­գործվել»։

Ֆիննե­րը պատրաստ են ռուսա­կան զորքե­րի և տեխնի­կա­յի թվա­քա­նա­կի ավե­լացմա­նը սահմա­նին, սակայն կարծում են, որ Ուկրաի­նա­յի պատե­րազմից հետո Ռուսաստա­նին տարի­ներ կպա­հանջվեն լիարժեք մարտունա­կությունը վերա­կանգնե­լու համար։ Իշխա­նություննե­րը մի շարք հատվածնե­րում ուժե­ղացնում են արգե­լա­պատնեշնե­րը և այլ ֆիզի­կա­կան պաշտպա­նիչ միջոցներ, ինչպես նաև ավե­լացնում են պարե­կա­յին հսկո­ղությունն ու տեսահսկումը։

Շվե­դիա­յի ղեկա­վա­րությամբ ՆԱՏՕ‑ի ցամա­քա­յին ուժե­րը տեղա­կայվե­լու են Լապլանդիա­յի քիչ բնա­կեցված հյուսի­սում՝ ներա­ռե­լով զորքեր Դանիա­յից, Ֆրանսիա­յից, Իսլանդիա­յից, Նորվե­գիա­յից և Միացյալ Թագա­վո­րությունից։ Ֆինլանդիան պահպա­նել է նաև պարտա­դիր զինվո­րա­կան ծառա­յությունը. նրա 280,000-անոց զինուժից պակաս քան 10%-ը մասնա­գի­տա­կան է։ Ընդհա­նուր առմամբ՝ երկի­րը կարող է մոբի­լի­զացնել մինչև 900,000 պահեստա­զո­րա­յին՝ ընդա­մե­նը 5.6 միլիոն բնակչության մեջ։ Հարցումնե­րը ցույց են տալիս, որ ֆիննե­րի ավե­լի քան 80%-ը պատրաստ է կռվել՝ սա աշխարհի ամե­նա­բարձր ցուցա­նիշնե­րից մեկն է։

«Մենք երբեք չենք դադա­րել պատրաստվել ներխուժման և լայնա­ծա­վալ հարձակման դեպքում բավա­րար պաշտպա­նա­կան կարո­ղության ապա­հովմա­նը։ Սա մեր մտա­ծե­լա­կերպն է», — ասում է գենե­րալ Նիսուլան։ Նա հավե­լում է, որ Ուկրաի­նա­յի պատե­րազմը ցույց տվեց՝ «զանգվա­ծը»՝ զորքի քանա­կը, դեռ մեծ նշա­նա­կություն ունի։ Ֆինլանդիա­յի և Ռուսաստա­նի 1340 կմ սահմա­նը բնակչությամբ խիստ նոսր է և անցնում է դժվա­րանցա­նե­լի տեղանքով։ Կորպի­յարվի լճի մոտա­կայքում սահմա­նը վերահսկում է Մատտի Պիտկյա­նի­նիտտին՝ սահմա­նա­պահ ծառա­յության հրա­մա­նա­տա­րը։ Ի տարբե­րություն եվրո­պա­կան երկրնե­րի մեծ մասի, ֆինն սահմա­նա­պահնե­րը ռազմա­կան ստո­րա­բա­ժա­նում են և կարող են անմի­ջա­պես կռվի մեջ մտնել՝ կիրա­ռե­լով հրա­ցաններ և հակա­տանկա­յին զենք։ «Մենք ենք սահմա­նի աչքերն ու ականջնե­րը», — ասում է Պիտկյա­նի­նիտտին։ «Ահա թե ինչու ենք մենք այստեղ՝ պաշտպա­նության առա­ջին գծում»։

ՆԱՏՕ‑ի նոր նշա­նա­բա­նը՝ «պաշտպա­նել տարածքը առա­ջին սանտի­մետրից»։ Սակայն ակնհայտ է, որ Ֆինլանդիա­յում ժամա­նա­կա­վոր տարածքա­յին զիջումը ցանկա­ցած պաշտպա­նա­կան ծրագրի մի մաս է լինե­լու։

«Դու թշնա­մուն գայթակղում ես նախա­պես պատրաստված տեղանք՝ թող բնությունը կատա­րի աշխա­տանքի մի մասը», — ասում է Nordic West Office վերլուծա­կան կենտրո­նի ղեկա­վար Չարլի Սալո­նիուս-Պաստերնա­կը։ «Ֆինլանդիա­յի կենտրո­նում անտառներ են, հյուսի­սում՝ ճահիճներ, իսկ ծայրահյուսի­սում՝ շատ ցուրտ է։ Մենք հենվե­լու ենք բնության վրա շատ ավե­լի, քան ուկրաի­նա­կան կամ գերմա­նա­կան դաշտա­վայրե­րը»։

Երկի­րը վեց ամսվա համար ունի բոլոր տեսա­կի վառե­լի­քի և քսուքնե­րի պաշար, գրե­թե ինը ամսվա հացա­հա­տիկ, ինչպես նաև պայմա­նագրեր մի շարք տեղա­կան ընկե­րություննե­րի հետ՝ ռազմա­կան ժամա­նակնե­րի կարիքնե­րին համա­պա­տասխան արտադրա­կան գծե­րը վերապրոֆի­լա­վո­րե­լու համար։

«Մեր բոլոր օպե­րա­տիվ կենտրոննե­րը գտնվում են 30 մետր հաստությամբ գրա­նի­տե շերտի տակ», — ասում է պաշտպա­նության նախկին նախա­րար Յարմո Լինդբերգը։ «Ռուսաստա­նը կարող է միջուկա­յին ռումբ գցել, դուք դա կնկա­տեք, բայց կապրեք։ Մենք ունենք ապաստա­րաններ 4.4 միլիոն մարդու համար։ Մեր բոլոր կործա­նիչնե­րը նույնպես գտնվում են 30 մետր գրա­նի­տի տակ»։

Ֆինլանդիան նաև Եվրո­պա­յի քիչա­թիվ այն երկրնե­րի շարքում է, որոնք ունեն հեռա­հար հրթի­ռա­յին միջոցներ բոլոր երեք ոլորտնե­րում՝ օդա­յին, ծովա­յին և ցամա­քա­յին։ Հարված հասցնե­լը Ռուսաստա­նի տարածքում՝ ներխուժման դեպքում (ինչպես իմպրո­վի­զա­ցիա­յով արեց Ուկրաի­նան), ֆիննա­կան պաշտպա­նա­կան ռազմա­վա­րության հիմնա­կան բաղադրիչն է։

Արդյունքում՝ Ֆինլանդիան իրեն համե­մա­տա­բար հանգիստ է զգում։ Քչերն են կարծում, որ Ռուսաստա­նը հենց իր սահմանն է ընտրե­լու որպես ՆԱՏՕ‑ի վճռա­կա­նությունը փորձարկե­լու վայր, սակայն նրանք պատրաստ են, եթե այդպես լինի։

«Պետք է ասեմ, որ, հաշվի առնե­լով, որ ես գուցե Ֆինլանդիա­յում միակ մարդն եմ, որ բոլոր մանրա­մասնե­րը գիտի, գիշերնե­րը շատ հանգիստ եմ քնում։ Չեմ անհանգստա­նում», — ասում է նախա­գահ Ալեքսանդր Ստուբը։

[շարունա­կե­լի]

Աղբյուրը՝

Հետև­եք նաև Մեր Ուղի­նի ֆեյսբուքյան էջին ՝