Երկար Սպասված Որո­շում

Ավե­լի վաղ Թրամփը հայտա­րա­րել էր, որ Ուկրաի­նան չի կարող հաղթել պատե­րազմում, եթե չունե­նա Ռուսաստա­նի տարածքին հարվածներ հասցնե­լու հնա­րա­վո­րություն

The Wall Street Journal

The Wall Street Journal․ ԱՄՆ‑ն Ուկրաի­նա­յին հետա­խուզա­կան տվյալներ կտրա­մադրի՝ Ռուսաստա­նի տարածքի խորքում հրթի­ռա­յին հարվածներ իրա­կա­նացնե­լու համար։ 

ԱՄՆ‑ն Ուկրաի­նա­յին կհա­ղորդի հետա­խուզա­կան տվյալներ՝ Ռուսաստա­նի էներգե­տիկ ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի դեմ հրթի­ռա­յին հարվածներ հասցնե­լու համար, հայտնել են ամե­րիկյան պաշտոնյա­նե­րը։ Դա տեղի է ունե­նում այն պահին, երբ Թրամփի վարչա­կազմը դիտարկում է Կիև­ին հզոր զինա­տե­սակնե­րի մատա­կա­րարման հնա­րա­վո­րությունը, որոնք թույլ կտան ավե­լի շատ թիրախնե­րի խոցում Ռուսաստա­նի տարածքում։

Նախա­գահ Թրամփը վերջերս թույլտատրել է հետա­խուզա­կան ծառա­յություննե­րին և Պենտա­գո­նին աջակցել Կիև­ին այդ հարվածնե­րի իրա­կա­նացման հարցում։ Ամե­րիկյան պաշտոնյա­նե­րը նաև դիմել են ՆԱՏՕ‑ի դաշնա­կիցնե­րին՝ ցուցա­բե­րե­լու նմա­նա­տիպ աջակցություն, տեղե­կացրել են այդ աղբյուրնե­րը։ Հետա­խուզա­կան տեղե­կատվության փոխա­նակման ընդլայնումը Կիևի հետ հերթա­կան նշանն է այն բանի, որ Թրամփը ուժե­ղացնում է Ուկրաի­նա­յին ցուցա­բերվող աջակցությունը, քանի որ նրա խաղաղ բանակցություննե­րի առաջխա­ղացման ջանքե­րը փակուղի են մտել։

Պաշտոնյա­նե­րի խոսքով՝ սա առա­ջին դեպքն է, երբ Թրամփի վարչա­կազմը կօգնի Ուկրաի­նա­յին՝ երկար հեռա­հա­րության հրթիռնե­րով հարվածներ հասցնե­լու Ռուսաստա­նի տարածքի խորքում գտնվող էներգե­տիկ օբյեկտնե­րին։ Չնա­յած ԱՄՆ‑ն վաղուց է աջակցում Կիև­ին՝ իրա­կա­նացնե­լու հարձա­կումներ անօ­դա­չունե­րով և հրթիռնե­րով, հետա­խուզա­կան տվյալնե­րի փոխանցումը կնշա­նա­կի, որ Ուկրաի­նան կկա­րո­ղա­նա ավե­լի արդյունա­վետ հարվածներ հասցնել նավթա­վե­րամշակման գործա­րաննե­րին, խողո­վա­կա­շա­րե­րին, էլեկտրա­կա­յաննե­րին և այլ ենթա­կա­ռուցվածքնե­րին, որոնք գտնվում են նրա սահմաննե­րից հեռու՝ փորձե­լով զրկել Կրեմլին պատե­րազմը շարունա­կե­լու համար անհրա­ժեշտ եկա­մուտնե­րից ու նավթից։

ԱՄՆ-ում նաև դիտարկվում է «Թոմա­հավկ» և «Բարրա­կուդա» հրթիռնե­րի, ինչպես նաև այլ ամե­րիկյան՝ ցամա­քա­յին և օդա­յին հիմք ունե­ցող մոտ 800 կմ հեռա­հա­րությամբ հրթիռնե­րի մատա­կա­րարման հարցը, հայտնել են վարչա­կազմի այլ ներկա­յա­ցուցիչներ։ Որո­շում այն մասին, թե որ մատա­կա­րա­րումներն են իրա­կա­նացվե­լու, դեռևս չի ընդունվել, նշել են պաշտոնյա­նե­րը։

Հետա­խուզա­կան տվյալնե­րը, համակցված ավե­լի հզոր զինա­տե­սակնե­րի հետ, կարող են շատ ավե­լի մեծ ազդե­ցություն ունե­նալ, քան Ուկրաի­նա­յի նախորդ հարվածնե­րը Ռուսաստա­նի դեմ՝ ավե­լի մեծ վնաս հասցնե­լով էներգե­տիկ ենթա­կա­ռուցվածքին և բարդացնե­լով Ռուսաստա­նի հակաօ­դա­յին պաշտպա­նության գործո­ղություննե­րը։ Պաշտոնյա­նե­րից մեկը հայտնել է, որ ամե­րիկյան կողմը սպա­սում է Սպի­տակ տան գրա­վոր հրա­հանգնե­րին՝ անհրա­ժեշտ հետա­խուզա­կան տվյալնե­րը կիսե­լուց առաջ։

Վարչա­կազմը վերջերս հավա­նություն է տվել Ուկրաի­նա­յին մեծացված հեռա­հա­րությամբ զինամթերքի վաճառքին (Extended Range Attack Munitions)՝ օդա­յին հրթիռներ, որոնք կարող են հաղթա­հա­րել 150–280 մղոն (250–450 կմ)։ «Թոմա­հավկ» թևա­վոր հրթիռնե­րը, որոնք ԱՄՆ‑ի ամե­նաճշգրիտ զինա­տե­սակնե­րից են, ունեն մոտ 1500 մղոն (2400 կմ) հեռա­հա­րություն։

Լրա­ցուցիչ հետա­խուզա­կան տեղե­կատվության տրա­մադրման որո­շումը կայացվել է այն բանից քիչ առաջ, երբ Թրամփը սոցիա­լա­կան ցանցե­րում հրա­պա­րա­կած գրառմամբ դժգո­հություն էր հայտնել Ռուսաստա­նի նախա­գահ Վլա­դի­միր Պուտի­նից՝ հայտա­րա­րե­լով, որ Ուկրաի­նան կարող է վերա­դարձնել իր բոլոր գրավված տարածքնե­րը, հայտնել են ամե­րիկյան պաշտոնյա­նե­րը։ Ավե­լի վաղ Թրամփը հայտա­րա­րել էր, որ Ուկրաի­նան չի կարող հաղթել պատե­րազմում, եթե չունե­նա Ռուսաստա­նի տարածքին հարվածներ հասցնե­լու հնա­րա­վո­րություն։

Ուկրաի­նան տարի­ներ շարունակ իրա­կա­նացնում է հարձա­կո­ղա­կան գործո­ղություններ անօ­դա­չունե­րով Ռուսաստա­նի տարածքում, սակայն Թրամփի վարչա­կազմը սահմա­նա­փա­կել է առա­վել հզոր զինա­տե­սակնե­րի և հետա­խուզա­կան տեղե­կություննե­րի կիրա­ռումը։ Թրամփի վարչա­կազմը դադա­րեցրել է նոր խմբա­քա­նակնե­րի՝ բանա­կա­յին տիպի տակտի­կա­կան հրթի­ռա­յին համա­կարգե­րի (ATACMS) մատա­կա­րա­րումնե­րը, որոնք սկզբում ուղարկվել էին Ուկրաի­նա­յին Բայդե­նի օրոք։ Պենտա­գո­նը կիրա­ռել է ստուգման ընթա­ցա­կարգ յուրա­քանչյուր այն դեպքի համար, երբ Ուկրաի­նան ցանկա­նում է դրանք օգտա­գործել։ Այդ վետոն թույլ չի տվել Կիև­ին հնա­րա­վոր դարձնել ԱՄՆ-ից մատա­կա­րարված ATACMS-ներով հարվածներ սկսել  գարնան վերջից՝ դրանց մոտ 300 կմ գործո­ղության հեռա­հա­րության պատճա­ռով։ Ենթադրվում է, որ առնվազն մեկ անգամ Ուկրաի­նան փորձել է օգտա­գործել հրթիռնե­րը՝ Ռուսաստա­նի տարածքում գտնվող թիրա­խի դեմ, սակայն նրա խնդրանքը մերժվել է։

Հունվա­րին պաշտո­նը ստանձնե­լուց հետո Թրամփը նպա­տակ դրեց հասնել հրա­դա­դա­րի Ուկրաի­նա­յում՝ որպես ավե­լի լայն կարգա­վորման քայլ։ Նրա հորի­զո­նա­կան մոտե­ցումը՝ Պուտի­նին առա­ջարկել տնտե­սա­կան և առևտրա­յին խթաններ ներխուժումը կանգնեցնե­լու համար, չգտավ ռուսաստանյան առաջնորդի աջակցությունը։ Հանդի­պումնե­րից հետո պատե­րազմի դադա­րեցման շուրջ բանակցություննե­րը փակուղի մտան։

Նախա­գա­հը հուշել է, որ այժմ կարող է դիմել այլ ուղի։ Վերջին օրե­րի ընթացքում Թրամփը մի քանի բրիֆինգներ է ստա­ցել մարտա­դաշտի իրա­վի­ճա­կի վերա­բերյալ և կենտրո­նա­ցել է այն վրա, որ Ռուսաստա­նը տարածքա­յին նվա­ճումներ չի ունե­ցել։ Դրա մասին նա քննա­դա­տա­բար է արտա­հայտվել հասա­րա­կա­կան ելույթնե­րում՝ գնա­հա­տե­լով Ռուսաստա­նի առա­ջընթա­ցը պատե­րազմի մեջ։

«Բոլո­րը կարծում էին, որ Ռուսաստա­նը այս պատե­րազմը կհաղթի երեք օրում, բայց այդպես չեղքվ։ Սա պետք է դառնար ընդա­մե­նը մի փոքր, արագ բախում։ Դա Ռուսաստա­նին լավ վիճա­կում տակ չի դնում», — ասել է Թրամփը Միա­վորված ազգե­րի կազմա­կերպությունում կայա­ցած ելույթում անցած շաբաթ։

Կրեմլը զուսպ արձա­գանք է տվել տեղե­կություննե­րին, համա­ձայն որոնց ԱՄՆ‑ը կարող է Կիև­ին ուղարկել նոր հզոր զինա­տե­սակներ։ Մոսկվան մանրակրկիտ այդպի­սին արտա­հայտություննե­րը վերլուծում է՝ կապված «Թոմա­հավկ» հրթիռնե­րի հնա­րա­վոր մատա­կա­րա­րումնե­րի հետ Ղրեմլի­նի մամլո խոսնակ Դմիտրի Պեսկո­վը հայտա­րա­րել է երկուշաբթի։

Եվրո­պա­կան պաշտոնյա­ներն ողջունել են այս քայլը։ Գերմա­նիան մոտ 350 միլիոն դոլար է ներդրել Ուկրաի­նա­յի‘ հեռա­հար հարվածներ կատա­րե­լու միջոցնե­րի արտադրա­կան ներուժի զարգացման համար։

Ուկրաի­նան  աջակցության կարիք ունի երեք հիմնա­կան ոլորտնե­րում՝ դիմա­կա­յության ռուսա­կան ագրե­սիա­յին՝ հակաօ­դա­յին պաշտպա­նություն, ճակա­տը պահե­լու կարո­ղություն և Ռուսաստա­նի խորքում հարվածներ հասցնե­լու կարո­ղություն, ասել է բրի­գա­դա­յին գենե­րալ Յոա­խիմ Կաշկեն՝ Գերմա­նիա­յի կողմից Ուկրաի­նա­յին տրվող ռազմա­կան օգնությունը հսկո­ղությունը կոորդի­նացնող պաշտոնյան։

Երբ ուկրաի­նա­ցի­նե­րը բախվում են իրենցից առա­վել թվով հակա­ռա­կորդի՝ նրանք պետք է զարգացնեն պայքա­րը չկա­յուն շերտե­րից այն կողմ, ասել է Կաշկեն։ «Ճակա­տը պահե­լու համար պետք է հատել ապա­հովման գիծը — սա է ռազմա­կան տրա­մա­բա­նությունը», — ասել է Կաշկեն։

Աղբյուրը

Մեր Խոսքը՝

Հետաքրքիր է, որ սա Թրամփի կողմից, ըստ էության առա­ջին լուրջ քայլն է, որը կարող է Կիև­ին մեծ առա­վե­լություններ տալ։ Գուցե նախա­գահ Թրամփը շտա­պում է բեկում մտցնել այս պատե­րազմում, քանի որ արդեն իսկ տապալվե­լով արագ խաղա­ղություն բերե­լու իր խոստումում, ցանկա­նում է առնվազն չկորցնել վերահսկո­ղությունն առհա­սա­րակ։

Մեր Ուղին