Եկե­ղե­ցին Հոգև­որ Առողջության Կարիք Ունի

Մեզա­նում պատմա­կան գիտակցության խոցն է. պետք է բաց խոսել մեր պատմա­կան սխալնե­րի մասին, վերլուծել մեղքը, ոչ միայն մեղա­վորնե­րին փնտրել՝ որպեսզի շարժում սկսվի ճերմա­կում և փոխե­լու համար։ Մշա­կութա­յին դաշտում մենք կորցնում ենք մեր յուրա­հատկությունը (օրի­նակ՝ երաժշտության մեջ), մեր հասա­րա­կությունը պետք է վերագտնի իր մշա­կութա­յին գիտակցությունը և չմո­ռա­նա սեփա­կան ժառանգությունը։ 

Հակոբ Մովսես

1inTV‑ն զրուցել է բանաստեղծ, թարգմա­նիչ Հակոբ Մովսե­սի հետ։ Զրույցի ընթացքում խոսել են եկե­ղե­ցու դերի ու նրա հոգև­որ նշա­նա­կության մասին։

Հակոբ Մովսե­սըն ասաց՝ Այս հարցը (եկեղեցի–պետություն հարա­բե­րություններն) գլո­բալ երև­ույթ է, ու հետաքրքրում է ոչ թե թեկուզ մասնա­վոր դրսև­ո­րումնե­րը, այլ այն, թե ինչ մասշտա­բով է եկե­ղե­ցին որպես պետա­կան դիրքե­րից հանդես եկող օբյեկտից ընկալվում։Մինչև XII–XIII դարե­րը երբեմն իշխել են թեոկրա­տիա­յի գաղա­փարներ, բայց հետո պետությունը դարձավ աշխարհիկ կառույց. այդ տարբե­րությունը ճիշտ է, և պետությունն ու եկե­ղե­ցին պետք է զատ նմա­նակվեն։ Մեզ մոտ՝ պետության բացա­կա­յության պայմաննե­րում, եկե­ղե­ցին ստիպված էր պետա­կան ֆունկցիա­ներ կատա­րել և սովո­րեց իրեն պահել որպես պետություն, և այդ պատմա­կան շերտը ողջունե­լի մտո­րումնե­րի տեղիք է տալիս։

Բանաստեղծը կարծում է, որ սովե­տա­կան շրջա­նում եկե­ղե­ցին հայտնվեց հալածյա­լի կարգա­վի­ճա­կում, և այդ ողնա­շա­րա­յին գիտակցությունը այսօր դեռ ինչ-որ չափով ունի ազդե­ցություն մեր մտա­ծո­ղության վրա։ Նա վերլուծեց, որ Երրորդ հանրա­պե­տության սկզբից, երբ հասա­րա­կա­կան լուրջ վերածնունդներ սկսվե­ցին, եկե­ղե­ցին, չկա­րո­ղա­ցավ մնալ իր բարձրության վրա՝ իշխա­նա­կան հակումներ ընդունե­լով և պետության հետ նույնացվե­լու միտում ցույց տալով։ Այսօրվա առճա­կա­տումը պետք չէ կապել պետության հետ, այլ՝ մեր իշխա­նություննե­րի և եկե­ղե­ցու կապով՝ երբ իշխա­նություննե­րը ցանկա­նում են, որ հոգև­որ մասնակցությունն իրենց օրա­կարգին համա­հունչ լինի։Ընդունելի չի եղել, երբ մեր եկե­ղե­ցու առաջնորդությունը օգտա­գործվել է օտար իշխա­նություննե­րի կողմից մեր ներսում խռո­վություններ առա­ջացնե­լու նպա­տա­կով (օրի­նակ՝ կաթո­ղի­կո­սի պետա­կան աքսե­սուարնե­րով ընդունումը արտա­սահմա­նում) — դա անպատվա­բեր է։։Եկեղեցին այսօր հիվանդ է՝ կոռուպցիա­յի ազդե­ցության տակ. կոռուպցիան համա­տա­րած երև­ույթ է, և եկե­ղե­ցին նույնպես այդ հիվանդության մեջ է հայտնվել։ Եկե­ղե­ցին պետք է ազա­տագրվի կոռուպցիա­յից. եկե­ղե­ցում չպետք է կաշառք լինի, երբ հովի­վը փոխա­րինվում է «կաշառվող» իշխա­նա­վո­րով, ինչը աղետ է թե՛ բարո­յա­պես, թե՛ սոցիա­լա­կան տեսանկյունից։ Հայոց Եկե­ղե­ցին պետք է ծառա­յություն մատուցի Հիսուս Քրիստո­սին, և միայն այդ դեպքում նա կարող է իսկա­պես ծառա­յել նաև իր ժողովրդին՝ բարո­յա­պես, կրթությամբ ու գիտությամբ։Եկեղեցին չի պիտի սահմա­նա­փակվի ծեսե­րով. քրիստո­նեությունը նաև հասա­րա­կա­գի­տություն է՝ այն արժեքնե­րը, որոնք պետք է տեղա­փոխվեն աշխարհիկ կյանք՝ սեկուլյա­րի­զացված ձևով։ Ոստի­կա­նության օգնությամբ փողո­ցը հատող ծեր կնոջ քայլը համա­րում է քրիստո­նեա­կան դիսցիպլի­նի ոչ կրո­նա­կան՝ աշխարհի­կացված արտա­հայտում. այդպի­սի արարքներն են, որ պետք է տեսնեն եկե­ղե­ցին ու հասա­րա­կությունը։

Հակոբ Մովսեսն ասաց, որ մեզա­նում պատմա­կան գիտակցության խոցն է. պետք է բաց խոսել մեր պատմա­կան սխալնե­րի մասին, վերլուծել մեղքը, ոչ միայն մեղա­վորնե­րին փնտրել՝ որպեսզի շարժում սկսվի ճերմա­կում և փոխե­լու համար։ Մշա­կութա­յին դաշտում մենք կորցնում ենք մեր յուրա­հատկությունը (օրի­նակ՝ երաժշտության մեջ), մեր հասա­րա­կությունը պետք է վերագտնի իր մշա­կութա­յին գիտակցությունը և չմո­ռա­նա սեփա­կան ժառանգությունը։

Հակոբ Մովսե­սը եզրա­կացրեց՝ Եկե­ղե­ցու ղեկա­վա­րությունը պետք է «հրա­ժեշտ տա» կրո­նա­կան ու քաղա­քա­կան փայտիկնե­րին, հագնի նոր շապիկ, նոր ծառա­յություններ մատուցի՝ ժողովրդին պատրաստե­լով արդա­րության, ազա­տության ու ճշմարտության առա­ջա­մարտիկ մեկ այլ մտա­ծո­ղության համար։

Բանաստեղծը նշեց, որ չգի­տի բոլոր մանրա­մասնե­րը կապված պատա­րա­գի կամ կարգա­լույծության շուրջ, բայց եթե կարո­ղա­նամ միջնորդություն անել, ապակմասնակցի այդ պատա­րա­գին՝ միտումն է՝ խաղա­ղություն գտնել մեր մեջ։ Մենք պետք է սկսենք իրար հանդեպ ավե­լի շատ բարություն ու մարդկայնություն ցույց տալ. մենք ունենք չափա­զանց սուր ատամներ, որոնք պետք է փոխենք այնպես, որ դրանք ոչ թե իրար կտրեն, այլ իրար համբուրեն։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝