Պուտի­նի Քաղա­քա­կա­նությունը Հայաստա­նում Չի Աշխա­տում

Ադրբե­ջա­նում ներքին դժգո­հության կառա­վարման խնդի­րը ևս ցայտուն է, քանի որ Ադրբե­ջա­նում կան հակա­դիր գծեր՝  «խաղա­ղություն» և «ավե­լի մեծ տարածքա­յին պահանջներ» ունե­նա­լու կողմնա­կիցներ։ Հասցեագրված ազդակ է Հայաստա­նին, որ եթե Երև­ա­նը վերա­դառնա ռևանշիստա­կան քաղա­քա­կա­նության, ապա Բաքուն ևս «պատմա­կան հողե­րի» թեման կբարձրացնի։

Ժիրայր Լիպա­րիտյան

Պետրոս Ղազարյա­նը զրուցել է Հայաստա­նի առա­ջին նախա­գա­հի գլխա­վոր խորհրդա­կան Ժիրայր Լիպա­րիտյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքումքննարկվել են Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կա­նության և անվտանգության կարև­ո­րա­գույն հարցե­րը։

Հայաստա­նի առա­ջին նախա­գա­հի գլխա­վոր խորհրդա­կան Ժիրայր Լիպա­րիտյա­նը ասաց, որ Հաջիևը, որը ներկա­յացվում է որպես Ալիևի օգնա­կան, իրա­կա­նում շատ ավե­լի ազդե­ցիկ անձ է։Լիպարիտյանը նշեց, որ Հաջիևը նախա­գահ Իլհամ Ալիևի ամե­նա­մոտ շրջա­նա­կից է և լինե­լու է առնվազն բանակցող գլխա­վոր դեմքե­րից մեկը։ Նրա խոսքով՝ եթե Հաջիևը կրկնում է, որ «Պատե­րազմը ավարտված է», դա պետք է լրջո­րեն ընդունել, որովհետև նման ուղերձներ նա փոխանցել է ոչ միայն
հայե­րին, այլ նաև այլ երկրնե­րի ներկա­յա­ցուցիչնե­րին։

Լիպա­րիտյա­նը կարծում է, որ սխալ է այդ հայտա­րա­րություննե­րը դիտել միայն բառացիորեն։Նա ընդգծեց, որ Ալիևի խոսքն ու գործնա­կան քաղա­քա­կա­նությունը հաճախ չեն համընկնում։ Ըստ Լիպա­րիտյա­նի, այն պատճա­ռով, որ Ալիևը միջազգա­յին հարթակնե­րում խաղա­ղության մասին է
խոսում, դեռ չի նշա­նա­կում՝ նրա բոլոր մտադրություննե­րը խաղաղ են։ Լիպա­րիտյա­նը դիտարկեց մի քանի պատճառ, թե ինչու նա կարող է նման ուղերձներ հղել։ Նրա գնա­հատմամբ՝ Ալիևը հաղորդագրություն է տալիս ոչ թե Հայաստա­նին, այլ Վաշինգտո­նին և Եվրո­պա­յին, ընդգծե­լով, որ խաղա­ղություն է ուզում, և այդ կերպ ստա­նում է քաղա­քա­կան, տեխնո­լո­գիա­կան կամ էներգե­տիկ ակտիվնե­րի հետ կապված աջակցություն։Ադրբեջանում ներքին դժգո­հության կառա­վարման խնդի­րը ևս ցայտուն է, քանի որ Ադրբե­ջա­նում կան հակա­դիր գծեր՝ «խաղա­ղություն» և «ավե­լի մեծ տարածքա­յին պահանջներ» ունե­նա­լու կողմնա­կիցներ։ Հասցեագրված ազդակ է Հայաստա­նին, որ եթե Երև­ա­նը վերա­դառնա ռևանշիստա­կան քաղա­քա­կա­նության, ապա Բաքուն ևս «պատմա­կան հողե­րի» թեման կբարձրացնի։

Լիպա­րիտյա­նը նշեց, որ, ըստ իրենց գնա­հա­տա­կա­նի, վերջին ամիսնե­րին զարգա­ցումնե­րը չեն հերքում այն փաստը, որ Վաշինգտո­նի ներկա­յացրած ճանա­պարհա­յին «պլա­նը» սկսում է կոնկրե­տա­նալ։ Նրա խոսքով՝ կողմե­րը հետ չեն գնա­ցել պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րից, իսկ ամե­րիկյան կողմը սկսել է ճանա­պարհա­յին նախագծի գործնա­կան մշա­կումը։ Լիպա­րիտյա­նը
ավե­լացրեց, որ Ղազախստա­նը նույնպես հետաքրքրված է միա­նալ այդ երթուղու նախագծին՝ դա դիտարկե­լով որպես Միջին Ասիա­յի համար կենսա­կան ճանա­պարհ։

Ժիրայր Լիպա­րիտյա­նը ասաց, որ այս ամբողջ գործընթա­ցի միջազգայնա­ցումը Հայաստա­նին կարող է տալ հավելյալ երաշխիքներ, քանի որ ճանա­պարհից կօգտվեն ոչ միայն Հայաստա­նը, Ադրբե­ջա­նը և Թուրքիան, այլ նաև Միջին Ասիան ու Եվրո­պան։ «Ցանկա­ցած խախտում այդ դեպքում այդ բոլոր երկրնե­րի շահե­րի դեմ կգնա»,- ընդգծեց Լիպա­րիտյա­նը։

Միջանցքի թեմա­յին անդրա­դառնա­լով՝ Լիպա­րիտյա­նը նշեց, որ միջանցք տրված չէ և նման բան պայմա­նա­վորվա­ծություննե­րի մեջ չկա, որքան դա իրեն տեսա­նե­լի է։ Նա կարև­ո­րեց վարչա­պե­տի այն կեցվածքը, որ Հայաստան չի կարող հրա­ժարվել գերիշխա­նությունից և տարածքա­յին ամբողջա­կա­նությունից։ Նրա կարծի­քով՝ ընդդի­մության պնդումնե­րը հաճախ փաստե­րից կտրված են, և ավե­լին՝ նոր օրենսդրա­կան կարգա­վո­րումնե­րի ընդունումից հետո առա­վել հստակ կդառնա՝ ինչի մասին է խոսքը։

Դիտարկե­լով Ռուսաստա­նի և Իրա­նի դիրքո­րո­շումնե­րը՝ Լիպա­րիտյա­նը նշեց, որ վերջին ամիսնե­րի իրա­դարձություննե­րը ցույց տվե­ցին, որ նրանց «կտրուկ ընդդի­մությունը» այս գաղա­փա­րին գերա­զանցա­պես ենթադրության մակարդա­կում էր։ Լիպա­րիտյա­նը հիշեցրեց, որ 1990-ականնե­րին շատերն էին վստահ, թե Բաքու–Ջեյհան նավթա­մուղը «երբեք չի լինի», սակայն այն իրա­կա­նա­ցավ և Ռուսաստա­նը միա­ցավ գործընթա­ցին։ Նրա կարծի­քով՝ նույնը կարող է լինել նաև այժմ։

Իրա­նին անդրա­դառնա­լով՝ Լիպա­րիտյա­նը ասաց, որ պաշտո­նա­կան Թեհրա­նում կարծիքնե­րը տարբեր են․ մի կողմից՝ նախա­գա­հը դրա­կան է արտա­հայտվում, մյուս կողմից՝ որոշ ուժեր՝ հատկա­պես հեղա­փո­խա­կան գվարդիան, դա տեսնում են որպես ռիսկ։ Սակայն նրա գնա­հատմամբ՝ քանի դեռ չկա օտար ռազմա­կան ներկա­յություն, Իրա­նին սպառնա­ցող վտանգի մասին խոսե­լը չափա­զանցված է։

Խաղա­ղությունը «դրախտ» չի ստեղծում․ այն պահանջում է ամե­նօրյա, խիստ ծանր աշխա­տանք։ Նա ասաց, որ խաղա­ղության հիմքում այժմ երկու պետություննե­րի ուղիղ բանակցություններն են, և դա շատ ավե­լի կայուն հիմք է, քան արտա­քին երաշխա­վորնե­րի վրա կախվա­ծությունը։ Լիպա­րիտյա­նի խոսքով՝ Հայաստա­նը նախկի­նում սխալվել է՝ չափից մեծ հույսեր դնե­լով երաշխա­վորնե­րի վրա։

Ռուսաստա­նի հետ հարա­բե­րություննե­րի շուրջ խոսե­լիս՝ Լիպա­րիտյա­նը նշեց, որ
մի շարք ռուս պաշտոնյա­նե­րի հրա­պա­րա­կա­յին հայտա­րա­րություննե­րը՝ ինչ պետք է անի կամ չանի Հայաստա­նը, անընդունե­լի են։ Լիպա­րիտյա­նը ասաց, որ Ռուսաստա­նի վերա­բերմունքը հաճախ անհարգա­լից է Հայաստա­նի անկա­խության նկատմամբ։ Հայաստա­նի և Ռուսաստա­նի պայմա­նագրե­րը պետություննե­րի միջև են, ոչ թե առանձին ղեկա­վարնե­րի։ Ըստ Լիպա­րիտյա­նի՝ Ռուսաստա­նի ակնկա­լի­քը, որ Հայաստա­նը պետք է համա­գործակցի «անվստահ սիրա­հա­րի» տրա­մա­բա­նությամբ, անընդունե­լի է անկախ պետության համար։ Հայաստա­նի հասա­րա­կության մեջ այսօր ավե­լի խոր կասկած կա Ռուսաստա­նի վստա­հե­լիության նկատմամբ, ինչը, ըստ նրա, «լավ է հենց Ռուսաստա­նի համար», քանի որ դրա­նով երև­ում է, որ նախկին մեթոդնե­րը այլևս չեն աշխա­տում։ Հակա­ռակ ընդդի­մության հայտա­րա­րություննե­րին, Հայաստա­նը մեկուսացված չէ։ Նրա կարծի­քով՝ այսօր Հայաստա­նը խորա­ցող կապեր ունի Հնդկաստա­նի, Չինաստա­նի, Միջին Ասիա­յի երկրնե­րի հետ, իսկ Արևմուտքի հետ հարա­բե­րություննե­րը մեկնա­բա­նում է որպես «շատ լավ»։

Ամբողջա­կան հարցազրույցը՝