Հայաստա­նը «Ռուսա­կան Գծում» Կխեղդվի

Ինքը անցյա­լը «քչփո­րե­լու» կողմնա­կից չէ և կնա­խընտրեր ապա­գա­յի մասին հարցեր։ Սակայն , եթե, հարցեր պետք է տրվեին անցյա­լի վերա­բերյալ, ապա նա կտար հարց Ռոբերտ Քոչարյա­նին՝ պարզե­լու, թե Հայաստա­նը ռուսա­կան միութե­նա­կան պետությա­նը միա­նա­լու կամ Ռուսաստա­նի հետ կտրուկ խորացման կոչե­րի տակ ինչ կոնկրետ առա­ջարկներ է տեսնում։ 

Արամ Սարգսյան

Factor TV‑ն զրուցել է «Հանրա­պե­տություն» կուսակցության նախա­գահ Արամ Սարգսյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել է Հայաստա­նի ապա­գան՝ Ռուսաստա­նի կամ Արևմուտքի ազդե­ցության ներքո։ Սարգսյա­նը քննա­դա­տում է նախկին նախա­գահներ Ռոբերտ Քոչարյա­նին և Սերժ Սարգսյա­նին՝ Արցա­խի հարցով ոչ պոպուլիստա­կան դիրքո­րո­շում չունե­նա­լու և Ռուսաստա­նի հետ չափից ավե­լի սերտ կապե­րի համար՝ պնդե­լով, որ դա չի նպաստել Հայաստա­նի զարգացմա­նը կամ անվտանգությա­նը։

Արամ Սարգսյա­նը սկզբում նշեց, որ համա­ձայն չէ այն տեսա­կե­տի հետ, թե ինքը չի քննա­դա­տում վարչա­պե­տին։ Նա հայտնեց, որ խոսքը վերա­բե­րում է կոնկրետ մեղադրանքին՝ 44-օրյա պատե­րազմը սադրե­լուն, և ասաց, որ անգամ Իլհամ Ալիևը նման մեղադրանք չի հնչեցնում։ Սարգսյա­նի համոզմամբ՝ Ադրբե­ջա­նը վաղուց էր ընտրել ուժա­յին լուծման ճանա­պարհը և բազմիցս հպարտա­ցել էր դրա մասին միջազգա­յին հարթակնե­րում։ Երբ Լևոն Տեր-Պետրոսյա­նը հայտա­րա­րեց «տղա եք, պահեք», դա դարձավ Ադրբե­ջա­նի հասա­րա­կության հիմնա­կան համո­զումը՝ որ Հայաստա­նը ուժ չունի պահե­լու Արցա­խը։ Նրա խոսքով՝ Ադրբե­ջա­նը ոչ մի այլ տարբե­րակ չէր տեսնում, բացի Արցա­խը իր կազմում հաստա­տե­լուց, և դրա միակ եղա­նա­կը պատե­րազմն էր։

Սարգսյա­նը հիշեցրեց, որ ինքը դեռ Նիկոլ Փաշինյա­նի հայտա­րա­րությունից հետո՝ «Արցա­խը Հայաստան է և վերջ», հրա­պա­րա­կա­յին քննա­դա­տություն էր արել՝ զգուշացնե­լով, որ նման ձևա­կերպումը վտանգա­վոր է և նշա­նա­կում է բանակցություննե­րի փակուղի։ Նա նշեց, որ այդ ժամա­նակ ոչ Ռոբերտ Քոչարյա­նը, ոչ Սերժ Սարգսյա­նը Փաշինյա­նին չքննա­դա­տե­ցին, որովհետև պոպուլիզմի վտանգ կար, իսկ ինքը երբեք պոպուլիստ չի եղել։ Արամ Սարգսյա­նը կարծիք հայտնեց, որ նախկին ղեկա­վարնե­րը միայն հիմա են փորձում ներկա­յացնել այդ հայտա­րա­րությունը որպես վնա­սա­կար, մինչդեռ ժամա­նա­կին այն ողջունում էին։

Շարունա­կե­լով քաղա­քա­կան բանա­վե­ճի թեման՝ Սարգսյա­նը ասաց, որ ինքը անցյա­լը «քչփո­րե­լու» կողմնա­կից չէ և կնա­խընտրեր ապա­գա­յի մասին հարցեր։ Սակայն, եթե, հարցեր պետք է տրվեին անցյա­լի վերա­բերյալ, ապա նա կտար հարց Ռոբերտ Քոչարյա­նին՝ պարզե­լու, թե Հայաստա­նը ռուսա­կան միութե­նա­կան պետությա­նը միա­նա­լու կամ Ռուսաստա­նի հետ կտրուկ խորացման կոչե­րի տակ ինչ կոնկրետ առա­ջարկներ է տեսնում։ Նա հավե­լեց, որ պետք է հասկա­նալ, թե այդ եղա­նա­կով Հայաստա­նը ինչպես է պաշտպա­նե­լու իր անվտանգությունն ու զարգացնե­լու տնտեսությունը։Մինչև 2022 թվա­կա­նի Ջերմուկի դեպքե­րը Հայաստա­նը ամբողջությամբ ռուսա­կան գծում էր, և բերեց օրի­նակ՝ Բաշար Ասա­դի դեպքը՝ ցույց տալու, որ անգամ Ռուսաստա­նի լիա­կա­տար աջակցությամբ գտնվող երկրին Ռուսաստա­նը չկա­րո­ղա­ցավ պաշտպա­նել։

Արամ Սարգսյա­նը ասաց, որ Ղարա­բա­ղի նախկին ղեկա­վարներն ու կերպարնե­րը՝ Արկա­դի Ղուկասյա­նը, Բակո Սահակյա­նը, Արա­յիկ Հարությունյա­նը, Ռուբեն Վարդանյա­նը, բոլո­րը ռուսա­կան գծի մեջ էին և այդ գիծն էին պաշտպա­նում։ Նա նշեց, որ հենց այդ նույն գծի հետև­անքով Հայաստա­նի տնտե­սությունն ու բանա­կը հետ են մնա­ցել, իսկ Ռուսաստա­նը չի ապա­հո­վել խոստա­ցած աջակցությունը, այդ թվում՝ հայ-ռուսա­կան միասնա­կան հակաօ­դա­յին պաշտպա­նության շրջա­նա­կում։

Սարգսյա­նը չընդունեց այն դիտարկումը, թե իբր Հայաստա­նը պետք է ունե­նար արտա­քին հավակնություններ, որպեսզի Ռուսաստա­նը իրեն աջակցեր, և հակա­դարձեց, որ Հայաստա­նը այդ հավակնություննե­րը ունե­ցել է մինչև 2022 թվա­կա­նը, բայց Ռուսաստա­նը ոչինչ չի արել։ Նա հիշեցրեց, որ Նիկոլ Փաշինյա­նը կոշտ ռուսա­մետ քայլեր էր անում՝ նույնիսկ Սիրիա զորա­խումբ ուղարկե­լով, սակայն դա ոչ մի արդյունք չտվեց։ Այն դիտարկմա­նը, թե Փաշինյա­նի «Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղը Հայաստան է և վերջ» հայտա­րա­րությունը սադրեց պատե­րազմ, Արամ Սարգսյա­նը պատասխա­նեց, որ եթե այդ նույն ենթադրությամբ առաջնորդվենք, ապա չի կարե­լի միա­ժա­մա­նակ պնդել, թե ռուսա­կան կողմին տրված միջանցքը կփրկեր Հայաստա­նը՝ քանի որ Ռուսաստա­նը արդեն անդրա­դառնա­լու ու օգնե­լու բազմա­թիվ պարտա­վո­րություններ ուներ, բայց չէր կատա­րել։ Նոյեմբե­րի 9‑ի փաստաթղթում խոսքը գնում էր Ադրբեջանի–Նախիջևան ճանա­պարհի մասին, որը չէր համարժեք միջանցքի գաղա­փա­րին, իսկ օգոստո­սի 8‑ի համա­ձայնա­գի­րը վերա­բե­րում էր ճանա­պարհնե­րի ապաշրջա­փակմա­նը՝ առանց որևէ արտա­տա­րածքա­յի­նության նշման։ Սարգսյա­նը շեշտեց, որ «անխո­չընդոտ» բառը վերա­բե­րում էր հավա­սար իրա­վունքնե­րին, ոչ թե միջանցքին, և որ Ռուսաստա­նի վերահսկո­ղությամբ որևէ ճանա­պարհ չէր գործե­լու, քանի որ կենտրո­նա­կան ասիա­կան երկրնե­րը խուսա­փում են ռուսա­կան վերահսկո­ղությունից։

Սարգսյա­նը ակնա­ծանքով, բայց կտրուկ նշեց, որ ռուսա­կան վերահսկո­ղությունը կխո­րացներ կոռուպցիան՝ բերե­լով օրի­նակ Լաչի­նի միջանցքում ռուս խաղա­ղա­պահնե­րի վարքը, որոնք փող էին աշխա­տում ամեն ինչի վրա՝ շաքա­րից մինչև բենզին։ Նրա համոզմամբ՝ ռուսա­կան վերահսկո­ղությամբ միջանցքը կդարձներ Հայաստա­նը երկա­կի ճնշման տակ՝ Թուրքիա­յի և Ադրբե­ջա­նի կողմից, իսկ Հայաստա­նը կկորցներ ինքնիշխա­նությունը, եվրո­պա­կան ճանա­պարհնե­րը և կդառնար տարա­ծաշրջա­նի ամե­նա­թույլ երկի­րը։ Եթե Հայաստա­նը վերա­դառնա ռուսա­կան ուղե­ծիր, ապա կկրկնի Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի ճակատագիրը․առաջինը կդա­տարկվի Սյունի­քը, ապա Վայոց ձորը, և դա տեղի կունե­նա արագ՝ հինգ տարվա ընթացքում։

Խոսե­լով Ռուսաստա­նի պարտա­վո­րություննե­րի մասին՝ նա հիշեցրեց, որ Ռուսաստա­նը նոյեմբե­րի 9‑ի փաստաթղթով պարտա­վորվել էր ապա­հո­վել Լեռնա­յին Ղարա­բա­ղի բնակչության ֆիզի­կա­կան անվտանգությունը, բայց նույնիսկ այդ պարտա­վո­րությունը չկա­տա­րեց։ Արամ Սարգսյա­նը նշեց, որ Ադրբե­ջա­նը հատուկ գործո­ղություն անե­լուց 15 րոպե առաջ ռուս խաղա­ղա­պահնե­րի առաջ պահանջ էր ներկա­յացրել՝ հեռա­նա­լու իրենց տեղե­րից, հակա­ռակ դեպքում նրանց կյանքը վտանգի տակ էր դրվե­լու, և ռուսնե­րը ենթարկվել էին այդ պահանջին։ Դրա արդյունքում՝ Արցա­խը մնաց անպաշտպան։ Սա է Ռուսաստա­նի իրա­կան վարքը, և ռուսա­կան կողմի վերջերս տարա­ծած հայտա­րա­րություննե­րը չեն կարող քողարկել այն փաստը, որ Արցա­խի հայ բնակչությունը մնաց առանց որևէ պաշտպա­նության։

Հարցարզույցն ամբողջությամբ՝