Հավատն Ու Կրո­նը Նույնը Չեն

Հայ Առա­քե­լա­կան Եկե­ղե­ցին այսօր դարձել է Ռուսաստա­նի հետ կապող վերջին ինստի­տուցիո­նալ օղա­կը, և այդ օղա­կը, նրա կարծի­քով, պետք է քանդվի, քանի որ Ռուսաստա­նը հավատքը օգտա­գործում է քաղա­քա­կան նպա­տակնե­րով։ 

Արամ Սարգսյան

Պետրոս Ղազարյա­նը զրուցել է «Հանրա­պե­տություն» կուսակցության նախա­գահ Արամ Սարգսյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում անդրա­դարձ է կատարվելՀա­յաստա­նի քաղա­քա­կան կախվա­ծությա­նը Ռուսաստա­նից՝ առանձնա­կի ուշադրություն դարձնե­լով եկե­ղե­ցու և պետության միջև առկա լարվա­ծությա­նը։ Հայ Առա­քե­լա­կան Եկե­ղե­ցու վերնա­խա­վը հաճախ գործում է որպես օտա­րերկրյա հատուկ ծառա­յություննե­րի ազդե­ցության գործա­կալ՝ խոչընդո­տե­լով երկրի ինքնիշխա­նությա­նը։ Արամ Սարգսյա­նը պնդում է, որ Հայաստա­նը պետք է արմա­տա­պես դիվերսիֆի­կացնի իր տնտե­սությունն ու անվտանգությունը՝ հրա­ժարվե­լով միայն մեկ ուղղությունից ունե­ցած կախվա­ծությունից։

Արամ Սարգսյա­նը նշեց, որ Սովե­տա­կան միության ձևա­վորման փուլից ի վեր իշխա­նություննե­րը կրո­նը դիտարկել են որպես ժողովրդի վրա ազդե­լու գործիքև փորձել են սահմա­նա­փա­կել եկե­ղե­ցու գործունեությունը՝ այն տեղա­փո­խե­լով աթեիզմի ու կոմունիզմի դաշտ։ Նրա դիտարկմամբ՝ որոշ եկե­ղե­ցա­կաննե­րի թույլ են տվել գործել, սակայն անկախ նրանց կարգա­վի­ճա­կից՝ սրբա­զան, թեվե­հա­փառ, փորձել են նրանց դարձնել հատուկ ծառա­յություննե­րի գործա­կալներ։ Արամ Սարգսյա­նը կարծում է, որ այս պրակտի­կան տարածված է եղե­լոչ միայն Հայաստա­նում, այլև նախկին խորհրդա­յին բոլոր հանրա­պե­տություննե­րում։

Վերջին տարի­նե­րին նույն երև­ույթը նկատվում է նաև այլ երկրնե­րում՝ Ուկրաի­նա­յում, Մոլդո­վա­յում, Ռումի­նիա­յում, Լեհաստա­նում, ինչպես նաև Ադրբե­ջա­նում, որտեղ, նրա խոսքով, արդեն բաց տեքստով խոսվում է եկե­ղե­ցա­կաննե­րի՝ ԿԳԲ‑ի կամ ռուսա­կան հատուկ ծառա­յություննե­րի հետ կապե­րի մասին։ Սարգսյա­նը նշեց, որ հայ հասա­րա­կության համար գաղտնիք չէ՝ հայ եկե­ղե­ցա­կաննե­րի մի զգա­լի մասը գտնվում է ռուսա­կան հատուկ ծառա­յություննե­րի ազդե­ցության տակ, և Եզրա­սի մասին հրա­պա­րակված փաստա­թուղթը պարզա­պես ամրապնդեց այն պատկե­րա­ցումը, որը վաղուց շրջա­նառվում էր հասա­րա­կության մեջ։

Արամ Սարգսյա­նը դիտարկեց, որ Հայ Առա­քե­լա­կան եկե­ղե­ցին այսօր դարձել է Ռուսաստա­նի հետ կապող վերջին ինստի­տուցիո­նալ օղա­կը, և այդ օղա­կը, նրա կարծի­քով, պետք է քանդվի, քանի որ Ռուսաստա­նը հավատքը օգտա­գործում է քաղա­քա­կան նպա­տակնե­րով։ Նա նշեց, որ պետա­կան կառույցնե­րում՝ պաշտպա­նության նախա­րա­րությունում, ազգա­յին անվտանգության ծառա­յությունում, կառա­վա­րությունում, իրա­կա­նացվել են փոփո­խություններ, և այնտեղ ռուսա­կան ազդե­ցությունը էապես նվա­զել է, մինչդեռ եկե­ղե­ցին մնում է միակ կառույցը, որտեղ ռուսա­կան ազդե­ցությունը համա­տա­րած է և կենտրո­նա­ցած է առա­ջին դեմքի շուրջ։

Սարգսյա­նը ասաց, որ եկե­ղե­ցու հնչեցրած հայտա­րա­րություննե­րը հաճախ բառա­ցի կրկնում են Ռուսաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կան խոսնակնե­րի նարա­տիվնե­րը, ինչը, նրա համոզմամբ, ամո­թա­լի է երկու հազա­րամյա պատմություն ունե­ցող եկե­ղե­ցու համար։ Նա կարծում է, որ այս ամե­նը վկա­յում է եկե­ղե­ցու վերնա­խա­վի՝ ռուսա­կան հատուկ ծառա­յություննե­րից կախվա­ծության մասին։

Արամ Սարգսյա­նը շեշտեց, որ անհրա­ժեշտ են լուրջ փոփո­խություններ եկե­ղե­ցում՝ ոչ միայն ներքին կանո­նա­կան կյանքի մակարդա­կում, այլ նաև պետա­կա­նության և ինքնիշխա­նության տեսանկյունից։ Նրա խոսքով՝ ընդդի­մությունը փորձում է նույնա­կա­նացնել եկե­ղե­ցին և կաթո­ղի­կո­սին, ստեղծե­լով պատկե­րա­ցում, թե եկե­ղե­ցու քննա­դա­տությունը հավա­սա­րա­զոր է հավատքի կամ նույնիսկ Հիսուս Քրիստո­սի քննա­դա­տությա­նը։ Սարգսյա­նը դա որա­կեց որպես հիբրի­դա­յին պատե­րազմի տարր և նշեց, որ այդ ուղե­գի­ծը, իր կարծի­քով, ուղղորդվում է Ռուսաստա­նի կողմից։

Նա ընդգծեց, որ մի շարք սրբա­զաններ, որոնք ներկա­յացրել են կաթո­ղի­կո­սի հրա­ժա­րա­կա­նի պահանջ, անմի­ջա­պես պիտա­կա­վորվել են որպես դավա­ճաններ և հերձվածներ, ինչը, նրա խոսքով, ցույց է տալիս եկե­ղե­ցու ներսում ինքնա­պաշտպա­նության և ինքնա­վե­րարտադրության մեխա­նիզմնե­րի գործարկումը։ Արամ Սարգսյա­նը կարծում է, որ այդ շրջա­նակնե­րը 2018 թվա­կա­նից ի վեր ունեն աջակցություն միայն Ռուսաստա­նից։

Արամ Սարգսյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի անկա­խության վերջին տարի­նե­րին լուծվում ենկարև­որ խնդիրներ՝ էներգե­տիկ անկա­խություն, պարե­նա­յին անվտանգություն, լոգիստիկ դիվերսիֆի­կա­ցիա։ Նա ասաց, որ այլընտրանքա­յին ճանա­պարհնե­րի բացումը՝ ցորե­նի, բենզի­նի և այլ ապրանքնե­րի մատա­կա­րարման համար, կենսա­կան նշա­նա­կություն ունի երկրի անվտանգության համար և դրանց դեմ պայքա­րե­լը անհե­թե­թություն է 21-րդ դարում։

Նրա խոսքով՝ որքան շատ այլընտրանքա­յին ճանա­պարհներ և գործընկերներ ունի Հայաստա­նը, այնքան մեծ է երկրի անվտանգությունն ու գնե­րի նվազման հնա­րա­վո­րությունը։ Սարգսյա­նը շեշտեց, որ Հայաստա­նը պետք է քայլ առ քայլ նվա­զեցնի կախվա­ծությունը Ռուսաստա­նից՝ դիվերսիֆի­կացնե­լով էներգե­տիկ ռեսուրսնե­րը, զարգացնե­լով արև­ա­յին և ատո­մա­յին էներգե­տի­կան, ինչպես նաև նոր տնտե­սա­կան ուղղություննե­րը։

Արամ Սարգսյա­նը համե­մա­տեց Ռուսաստա­նի և Արևմուտքի առա­ջարկնե­րը Հայաստա­նի համար՝ նշե­լով, որ Ռուսաստա­նը խոսում է պարտադրանքի և սպառնա­լիքնե­րի լեզվով, մինչդեռ Արևմուտքը առա­ջարկում է զարգացման, դիվերսիֆի­կա­ցիա­յի և տեխնո­լո­գիա­կան առա­ջընթա­ցի ուղի։ Նա նշեց, որԱՄՆ‑ի և Հայաստա­նի միջև ստո­րագրված փաստաթղթե­րը վերա­բե­րում են գիտության զարգացմա­նը, կիսա­հա­ղորդիչնե­րի արտադրությա­նը, էներգե­տիկ նոր հզո­րություննե­րին և տարա­ծաշրջա­նա­յին լոգիստիկ նախագծե­րին։

Սարգսյա­նը կարև­ո­րեց «խաղա­ղության խաչմե­րուկ» գաղա­փա­րը՝ նշե­լով, որ այն Հայաստա­նի աշխարհագրա­կան դիրքը վերա­ծում է առա­վե­լության՝ կապե­լով Կենտրո­նա­կան Ասիան Եվրո­պա­յի հետ։ Նա համոզված է, որ այդ նախագծե­րը երկա­րա­ժամկետ հեռանկա­րում կբե­րեն Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության ամրապնդմա­նը։

Արամ Սարգսյա­նը եզրա­փա­կեց, որ Հայաստա­նը պետք է առաջնորդվի բացա­ռա­պես սեփա­կան պետա­կան շահե­րով։ Նրա համոզմամբ՝ 21-րդ դարը կարող է դառնալ Հայաստա­նի իրա­կան ինքնիշխա­նության դարը, եթե ժողո­վուրդը գիտակցված ընտրություն կատա­րի և մերժի այն նարա­տիվնե­րը, որոնք երկի­րը պահում են մեկ կենտրո­նից կախվա­ծության մեջ։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝