ՌԴ‑ն Միջամտում Է Երև­ան-Բաքու Հարա­բե­րություննե­րին՝ Վրաստա­նի Ձեռքե­րով

Սահմա­նա­պահնե­րի վերջին արտա­հայտություննե­րը՝ «գնա­ցեք ձեր Թրամփի ուղով», վկա­յում են, որ Վրաստա­նը փորձում է Ադրբե­ջա­նի համար փակ պահել գործող ճանա­պարհներն այնքան ժամա­նակ, քանի դեռ նոր երկա­թուղա­յին ուղին կառուցված չէ, ինչը նախա­տեսվում է ոչ շուտ քան երկու տարում։ 

Գեորգի Թումասյան

«Գիորգի Թումասյան» YouTube-յան ալի­քի տեսանյութում վրա­ցա­հայ հասա­րա­կա­կան գործիչ Գերո­գի Թումասյա­նը քննարկում է Վրաստան-Ադրբե­ջան և Վրաստան-Հայաստան հարա­բե­րություննե­րում ի հայտ եկած նոր սկանդա­լը: Տեսանյութի բովանդա­կությունը հիմնված է ադրբե­ջա­նա­կան պետա­կան լրատվա­մի­ջո­ցի՝ Minval.az‑ի հրա­պա­րակման վրա, որը քննա­դա­տում է Վրաստա­նին:

Թումասյանն ասաց, որ պատրաստվում է մանրա­մասն տեղե­կացնել, թե ինչ է տեղի ունե­նում, և նշեց, որ նման տեղե­կատվություն այլ աղբյուրնե­րում դեռևս գրե­թե անհնար է գտնել։ Նրա կարծի­քով՝ սա ևս մեկ անգամ ապա­ցուցում է իր աշխա­տանքի կարև­ո­րությունն ու յուրա­հատկությունը։

Նա հիշեցրեց, որ օրեր առաջ քննարկել էին ադրբե­ջա­նա­կան պաշտո­նա­կան ԶԼՄ «Կալիբր AZ»-ի հրա­պա­րա­կումնե­րը Վրաստա­նի կողմից ադրբե­ջա­նա­կան բեռնա­տարնե­րի սահմա­նա­փակման վերա­բերյալ։ Թումասյա­նը ասաց, որ այդ վերլուծությունն արդեն հասա­նե­լի է ալի­քում և լայն տարա­ծում է գտել՝ հավա­քե­լով ավե­լի քան հիսուն հազար դիտում։ Նա նշեց, որ պետք է անդրա­դառնալ Ադրբե­ջա­նի մեկ այլ պետա­կան ԶԼՄ՝ «Մինվալ AZ»-ի նոր հրա­պա­րակմա­նը, որը, ըստ նրա, արդեն լուրջ արձա­գանք է ստա­նում։ Թումասյա­նը նշեց վերնա­գի­րը․ «Վրաստա­նը խաղում է խաղա­ղության դեմ. Թբի­լի­սին փորձում է Բաքվի համբե­րությունը»։ Նա ընդգծեց, որ արդեն վերնագրից պարզ է դառնում քաղա­քա­կան լարվա­ծության էությունը։

Թումասյա­նը ներկա­յացրեց հոդվա­ծի բովանդա­կությունը՝ նշե­լով, որ վերջին ամիսնե­րին Բաքու-Թբի­լի­սի հարա­բե­րություննե­րը ջերմ չեն, և սա, ինչպես ընդգծեց նա, պարզա­պես տեխնի­կա­կան խնդիրնե­րի պատա­հա­կան շղթա չէ, այլ Վրաստա­նի փոփոխվող քաղա­քա­կան տրա­մա­բա­նության հետև­անք։ Նրա խոսքով՝ «Մինվալ AZ»-ը նկա­րագրում է, որ իրա­վի­ճա­կը Վրաստա­նի սահմա­նին մնում է լարված, և ադրբե­ջանցի վարորդնե­րը սեպտեմբե­րից բախվում են համա­կարգա­յին խոչընդոտնե­րի, որոնց լուծման համար, ինչպես նշեց Թումասյա­նը, Վրաստա­նը ո՛չ քաղա­քա­կան, ո՛չ տեխնի­կա­կան կամք չի դրսև­ո­րում։

Ավե­լին՝ նա նշեց, որ «Մինվալ AZ»-ը բացա­հայտում է Վրաստա­նի նոր քայլը, որը վերա­բե­րում է տարա­ծաշրջա­նի լոգիստիկ ճարտա­րա­պե­տությա­նը։ Թումասյա­նը ասաց, որ հոդվա­ծի համա­ձայն՝ Ադրբե­ջա­նը Վրաստա­նից ստա­ցել է անսպա­սե­լի բարձր գին՝ Գարդաբանի–Սադախլո 111 կմ երկա­թուղա­յին հատվա­ծով նավթամթերք տեղա­փո­խե­լու համար։ Ըստ նրա՝ Վրաստա­նը պահանջել է 92 դոլար մեկ տոննա­յի համար, ինչը կազմում է 0.82 դոլար մեկ տոննա/կմ‑ի համար։ Նա նշեց, որ սա 40 անգամ ավե­լի բարձր է, քան նույն տրա­մա­բա­նությամբ Ադրբե­ջա­նը սահմա­նում է իր տարածքում։

Թումասյա­նը ասաց, որ «Մինվալ AZ»-ը համե­մա­տում է նաև Վրաստա­նի սեփա­կան սակագնե­րը, ըստ որոնց՝ դեպի Բաթումի կամ Փոթի ադրբե­ջա­նա­կան նավթամթերքը տեղա­փոխվում է գրե­թե 20 անգամ պակաս վճա­րով։ Սա, ինչպես դիտարկում է նա, ադրբե­ջա­նա­կան աղբյուրնե­րում գնա­հատվում է որպես քաղա­քա­կան, ոչ թե կոմերցիոն որո­շում, որը Բաքվում ընկալվում է որպես անբարյացկամ քայլ։

Այնուհետև Թումասյա­նը նշեց, որ ըստ ադրբե­ջա­նա­կան աղբյուրնե­րի՝ նոյեմբե­րի 28-ին Գաբա­լա­յում Հայաստա­նի և Ադրբե­ջա­նի պատվի­րակնե­րը քննարկել են Հայաստա­նի համար ադրբե­ջա­նա­կան նավթի կամ նավթամթերքի մատա­կա­րարման հնա­րա­վո­րությունը՝ Վրաստա­նի տարածքով։ Նա ընդգծեց, որ սա նորություն է, բայց ունի իր տրա­մա­բա­նությունը։ Նրա կարծի­քով՝ Հայաստանն իսկա­պես փորձում է տնտե­սա­կան բաղադրի­չե­րով ամրապնդել խաղա­ղության օրա­կարգը և նվա­զեցնել Ռուսաստա­նի նավթա­յին կախվա­ծությունը՝ ստանձնե­լով նոր, հավա­սա­րակշռող ուղություններ։ Թումասյանն ավե­լացրեց, որ նման համա­գործակցությունը կարող է փոխշա­հա­վետ լինել երկու երկրնե­րի համար՝ Հայաստա­նը կարո­ղա­նա գնել նավթամթերք, իսկ Ադրբե­ջա­նը՝ վաճա­ռել կամ անցկացնել Հայաստա­նով դեպի ԵՄ շուկա, ինչպես անում է Վրաստա­նի հետ։

Այնուհետև նա հարցադրեց՝ ինչո՞ւ է Վրաստա­նը նման վարքա­գիծ դրսև­ո­րում։ Թումասյա­նը նշեց, որ իր համոզմամբ սա ռուսա­կան ուղղորդում է։ Նա ասաց, որ Ռուսաստա­նը շահագրգռված է արգե­լա­փա­կել Հայաստա­նի և Ադրբե­ջա­նի միջև ձևա­վորվող տնտե­սա­կան ուղի­նե­րը և Վրաստա­նի միջո­ցով ստեղծել լոգիստիկ խոչընդոտներ, որպեսզի տարա­ծաշրջա­նը կախված մնա ռուսա­կան վերահսկո­ղությունից։

Թումասյա­նը հիշեցրեց, որ սահմա­նա­պահնե­րի վերջին արտա­հայտություննե­րը՝ «գնա­ցեք ձեր Թրամփի ուղով», վկա­յում են, որ Վրաստա­նը փորձում է Ադրբե­ջա­նի համար փակ պահել գործող ճանա­պարհներն այնքան ժամա­նակ, քանի դեռ նոր երկա­թուղա­յին ուղին կառուցված չէ, ինչը նախա­տեսվում է ոչ շուտ քան երկու տարում։ Նրա կարծի­քով՝ սա հենց այն պատճա­ռով է, որ Ռուսաստա­նը լիո­վին վերահսկում է Վրաստա­նի ռազմա­վա­րա­կան ոլորտնե­րը։

Վերջում Թումասյա­նը նշեց, որ այս իրա­վի­ճա­կը խորքա­յին հետև­անքներ կարող է ունե­նալ տարա­ծաշրջա­նի խաղա­ղության գործընթա­ցի համար և ընդգծեց, որ անհրա­ժեշտ է  խորքա­յին վերլուծություն, քանի որ խնդի­րը վերա­բե­րում է ոչ միայն տնտե­սա­կան ուղի­նե­րին, այլ տարա­ծաշրջա­նա­յին անվտանգության ընդհա­նուր ճարտա­րա­պե­տությա­նը։

Տեսանյութն ամբողջությամբ՝