Համա­գործակցություն Գրե­թե Մեկ Դարի Հեռանկա­րով

Նրա խոսքով՝ Միացյալ Նահանգնե­րի ներկա­յությունն այդ «միջին միջանցքում» առա­վե­լա­գույնս ապա­հովված է հենց Հայաստա­նի միջո­ցով, ինչը Հայաստա­նին տալիս է հենա­կե­տա­յին նշա­նա­կություն ԱՄՆ ռազմա­վա­րության մեջ։

Ռուբեն Մեհրաբյան

Noyan Tapan TV‑ն զրուցել է «Հանուն Հանրա­պե­տություն» կուսակցության փոխնա­խա­գահ Ռուբեն Մեհրաբյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկումներ են արվել Հայաստա­նի արտա­քին և ներքին քաղա­քա­կա­նության առանցքա­յին հարցե­րի շուրջ: Կարև­որվել է Հայաստան-ԱՄՆ նոր ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րությունը, որը դիտարկվում է որպես երկրի անվտանգության և տնտե­սա­կան զարգացման երկա­րա­ժամկետ երաշխիք: Մեհրաբյանն ընդգծում է, որ Հայաստա­նը դառնում է ԱՄՆ‑ի համար հենա­կե­տա­յին նշա­նա­կություն ունե­ցող տարա­ծաշրջա­նա­յին առանցք, ինչը թույլ է տալիս չեզո­քացնել Ռուսաստա­նի և Ադրբե­ջա­նի կողմից բանեցվող ճնշումնե­րը:

Ռուբեն Մեհրաբյա­նը նշեց, որ հայ-ամե­րիկյան տվյալ փաստա­թուղթը ստո­րագրվել է հայ-ամե­րիկյան ռազմա­վա­րա­կան գործընկե­րության խարտիա­յի ընդունումից ուղիղ մեկ տարի անց ։ Նրա խոսքով՝ խարտիան ձևա­վորվել էր Բայդե­նի վարչա­կազմի օրոք, իսկ Թրամփի վարչա­կազմը մեկ տարի անց հստա­կեցրել է դրա առանցքա­յին ուղղություննե­րից մեկը։

Մեհրաբյա­նը ասաց, որ խոսքը վերա­բե­րում է ենթա­կա­ռուցվածքա­յին խոշոր ներդրումնե­րին, որտեղ ֆինանսա­կան հիմնա­կան բեռը կրում է ամե­րիկյան կողմը, իսկ հայկա­կան կողմի ներդրումը իր սուվե­րեն իրա­վունքներն են՝ հողը, գույքը և վերահսկո­ղությունը։ Նրա գնա­հատմամբ՝ 26% հայկա­կան և 74% ամե­րիկյան բաժնե­մա­սե­րի համա­մասնությունը տվյալ փուլում առա­վե­լա­գույնն է, ինչին հնա­րա­վոր էր հասնել։Պայմանավորվածությունը նախա­տեսված է 49 տարով՝ ևս 50 տարով երկա­րաձգման հնա­րա­վո­րությամբ, ինչից հետո Հայաստա­նի բաժնե­մա­սը կդառնա 49%։ Նրա խոսքով՝ սա փաստա­ցի առա­ջի­կա մեկ դարի համար ռազմա­վա­րա­կան, խորքա­յին պայմա­նա­վորվա­ծություն է Հայաստա­նի և Միացյալ Նահանգնե­րի միջև, որն իր արժե­քով շատ ավե­լի կարև­որ է, քան տոկոսնե­րի թվա­բա­նա­կան հարա­բե­րակցությունը։

Ռուբեն Մեհրաբյա­նը դիտարկում է, որ այս ծրագրի արդյունքում Հայաստա­նը դառնում է միջտա­րա­ծաշրջա­նա­յին և միջմայրցա­մա­քա­յին հաղորդակցության առանցքա­յին հանգույց՝ նաև ԱՄՆ շահե­րի տեսանկյունից։ Նրա խոսքով՝ Միացյալ Նահանգնե­րի ներկա­յությունն այդ «միջին միջանցքում» առա­վե­լա­գույնս ապա­հովված է հենց Հայաստա­նի միջո­ցով, ինչը Հայաստա­նին տալիս է հենա­կե­տա­յին նշա­նա­կություն ԱՄՆ ռազմա­վա­րության մեջ։ Դա նշա­նա­կում է ոչ միայն անվտանգություն, այլև երաշխա­վորված զարգա­ցում, ներդրումներ և խաղա­ղություն։ Նրա կարծի­քով՝ այս գործընթա­ցը նաև նպաստե­լու է սահմա­նա­զատման ու սահմա­նագծման շարունակմա­նը և օկուպացված տարածքնե­րից ազատմա­նը, քանի որ Ադրբե­ջա­նը որևէ իրա­վա­կան հիմք չունի այլ դիրքո­րո­շում դրսև­ո­րե­լու։

Քաղա­քա­կան վերլուծա­բա­նը ընդգծեց, որ Ադրբե­ջա­նի և Թուրքիա­յի արձա­գանքնե­րը հիմնա­կա­նում պայմա­նա­վորված են մտա­հո­գություննե­րով, ոչ թե հակադրությամբ։ Նա նշեց, որ Ադրբե­ջա­նի ԱԳՆ‑ն պաշտո­նա­պես ողջունե­լէ փաստա­թուղթը, իսկ Թուրքիա­յի արտգործնա­խա­րա­րը՝ ընդհա­նուր առմամբ դրա­կան դիրքո­րո­շում է արտա­հայտել՝ շեշտե­լով կարճա­ժամկետ, հաղթա­հա­րե­լի խոչընդոտնե­րը։

Ռուբեն Մեհրաբյա­նը ասաց, որ պետություննե­րը կարող են ունե­նալ իրենց նախա­պատվություննե­րը և դրանք արտա­հայտել, սակայն դա որևէ ազդե­ցություն չի կարող ունե­նալ Հայաստա­նի ընտրություննե­րի վրա։ Նրա խոսքով՝ ընտրություննե­րը բացա­ռա­պես Հայաստա­նի ներքին գործն են։ Թե՛ Անկա­րան, թե՛ Բաքուն ստիպված են հաշվի նստել ստեղծված իրո­ղության հետ, քանի որայլ սցե­նար պարզա­պես գոյություն չունի։ Նրա դիտարկմամբ՝ այս փաստաթղթով չեզո­քացվել է Ադրբե­ջա­նի ուժա­յին առա­վե­լությունը Հայաստա­նի նկատմամբ, որը նախկի­նում օգտա­գործվել է նաև Ռուսաստա­նի կողմից որպես ճնշման գործիք։ Նույնը վերա­բե­րում է նաև Ռուսաստա­նին․ այլընտրանք պարզա­պես չկա։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստա­նի արձա­գանքը ցավոտ է լինե­լու, քանի որ այն տասնամյակներ շարունակ ապրել է «ֆանտո­մա­յին ցավե­րով» և Հայաստա­նը դիտարկել որպես ժամա­նա­կա­վո­րա­պես կորցրած տարածք։ Մեհրաբյա­նը ընդգծեց, որ այդ հաշվարկը այլևս չի աշխա­տում։

Քաղա­քա­կան վերլուծա­բա­նը ասաց, որ Հայաստա­նը փաստա­ցի դուրս է գալիս ՀԱՊԿ‑ի և ԵԱՏՄ‑ի տրա­մա­բա­նությունից, իսկ այդ ընտրությունն արդեն կատարված է։ Նրա խոսքով՝ այժմ ընթա­նում է այդ ընտրության վերջնա­կան ձևա­կերպման փուլը։ Մեհրաբյա­նը համոզված է, որ Հայաստա­նը ոչ ՀԱՊԿ-ում, ոչ ԵԱՏՄ-ում անե­լիք չունի։

Ռուսաստա­նը դեգրա­դացվում է բոլոր պարա­մետրե­րով, և միջազգա­յին պատժա­մի­ջոցնե­րի պայմաննե­րում նպա­տա­կա­հարմար է հնա­րա­վո­րինս հեռու մնալ նրա­նից։ Նրա խոսքով՝ կուսակցությունն այդ գործընթա­ցը անհրա­ժեշտ է համա­րում իրա­կա­նացնել որքան հնա­րա­վոր է շուտ՝ նորհ նարա­վո­րություններ բացե­լու համար արևմտյան գործընկերնե­րի հետ հարա­բե­րություննե­րի խորացման ուղղությամբ։

Անդրա­դառնա­լով Իրա­նին՝ Ռուբեն Մեհրաբյա­նը նշեց, որ այնտեղ տեղի են ունե­ցել աննա­խա­դեպ մասշտա­բի բողո­քի ալիքներ, որոնք ճնշվել են զանգվա­ծա­յին բռնություննե­րով։ Նրա խոսքով՝ խոսքը կարող է լինել հազա­րա­վոր զոհե­րի և ձերբա­կալվածնե­րի մասին, իսկ տնտե­սա­կան վիճա­կը այդ ճնշումնե­րով չի կարող շտկվել։ Իրա­նում բողո­քի շարժումնե­րը ժամա­նա­կա­վոր ճնշվել են, բայց պատճառնե­րը չեն վերա­ցել։ Նա ընդգծեց, որ առանց քաղա­քա­կան բազիսի(պատվանդան) փոփո­խության ֆինանսա­կան հոսքեր չեն լինե­լու, իսկ առանց դրա՝ նոր բողոքնե­րը անխուսա­փե­լի են։

Իրա­նի քաղա­քա­կան ռեժի­մը չի կարող մնալ նույնը՝ հաշվի առնե­լով երի­տա­սարդ բնակչության և ծերա­ցած իշխա­նության միջև խորա­ցող խզումը։ Նրա խոսքով՝ փոփո­խություննե­րի ձևն ու ժամա­նա­կը դեռ անհայտ են, սակայն դրանք անխուսա­փե­լի են։Իրանի դեսպա­նի հայտա­րա­րություննե­րի վերա­բերյալ Մեհրաբյա­նը ասաց, որ դրանք, ամե­նայն հավա­նա­կա­նությամբ, պայմա­նա­վորված են անփորձությամբ և չեն եղել Թեհրա­նի պաշտո­նա­կան հանձնա­րա­րություն։ Նա դրա­կան գնա­հա­տեց Հայաստա­նի արձա­գանքը՝ այն համա­րե­լով նրբանկատ և հավա­սա­րակշռված։

Ռուբեն Մեհրաբյա­նը նշեց, որ կաթո­ղի­կո­սի հարցը վերածվել է ներքին և արտա­քին քաղա­քա­կան օրա­կարգե­րը տորպե­դա­հա­րող գործո­նի։ Նրա խոսքով՝ խնդի­րը պետք է լուծվի քաղա­քա­կան ճնշման միջո­ցով՝ հանգեցնե­լով հրա­ժա­րա­կա­նի, իսկ այլ տարբե­րա­կի դեպքում հնա­րա­վոր են նաև իրա­վա­կան գործընթացներ։

Պարգև­ավճարնե­րի թեմա­յով Մեհրաբյա­նը ասաց, որ դրանք ինքնին կոռուպցիա չեն կարող համարվել։ Նրա կարծի­քով՝ պատասխա­նա­տու և սթափկա­ռա­վա­րումն ունի իր գինը, և հասա­րա­կությունը վճա­րում է այդ գինը՝ արդյունա­վետ պետա­կան կառա­վարման համար։ Նա ընդգծեց, որ բարձր աշխա­տա­վարձը նաև ազնվության և անա­չա­ռության երաշխիք է։

Միա­ժա­մա­նակ Մեհրաբյա­նը նշեց, որ իշխա­նությունը պետք է նման որո­շումնե­րը նախա­պես բացատրի հանրությա­նը՝ ռազմա­վա­րա­կան հաղորդակցությունը դարձնե­լով թափանցիկ և կանխե­լով ավե­լորդ շահարկումնե­րը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝