Ոչինչ Եվ Ոչ Ոք Պետությունից Վեր Չէ

Ներկա­յումս կարև­որ է քաղա­քա­կան գործընթացնե­րը գնա­հա­տել ոչ թե հին կարգա­խոսնե­րով, այլ պետա­կան շահի տեսանկյունից։ Ցանկա­ցած քաղա­քա­կան ուժ պետք է առաջնորդվի Հայաստա­նի պետա­կան շահե­րով և ինքնիշխա­նության ամրապնդմամբ, այլ ոչ թե արտա­քին կամ գաղա­փա­րա­կան կաղա­պարնե­րով։

Կայծ Մինասյան

1inTV‑ն զրուցել է ֆրանսա­հայ  քաղա­քա­գետ Կայծ Մինասյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է հայաստանյան պետա­կա­նության և ավանդա­կան կառույցնե­րի, մասնա­վո­րա­պես՝ Հայ Յեղա­փո­խա­կան Դաշնակցության ու Եկե­ղե­ցու միջև առկա բարդ փոխհա­րա­բե­րություննե­րը։ Քաղա­քա­գետ Կայծ Մինասյա­նը վերլուծում է ինքնիշխան պետության գաղա­փա­րը, որն այսօրվա իշխա­նություննե­րը փորձում են վեր դասել կուսակցա­կան կամ կրո­նա­կան շահե­րից՝ ձգտե­լով կանխել այդ հաստա­տություննե­րի դուրս մնա­լը պետա­կան համա­կարգից։ Հեղի­նա­կը շեշտում է պատմա­կան տրանսֆորմա­ցիա­նե­րի կարև­ո­րությունը՝ նշե­լով, որ Դաշնակցության ներսում «չափա­վո­րա­կան» թևի բացա­կա­յությունը հանգեցրել է արմա­տա­կան մոտե­ցումնե­րի գերա­կա­յության։ Վերջնա­կան նպա­տակն է հասկա­նալ, թե ինչպես կարող են այս կառույցնե­րը ծառա­յել բացա­ռա­պես հայկա­կան պետա­կան շահին՝ հրա­ժարվե­լով անցյա­լի ֆեդե­րա­ցիոն կամ օտա­րա­մետ հայե­ցա­կարգե­րից։

Կայծ Մինասյա­նը նշեց, որ երկար ժամա­նակ ուսումնա­սի­րում է Հայ հեղա­փո­խա­կան դաշնակցությունը՝ թե՛ որպես գաղա­փա­րա­խո­սություն, թե՛ որպես քաղա­քա­կան երև­ույթ։ Նա ասաց, որ ամեն օր կարդում է կուսակցության մամուլն ու գրա­կա­նությունը՝ փորձե­լով հասկա­նալ դրա գաղա­փա­րա­կան հիմքե­րը, պատմա­կան զարգա­ցումնե­րը և ներկա քաղա­քա­կան դիրքա­վո­րումը։

Մինասյա­նը դիտարկում է, որ այսօր Հայաստա­նում ընթա­նում է պետա­կա­նության և ինքնիշխա­նության ամրապնդման գործընթաց, և այդ ֆոնին, նրա կարծի­քով, փորձեր են արվում քաղա­քա­կան դաշտ բերել երկու ավանդա­կան հաստա­տություններ՝ եկե­ղե­ցին և Դաշնակցությունը։ Քաղա­քա­գե­տը կարծում է, որ պատմա­կա­նո­րեն այս կառույցնե­րը ձևա­վորվել են այն ժամա­նա­կաշրջա­նում, երբ հայկա­կան պետա­կա­նություն չկար, և նրանք գործել են ազգա­յին ինքնության պահպանման շրջա­նա­կում։

Նա նշեց, որ Դաշնակցության սկզբնա­կան գաղա­փա­րա­խո­սությունը կապված էր ոչ միայն ազգա­յին պայքա­րի, այլ նաև ֆեդե­րա­տիվ միություննե­րի գաղա­փա­րի հետ։ Նրա խոսքով՝ այդ ժամա­նակ աշխարհի շատ ժողո­վուրդներ պետա­կա­նություն չունեին, և նման ծրագրե­րը դիտվում էին որպես բնա­կան քաղա­քա­կան ուղի։ Մինասյա­նը ասաց, որ հետա­գա­յում այդ գաղա­փարնե­րը տարբեր կերպ են մեկնա­բանվել և կիրառվել, իսկ կուսակցության ներսում ձևա­վորվել են տարբեր ուղղություններ ու մոտե­ցումներ։

Քաղա­քա­գե­տը ընդգծեց, որ պատմության ընթացքում Դաշնակցության մեջ եղել են ինչպես չափա­վոր, այնպես էլ ավե­լի կոշտ դիրքո­րո­շում ունե­ցող գործիչներ։ Նրա կարծի­քով՝ անհրա­ժեշտ է տարբե­րել այդ շերտե­րը և հասկա­նալ, թե որոնք էին պետա­կա­նության կառուցման կողմնա­կիցնե­րը, իսկ որոնք՝ գաղա­փա­րա­կան առա­վել կոշտ ուղղություննե­րի ներկա­յա­ցուցիչներ։ Նա նշեց, որ 1918 թվա­կա­նի անկա­խության շրջա­նում կուսակցության ներսում հենց պետա­կան մտա­ծո­ղություն ունե­ցող գործիչներն էին որո­շիչ դեր խաղում։

Մինասյա­նը նաև դիտարկեց, որ ներկա­յումս կարև­որ է քաղա­քա­կան գործընթացնե­րը գնա­հա­տել ոչ թե հին կարգա­խոսնե­րով, այլ պետա­կան շահի տեսանկյունից։ Նա կարծում է, որ ցանկա­ցած քաղա­քա­կան ուժ պետք է առաջնորդվի Հայաստա­նի պետա­կան շահե­րով և ինքնիշխա­նության ամրապնդմամբ, այլ ոչ թե արտա­քին կամ գաղա­փա­րա­կան կաղա­պարնե­րով։

Քաղա­քա­գե­տը հավե­լեց, որ կազմա­կերպություննե­րի ներսում երբեմն կարող են ձևա­վորվել փակ կառա­վարման մթնո­լորտներ, ինչը, նրա խոսքով, վտանգա­վոր է առողջ քաղա­քա­կան զարգացման համար։ Նա նշեց, որ անհրա­ժեշտ է պատասխա­նա­տու և մտածված քաղա­քա­կա­նություն, ինչպես նաև ներքին քննարկումնե­րի բացություն։

Ամփո­փե­լով՝ Մինասյա­նը շեշտեց, որ Հայաստա­նի համար այսօր գլխա­վոր խնդի­րը կայուն պետա­կան համա­կարգի ամրապնդումն է։ Նրա համոզմամբ՝ քաղա­քա­կան ուժե­րը պետք է հարմարվեն ինքնիշխան պետության տրա­մա­բա­նությա­նը և գործեն այդ շրջա­նա­կում։