Պատասխա­նա­տուն Վեոլիա՞ն Է, Թե՞ Պետությունը

Մշակվել է շուրջ 250 միլիոն դոլար արժո­ղությամբ եռա­փուլ ծրա­գիր՝ Ասիա­կան զարգացման բանկի աջակցությամբ։ Առա­ջին փուլում նախա­տեսվում է Գավառ, Մարտունի և Վարդե­նիս համայնքնե­րի կոյուղա­տար համա­կարգե­րի արդիա­կա­նա­ցում և կենսա­բա­նա­կան մաքրման կայաննե­րի ներդրում։ Նրա գնա­հատմամբ՝ ծրա­գի­րը կարող է իրա­կա­նացվել մոտ 5 տարվա ընթացքում։

Արա­մազդ Ղալամքարյան

Civilnet‑ը զրուցել է ՀՀ տարածքա­յին կառա­վարման և ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի նախա­րա­րության ջրա­յին կոմի­տեի նախա­գահ Արա­մազդ Ղալամքարյա­նի հետ։Զրույցի ընթացքում քննարկվել է Հայաստա­նի ջրա­յին ոլորտի կառա­վարման հիմնախնդիրնե­րը՝ կենտրո­նա­նա­լով «Վեո­լիա Ջուր» ընկե­րության և պետության միջև առկա պատասխա­նատվության բաշխման վրա։ Ջրա­յին կոմի­տեի նախա­գա­հը պարզա­բա­նում է, որ սպասվող ջրանջա­տումնե­րի սուր ճգնա­ժա­մը կանխվել է կառա­վա­րության միջամտությամբ, որը նպա­տակ ունի ինտենսի­վացնել կապի­տալ ներդրումնե­րը և արդիա­կա­նացնել խիստ մաշված ենթա­կա­ռուցվածքնե­րը։ Տեքստում առանցքա­յին տեղ են զբա­ղեցնում ջրա­յին ռեսուրսնե­րի կորստի կրճա­տումը, նոր ջրամբարնե­րի կառուցումը և Սևա­նա լճի էկո­հա­մա­կարգի պահպանմանն ուղղված կեղտաջրե­րի մաքրման ծրագրե­րը։

Արա­մազդ Ղալամքարյա­նը նշեց, որ ջրա­մա­տա­կա­րարման ժամա­նա­կա­ցույցի շուրջ ստեղծված իրա­վի­ճա­կում օբյեկտիվ իրա­կա­նությունը չի փոխվել․ ջրաբյուրնե­րում ջրի ծավալնե­րը վերջին 7–10 տարի­նե­րին նվա­զել են մոտ 24–25 տոկո­սով, աճել է կառուցա­պա­տումը, մեծա­ցել է սպա­ռումը։ Նրա խոսքով՝ խնդի­րը պայմա­նա­վորված է նաև հնա­մաշ ենթա­կա­ռուցվածքնե­րով և համա­կարգում առկա բարձր կորուստնե­րով։

Ղալամքարյա­նը դիտարկեց, որ կառա­վա­րությունը նպա­տակ ունի ինտենսի­վացնել արդեն ընթա­ցող կապի­տալ աշխա­տանքնե­րը, արա­գացնել կապա­լա­ռունե­րի կողմից իրա­կա­նացվող ծրագրե­րը և որոշ նախագծեր ավարտել մինչև ամառ։ Նա ասաց, որ նախա­տեսվում է տարե­կան առնվազն 11 միլիարդ դրա­մի կապի­տալ ներդրում, ինչի արդյունքում հնա­րա­վոր կլի­նի խնա­յել մոտ 150–160 լիտր վայրկյան ջուր, իսկ երկու տարվա ընթացքում՝ շուրջ 300 լիտր վայրկյան, ինչը կարող է Երև­ա­նում ջրա­մա­տա­կա­րարման ռեժի­մը երկա­րացնել մոտ 4 ժամով։

Ջրա­յին կոմի­տեի նախա­գա­հը պարզա­բա­նեց, որ գիշե­րա­յին անջա­տումնե­րը պայմա­նա­վորված են ջրա­վա­զաննե­րում ջրի կուտակման անհրա­ժեշտությամբ։ Նրա խոսքով՝ եթե գիշե­րը ջուրը չանջատվի, համա­կարգա­յին կորուստնե­րի պատճա­ռով ջրա­վա­զաննե­րը չեն լցվի բավա­րար չափով, և ցերե­կա­յին ժամե­րին խնդիրներ կառա­ջա­նան։ Ղալամքարյա­նը նշեց, որ խմե­լու ջրի ոլորտում կորուստնե­րը գնա­հատվում են մոտ 45 տոկոս։

Արա­մազդ Ղալամքարյա­նը կարև­ո­րեց այն հանգա­մանքը, որ «Վեո­լիա Ջուր» ընկե­րությունը պայմա­նագրով պարտա­վոր չէ ապա­հո­վել 24-ժամյա ջրա­մա­տա­կա­րա­րում։ Նրա խոսքով՝ պայմա­նագրով սահմանված է միջի­նացված ցուցա­նիշ, որը ներկա­յումս Երև­ա­նում կազմում է շուրջ 23 ժամ տարե­կան միջին հաշվարկով։ Նա ընդգծեց նաև, որ ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի սեփա­կա­նա­տե­րը պետությունն է, և կապի­տալ ներդրումնե­րի հիմնա­կան պատասխա­նատվությունը պետության վրա է, թեև վերջին տարի­նե­րին ներդրումնե­րը իրա­կա­նացվում են համա­տեղ ձևա­չա­փով։

Ղալամքարյա­նը հայտնեց, որ հայտնա­բերվել են նոր ջրաբյուրներ, և երկու շաբաթվա ընթացքում կներկա­յացվի բարե­լավված ժամա­նա­կա­ցույց։ Նա կարծում է, որ հնա­րա­վոր է 7‑ժամյա անջա­տումնե­րը կրճա­տել մինչև 3–4 ժամ՝ ռեսուրսնե­րի համախմբման և արա­գացված աշխա­տանքի պայմաննե­րում։

Խոսե­լով ոլորտի ընդհա­նուր խնդիրնե­րի մասին՝ ջրա­յին կոմի­տեի նախա­գա­հը շեշտեց մարդկա­յին ռեսուրսի պակա­սը՝ նշե­լով, որ որակյալ կադրե­րի սուր դեֆի­ցիտ կա հանրա­յին կառա­վարման համա­կարգում։ Նա ընդգծեց նաև տվյալնե­րի պակա­սը, կառա­վարման թերություննե­րը, ջրա­գո­ղության և ջրի ոչ խնա­յող օգտա­գործման խնդիրնե­րը։

Ղալամքարյա­նը անդրա­դարձավ նաև ջրամբա­րա­շի­նությա­նը՝ նշե­լով, որ ներկա­յումս հաստատված է 5 ջրամբա­րի ծրա­գիր՝ շուրջ 43 միլիարդ դրամ բյուջեով, ևս 9‑ը ներառված են կառա­վա­րության ծրագրում։ Նրա խոսքով՝ Վեդիի ջրամբա­րը ամե­նա­մոտն է շահա­գործման հանձնվե­լուն, իսկ Կապսիի ջրամբա­րի դեպքում պայմա­նա­գի­րը խզվել է կապա­լա­ռուի հետ՝ կատա­րո­ղա­կա­նի ցածր մակարդա­կի պատճա­ռով, և նախա­տեսվում է նոր մրցույթ։

Սևա­նի ավա­զա­նի կեղտաջրե­րի խնդրի վերա­բերյալ Ղալամքարյա­նը նշեց, որ մշակվել է շուրջ 250 միլիոնդո­լար արժո­ղությամբ եռա­փուլ ծրա­գիր՝ Ասիա­կան զարգացման բանկի աջակցությամբ։ Առա­ջին փուլում նախա­տեսվում է Գավառ, Մարտունի և Վարդե­նիս համայնքնե­րի կոյուղա­տար համա­կարգե­րի արդիա­կա­նա­ցում և կենսա­բա­նա­կան մաքրման կայաննե­րի ներդրում։ Նրա գնա­հատմամբ՝ ծրա­գի­րը կարող է իրա­կա­նացվել մոտ 5 տարվա ընթացքում։

Արա­մազդ Ղալամքարյա­նը նաև պարզա­բա­նեց, որ պետությունը «Վեո­լիա Ջուր»-ին սուբսի­դիա չի տրա­մադրում, սակայն վարձա­կա­լության վճարնե­րի մի մասը վերա­դարձվում է ընկե­րությա­նը՝ պայմա­նով, որ այդ միջոցնե­րը կուղղվեն ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի արդիա­կա­նացմա­նը։ Նա նշեց, որ սակագնի հարցը ևս ռազմա­վա­րա­կան քննարկման կարիք ունի, հատկա­պես կոյուղա­տար համա­կարգե­րի մեծա­ծա­վալ ներդրումնե­րի համա­տեքստում։

Ղալամքարյա­նը եզրա­փա­կեց, որ կառա­վա­րությունը պատրաստ է կրել պատասխա­նատվություն և համախմբել ռեսուրսնե­րը, որպեսզի ամա­ռա­յին սեզո­նին հնա­րա­վո­րինս նվա­զա­գույնի հասցվեն ջրանջա­տումնե­րը և քաղա­քա­ցի­նե­րը քիչ զգան սահմա­նա­փա­կումնե­րի ազդե­ցությունը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝