Ընդդի­մության «Փողի Մրցա­վազքը»

Իրա­կան ընտրարշա­վը դեռ չի սկսվել, սակայն արդեն տեսա­նե­լի է քաղա­քա­կան ուժե­րի միջև ֆինանսա­կան անհա­վա­սա­րությունը։ Ընտրա­կան գործընթա­ցում մեծ դեր են խաղում ֆինանսա­կան ռեսուրսնե­րը, և այս մրցակցությունը վերածվել է «փողի մրցա­վազքի»։   

Արամ Սարգսյան

FactorTV‑ն զրուցել է «Հանրա­պե­տություն» կուսակցության նախա­գահ Արամ սարգսյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվել են Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան մարտահրա­վերնե­րը՝ առանձնա­կի շեշտադրե­լով 1999թ. հոկտեմբե­րի 27‑ի ոճրա­գործության չբա­ցա­հայտված արտա­քին հետքը և Ռուսաստա­նի հավա­նա­կան ներգրավվա­ծությունը։ Արամ Սարգսյա­նը պնդում է, որ գործա­րար Սամվել Կարա­պետյա­նի քաղա­քա­կան ուժի գրանցումը պետք է մերժվի, քանի որ այն ներկա­յացնում է օտա­րերկրյա կապի­տա­լի ազդե­ցությունը և խաթա­րում է ընտրա­կան հավա­սա­րությունը։ Հեղի­նա­կը հստա­կեցնում է իր տարանջա­տումը գործող իշխա­նությունից՝ առաջ քաշե­լով լիարժեք արևմտա­մետ վեկտո­րի և կառա­վարման նախա­գա­հա­կան համա­կարգի անհրա­ժեշտությունը։

Արամ Սարգսյա­նը նշեց, որ ինքը երբեք չի ասել, թե 1999-ին ԱԺ ահա­բեկչությունը հեշտ կբա­ցա­հայտվի։ Նրա խոսքով՝ քանի դեռ գործի արտա­քին քաղա­քա­կան հետքը չի ուսումնա­սիրվել, հատկա­պես այն հայտա­րա­րություննե­րը, որոնք արել էր Ալեքսանդր Լիտվի­նենկոն՝ ռուսա­կան հատուկ ծառա­յություննե­րի հնա­րա­վոր մասնակցության մասին, գործը չի կարե­լի համա­րել ամբողջությամբ բացա­հայտված։ Սարգսյա­նը հիշեցրեց, որ նախկին իշխա­նություննե­րի օրոք անգամ Հանրա­պե­տա­կան կուսակցության ներկա­յա­ցուցիչնե­րը՝ այդ թվում Անդրա­նիկՄարգարյա­նը և Գալուստ Սահակյա­նը խոսել են արտա­քին հետքի հնա­րա­վո­րության մասին։

Քաղա­քա­կան գործի­չը կարծում է, որ ներկա­յիս հայ-ռուսա­կան հարա­բե­րություննե­րի պայմաննե­րում Հայաստա­նի անվտանգության մարմիննե­րի կողմից ռուսա­կան հատուկ ծառա­յություննե­րի արխիվնե­րից տեղե­կատվություն ստա­նա­լը գրե­թե անհնար է։ Նրա դիտարկմամբ՝ մինչև Ռուսաստա­նում իրա­կան իշխա­նա­փո­խություն տեղի չունե­նա, ինչպես եղել է Ստա­լի­նից հետո Խրուշչո­վի ժամա­նակ կամ ավե­լի ուշ Գորբա­չո­վի «գլասնոստի»(հրապարակայնություն,) տարի­նե­րին, նման քաղա­քա­կան հանցա­գործության ամբողջա­կան բացա­հայտումը շատ դժվար կլի­նի։

1999‑ի ահա­բեկչության մասին Սարգսյա­նը նշեց, որ եթե արտա­քին հետքի վերա­բերյալ կասկածնե­րը չեն ստուգվել, ապա ակնհայտ է, որ գործի բանա­լին միայն Հայաստա­նի ներսում չէ։ Նա ընդգծեց, որ հանցա­գործության կատա­րողնե­րը եղել են Հայաստա­նում, սակայն առանց ներքին աջակցության նման գործո­ղություն իրա­կա­նացնե­լը հնա­րա­վոր չէր, հատկա­պես Ազգա­յին ժողո­վի շենքում, որը պետք է լիներ ամե­նա­պաշտպանված վայրե­րից մեկը։

Արամ Սարգսյա­նը պատմեց, որ գործի շրջա­նա­կում ինքն էլ է մի քանի անգամ հարցաքննվել՝ թե՛ նախկին իշխա­նություննե­րի օրոք, թե՛ ներկա­յիս իշխա­նության ժամա­նակ։ Նրա խոսքով՝ գործի բացա­հայտումը հատկա­պես բարդա­ցավ, որովհետև այն «տաք հետքե­րով» ամբողջությամբ չի բացա­հայտվել։ Նա ընդգծեց, որ իրա­վա­բաննե­րը գիտեն՝ եթե նման գործը մեկ ամսվա ընթացքում չի բացա­հայտվում, ապա դրա բացա­հայտման հավա­նա­կա­նությունը զգա­լիո­րեն նվա­զում է։ Իսկ այժմ անցել է արդեն 26 տարի, և շատ կարև­որ վկա­ներ մահա­ցել են, արտա­գաղթել կամ այլևս հասա­նե­լի չեն։

Սարգսյա­նը նաև անդրա­դարձավ քննության ընթացքին՝ նշե­լով, որ մինչև 2000 թվա­կա­նի մայի­սի 2‑ը տրված ցուցմունքնե­րում մեղադրանքներ կային նախա­գա­հի աշխա­տա­կազմի ղեկա­վար Ալեքսան Հարությունյա­նի հասցեին և դրանք ուղղվում էին դեպի նախա­գա­հա­կան, այդ թվում՝ դեպի Ռոբերտ Քոչարյան։ Նրա խոսքով՝ իրեն պաշտո­նից հեռացնե­լուց հետո Ալեքսան Հարությունյա­նը ազատ արձակվեց, իսկ մեղադրյալնե­րը հայտա­րա­րե­ցին, թե նախկին ցուցմունքնե­րը տվել են ճնշումնե­րի տակ։ Սակայն, Սարգսյա­նի պնդմամբ, հետա­գա­յում պարզվեց, որ այդպի­սի ճնշումներ չեն եղել, բայց դատա­րա­նը հիմք ընդունեց ավե­լի ուշ տրված ցուցմունքնե­րը։

Քաղա­քա­կան գործի­չը կարծում է, որ Հայաստա­նի ներկա­յիս աշխարհա­քա­ղա­քա­կան և տնտե­սա­կան կախվա­ծության պայմաննե­րում Ռուսաստա­նի հետ նման առճա­կատման գնա­լը արդյունա­վետ չի լինի, քանի որ անհրա­ժեշտ տեղե­կություննե­րը միևնույն է չեն տրա­մադրվի։

Արամ Սարգսյա­նը անդրա­դարձավ նաև իր հայտա­րա­րություննե­րին, թե «պետք է հաղթի» Ռոբերտ Քոչարյա­նին։ Նա ընդգծեց, որ խոսքը չի վերա­բե­րում անձնա­կան հակա­մարտությա­նը։ Սարգսյա­նի խոսքով՝ իրեն վերագրվող ատե­լության մասին մեկնա­բա­նություննե­րը սխալ են, քանի որ իր պայքա­րը մարդկանց դեմ չէ, այլ երև­ույթնե­րի դեմ։ Նա հիշեցրեց, որ տարի­ներ առաջ հայտա­րա­րել է, թե ներել է ինչպես Ռոբերտ Քոչարյա­նին, այնպես էլ Սերժ Սարգսյա­նին։

Սարգսյա­նը բացատրեց, որ «հաղթել Քոչարյա­նին» ասե­լով ինքը նկա­տի ունի ոչ թե անձին, այլ այն քաղա­քա­կան ուղե­գի­ծը, ըստ որի Հայաստա­նը պետք է լինի Ռուսաստա­նի ազդե­ցության ներքո։ Նրա կարծի­քով՝ Հայաստա­նը պետք է զարգա­նա առա­ջա­դեմ աշխարհի հետ համա­գործակցե­լով և չդառնա կախյալ պետություն։

Քաղա­քա­կան գործի­չը նշեց, որ իր եղբոր՝ Վազգեն Սարգսյա­նի հիմնա­կան ուղերձը Հայաստա­նի անկա­խությունն ու ինքնիշխա­նությունն էր։ Նրա խոսքով՝ հենց այդ գաղա­փա­րով էր Վազգեն Սարգսյա­նը բանա­կից անցել քաղա­քա­կա­նություն և համա­գործակցություն սկսել Կարեն Դեմիրճյա­նի հետ՝ նպա­տակ ունե­նա­լով ուժե­ղացնել Հայաստա­նի տնտե­սությունը և բանա­կը։

Սարգսյա­նի դիտարկմամբ՝ Վազգեն Սարգսյա­նը հասկա­նում էր, որ երկրի տնտե­սության զարգացման համար անհրա­ժեշտ են ներդրումներ։ Այդ նպա­տա­կով կազմա­կերպվեց սփյուռքի համա­ժո­ղո­վը Սարդա­րա­պա­տում, որտեղ բազմա­թիվ հայ գործա­րարներ պատրաստա­կա­մություն հայտնե­ցին ներդրումներ կատա­րել Հայաստա­նում։ Նրա խոսքով՝ հետա­գա­յում Վազգեն Սարգսյա­նը նաև այցե­լեց Միացյալ Նահանգներ՝ ներդրումներ ներգրա­վե­լու նպա­տա­կով։ Սակայն այնտեղ նշել էին, որ ներդրումներ հնա­րա­վոր են միայն այն երկրում, որտեղ գործում է անկախ դատա­կան համա­կարգ և չկա կոռուպցիա։

Սարգսյա­նը հիշեցրեց, որ Վազգեն Սարգսյա­նը կոռուպցիան համա­րում էր երկրի գլխա­վոր թշնա­մին և սկսեց դրա դեմ կոշտ պայքար։ Նրա կարծի­քով՝ այդ քաղա­քա­կա­նությունը չէր համա­պա­տասխա­նում որոշ արտա­քին ուժե­րի շահե­րին և կարող էր նաև դառնալ ողբերգա­կան իրա­դարձություննե­րի պատճառնե­րից մեկը։

Անդրա­դառնա­լով ներկա­յիս քաղա­քա­կան իրա­վի­ճա­կին՝ Արամ Սարգսյա­նը նշեց, որ իրա­կան ընտրարշա­վը դեռ չի սկսվել, սակայն արդեն տեսա­նե­լի է քաղա­քա­կան ուժե­րի միջև ֆինանսա­կան անհա­վա­սա­րությունը։ Նա նշեց, որ ընտրա­կան գործընթա­ցում մեծ դեր են խաղում ֆինանսա­կան ռեսուրսնե­րը, և այս մրցակցությունը վերածվել է «փողի մրցա­վազքի»։   

Սարգսյա­նը նաև քննա­դա­տեց այն հանգա­մանքը, որ քաղա­քա­կան դաշտում հայտնվում են ուժեր, որոնք, իր խոսքով, մեծ արտա­քին կապի­տա­լով են գործում։ Նա պնդեց, որ օրենքով պետք է սահմա­նա­փակվի այն կուսակցություննե­րի մասնակցությունը, որոնց ֆինանսա­կան միջոցնե­րի զգա­լի մասը արտա­քին ծագում ունի։

Քաղա­քա­կան գործի­չը օրի­նակ բերեց նաև միջազգա­յին փորձը՝ հիշեցնե­լով, որ Մարիա Սանդուն Մոլդո­վա­յում արգե­լել է որոշ կուսակցություննե­րի մասնակցությունը ընտրություննե­րին՝ արտա­քին ազդե­ցության կասկածնե­րի պատճա­ռով։ Նրա համոզմամբ՝ Հայաստա­նի իշխա­նություննե­րը նույնպես պետք է ապա­հո­վեն օրենքի գերա­կա­յությունը և ընտրա­կան գործընթա­ցում հավա­սար պայմաններ ստեղծեն բոլոր քաղա­քա­կան ուժե­րի համար։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝