Օտա­րերկրյա Օլի­գարխիան Կուսակցություն Չէ

Առա­ջի­կա ընտրություննե­րի գլխա­վոր հարցը պետք է լինի՝ արդյո՞ք Հայաստա­նը կկա­րո­ղա­նա ապա­հո­վել ժողովրդա­վա­րա­կան և մրցակցա­յին ընտրություններ։ Այդ հարցը որո­շիչ է երկրի զարգացման ճանա­պարհի համար։ Որոշ ուժե­րի մասնակցությունը ընտրություննե­րին կարող է խնդրա­հա­րույց լինել, եթե դրանք չեն գործում իրա­կան քաղա­քա­կան մրցակցության շրջա­նա­կում։  

Հովսեփ Խուրշուդյան

The Point հաղորդա­շա­րի եթե­րում «Հանրա­պե­տություն» կուսակցության խորհրդի անդամ Անա­հիտ Ադամյա­նը զրուցել է «Ազատ քաղա­քա­ցի» ՀԿ նախա­գահ Հովսեփ Խուրշուդյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում Հովսեփ Խուրշուդյա­նը վերլուծում է Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան իրա­վի­ճա­կի, ընտրա­կան գործընթացնե­րի և աշխարհա­քա­ղա­քա­կան մարտահրա­վերնե­րի վերա­բերյալ, շեշտադրում է ինքնիշխա­նության և ժողովրդա­վա­րության կարև­ո­րությունը՝ քննա­դա­տե­լով այն ուժե­րին, որոնք սպա­սարկում են օտա­րերկրյա, մասնա­վո­րա­պես՝ ռուսա­կան շահե­րը: Զրուցա­կիցնե­րը քննարկում են ժողովրդա­վա­րա­կան ուժե­րի համախմբման գաղա­փա­րը, որն անհրա­ժեշտ է ընտրություննե­րում պետա­կա­նա­մետ օրա­կարգն ապա­հո­վե­լու և նախկին «քրեաօ­լի­գարխիկ» համա­կարգի վերա­դարձը կանխե­լու համար։

Հովսեփ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ որքան շատ է քաղա­քա­կա­նացված դաշտը, այնքան դա օգտա­կար է պետության համար։ Նրա խոսքով՝ խնդի­րը այն է, որ քաղա­քա­կան ուժե­րը հաճախ իրենց ծրագրե­րի ու անե­լիքնե­րի մասին խոսում են միայն ընտրություննե­րից առաջ, մինչդեռ դա պետք է տեղի ունե­նա ամբողջ ժամա­նա­կա­հատվա­ծում՝ տարի­ներ շարունակ։ Խուրշուդյա­նը կարծում է, որ քաղա­քա­կան դաշտում պետք է գերիշխեն բովանդա­կա­յին քաղա­քա­կան տեքստե­րը, այլ ոչ թե փոխա­դարձ վիրա­վո­րանքներն ու սկանդալնե­րը, որոնք հաճախ տեսա­նե­լի են խորհրդա­րա­նում։ Նա դիտարկում է, որ նոր խորհրդա­րա­նում հնա­րա­վոր է ավե­լի մեծ տեղ հատկացվի հենց քաղա­քա­կան քննարկումնե­րին։

Խուրշուդյա­նը կարծում է, որ ընտրություննե­րի նախա­պատրաստա­կան գործընթա­ցի վաղ մեկնարկը ինքնին խնդիր չէ, քանի դեռ օրենքի խախտումներ չկան։ Նրա դիտարկմամբ՝ եթե ուժե­րը ուղղա­կիո­րեն ընտրության կոչեր չեն անում մինչև պաշտո­նա­կան քարո­զարշա­վը, ապա իրա­վա­կան խնդիր չի առա­ջա­նում։ Նրա խոսքով՝ տարբեր կուսակցություններ տարբեր ձևե­րով են կազմա­կերպում իրենց նախընտրա­կան ակտի­վությունը․ օրի­նակ՝ իշխող ուժը դա ներկա­յացնում է որպես ներքին կուսակցա­կան գործընթաց, իսկ մյուսնե­րը՝ համա­ժո­ղովնե­րի կամ նոր քաղա­քա­կան նախա­ձեռնություննե­րի ձևով։

Կարև­որ է, որպեսզի ընտրություննե­րի արդյունքում հասա­րա­կությունը ստա­նա հնա­րա­վո­րինս շատ քաղա­քա­կան բովանդա­կություն։ Միա­ժա­մա­նակ նա քննա­դա­տեց այն ուժե­րին, որոնք իր գնա­հատմամբ ձևա­կան քաղա­քա­կան նախագծեր են՝ ստեղծված ֆինանսա­կան ռեսուրսնե­րի հաշվին, ոչ թե գաղա­փա­րա­կան հիմքով։ Նա նաև քննա­դա­տա­բար անդրա­դարձավ նախկին իշխա­նություննե­րի շրջա­նակնե­րին՝ դրանք համա­րե­լով քրեաօ­լի­գարխիկ համա­կարգի մնա­ցուկներ։

Խուրշուդյա­նը կարծում է, որ առա­ջի­կա ընտրություննե­րի գլխա­վոր հարցը պետք է լինի՝ արդյոք Հայաստա­նը կկա­րո­ղա­նա ապա­հո­վել ժողովրդա­վա­րա­կան և մրցակցա­յին ընտրություններ։ Նրա դիտարկմամբ՝ այդ հարցը որո­շիչ է երկրի զարգացման ճանա­պարհի համար։ Նա ընդգծեց, որ որոշ ուժե­րի մասնակցությունը ընտրություննե­րին կարող է խնդրա­հա­րույց լինել, եթե դրանք չեն գործում իրա­կան քաղա­քա­կան մրցակցության շրջա­նա­կում։

Հովսեփ Խուրշուդյա­նը կարև­ո­րեց նաև ժողովրդա­վա­րա­կան ուժե­րի համա­գործակցության անհրա­ժեշտությունը։ Նրա խոսքով՝ վերջին հարցումնե­րը մտա­հո­գիչ են, քանի որ կա վտանգ, որ իշխող ուժից բացի այլ ժողովրդա­վա­րա­կան ուժեր կարող են չհաղթա­հա­րել խորհրդա­րան անցնե­լու շեմը։ Խուրշուդյա­նը կարծում է, որ այդ դեպքում բազմա­թիվ ձայներ կարող են փոշիա­նալ, ինչը բացա­սա­բար կազդի քաղա­քա­կան համա­կարգի վրա։ Նրա գնա­հատմամբ՝ հասա­րա­կության մեջ առկա է որո­շա­կի հիասթա­փություն իշխա­նություննե­րից, ինչի հետև­անքով անգամ դրա­կան քայլե­րը հաճախ չեն ընկալվում։ Խուրշուդյա­նը նշում է, որ հասա­րա­կության մի հատվա­ծում ձևա­վորվել է էմո­ցիո­նալ վերա­բերմունք քաղա­քա­կան առաջնորդնե­րի նկատմամբ, որի պատճա­ռով նույնիսկ հաջո­ղություններն են արժեզրկվում։

Խուրշուդյա­նը կարև­ո­րեց նաև «իրա­կան Հայաստա­նի» գաղա­փա­րի շուրջ ձևա­վորվող դիսկուրսը՝ ընդգծե­լով, որ հասա­րա­կության մի մասը դեռ շարունա­կում է ապրել միֆո­լո­գիա­կան պատկե­րա­ցումնե­րի մեջ։ Նրա կարծի­քով՝ հասա­րա­կության համար կարև­որ է իրա­կա­նության հետ առե­րեսվե­լը և ավանդույթնե­րի վերա­նա­յումը՝ պահպա­նե­լով դրանց դրա­կան կողմե­րը, բայց հրա­ժարվե­լով ձևա­կա­նությունից։

Խուրշուդյա­նը անդրա­դարձավ նաև արտա­քին քաղա­քա­կա­նությա­նը՝ նշե­լով, որ Ռուսաստա­նի ազդե­ցության թեման շարունա­կում է կարև­որ դեր ունե­նալ քաղա­քա­կան պայքա­րում։ Նրա դիտարկմամբ՝ հասա­րա­կության մեծ մասը արդեն բավա­կան լավ է պատկե­րացնում Ռուսաստա­նի իրա­կան քաղա­քա­կան դերա­կա­տա­րությունը տարա­ծաշրջա­նում և Հայաստա­նի նկատմամբ վերա­բերմունքը։

Խուրշուդյա­նը հիշեցրեց, որ Հայաստա­նի նկատմամբ արտա­քին վերա­բերմունքը երկար ժամա­նակ պայմա­նա­վորված է եղել նրա­նով, որ երկի­րը դիտարկվել է որպես Ռուսաստա­նի ազդե­ցության գոտի։ Նրա խոսքով՝ հենց այդ պատճա­ռով միջազգա­յին գործընկերնե­րը հաճախ չեն վերա­բերվել Հայաստա­նին որպես լիարժեք անկախ գործընկե­րոջ։

Հովսեփ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ 2018 թվա­կա­նի հեղա­փո­խությունից հետո հասա­րա­կության մտա­ծո­ղության մեջ տեղի է ունե­ցել կարև­որ փոփո­խություն։ Նրա խոսքով՝ «մենք ենք մեր երկրի տերը» գաղա­փա­րը դարձել է հասա­րա­կության գիտակցության կարև­որ մաս, և նույնիսկ որո­շա­կի հիասթա­փությունը չի վերացրել այդ հիմնա­րար ընկա­լումը։ ինքնիշխա­նության գաղա­փա­րը հասա­րա­կության մեջ ավե­լի խորն է ամրապնդվել հատկա­պես պատե­րազմից հետո, երբ Հայաստա­նը ստիպված էր առե­րեսվել իրա­կա­նության հետ։ Նրա կարծի­քով՝ այդ գիտակցությունը կարող է հիմք դառնալ երկրի անվտանգության և զարգացման նոր քաղա­քա­կան ուղու համար։

Անդրա­դառնա­լով տարա­ծաշրջա­նա­յին իրա­վի­ճա­կին՝ Հովսեփ Խուրշուդյա­նը նշեց, որ Հայաստա­նի շահե­րից է բխում ունե­նալ կայուն և կանխա­տե­սե­լի Իրան։ Նրա կարծի­քով՝ Հայաստա­նի համար կարև­որ է, որ Իրա­նը մնա միասնա­կան պետություն և չմտնի երկա­րատև ապա­կա­յունացման փուլ, քանի որ դա կարող է վտանգել Հայաստա­նի հարա­վա­յին հաղորդակցություննե­րը։

Խուրշուդյա­նը նաև անդրա­դարձավ ԱՄՆ‑ի և Իրա­նի հարա­բե­րություննե­րին՝ նշե­լով, որ տարա­ծաշրջա­նում տեղի ունե­ցող զարգա­ցումնե­րը կարող են ազդե­ցություն ունե­նալ ամբողջ աշխարհա­քա­ղա­քա­կան համա­կարգի վրա։ Նրա դիտարկմամբ՝ նման իրա­վի­ճակնե­րում Հայաստա­նի համար կարև­որ է պահպա­նել կայունությունը և զարգացնել բազմա­կողմ գործընկե­րություններ։

Հովսեփ Խուրշուդյա­նը եզրա­փա­կե­լով նշեց, որ ներկա­յիս աշխարհա­քա­ղա­քա­կան պայմաննե­րում Հայաստա­նի հիմնա­կան առա­վե­լությունը կարող է լինել կայունությունը և խաղա­ղության օրա­կարգը։ Նրա խոսքով՝ խաղա­ղությունը կարև­որ նախա­պայման է տնտե­սա­կան զարգացման և անվտանգության ամրապնդման համար։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝