Ընդդի­մությունը Փորձում Է Հայաստա­նը 20 Տարով Հետ Տանել

Հասա­րա­կությունը պետք է սթափ, խոհեմ հարա­բե­րություն կառուցի Ռուսաստա­նի հետ՝ հասկա­նա­լով այդ պետության բնույթն ու հեռանկարնե­րը։ Անհրա­ժեշտ է վերլուծել, թե ինչ է Ռուսաստա­նը որպես պետա­կան կառուցվածք, ինչ ապա­գա ունի և ինչ հիմքի վրա է կառուցված «Ռուսաստան թե Թուրքիա» հակադրությունը, որով հաճախ վախեցվում է հասա­րա­կությունը։ 

Հակոբ Մովսես

Լուրե­րը զրուցել է բանաստեղծ, թարգմա­նիչ Հակոբ Մովսե­սի հետ։ Զրույցի ընթացքում Հակոբ Մովսե­սը վերլուծում է Հայաստա­նի նախընտրա­կան լարված մթնո­լորտը՝ ընդգծե­լով պետա­կա­նա­կենտրոն մտա­ծո­ղության անհրա­ժեշտությունը։ Բանաստեղծը մտա­հո­գություն է հայտնում, որ ընդդի­մա­դիր որոշ ուժեր փորձում են երկի­րը հետ գլո­րել դեպի հնա­ցած բարքերն ու կաշա­ռա­կե­րության հոգե­բա­նությունը, որոնք նա բնութագրում է որպես հասա­րա­կա­կան վտանգա­վոր սիմպտոմներ։ Անդրա­դառնա­լով աշխարհա­քա­ղա­քա­կան կողմնո­րո­շումնե­րին՝ նա կոչ է անում ձևա­վո­րել խոհեմ և սթափ հարա­բե­րություններ Ռուսաստա­նի հետ՝ զերծ մնա­լով թե՛ կուրո­րեն պաշտա­մունքից և թե՛ անհիմն ատե­լությունից։

Հակոբ Մովսե­սը նշեց, որ նախընտրա­կան գործընթացնե­րի շուրջ ձևա­վորված մթնո­լորտը իրեն «շատ տխուր» տպա­վո­րություն է թողնում։ Նրա խոսքով՝ որոշ ուժեր փորձում են Հայաստա­նը վերա­դարձնել 20–30 տարի առաջվա հոգե­բա­նա­կան միջա­վայր։ Մովսե­սը կարծում է, որ խոսքը հիմնա­կա­նում նախընտրա­կան շրջա­նի թոհուբո­հի մասին է, որտեղ, ըստ նրա, երկի­րը փորձում են հետ գլո­րել նախկին տրա­մա­բա­նության մեջ։ Հակոբ Մովսե­սը դիտարկում է նաև ընտրա­կա­շառքի թեման՝ նշե­լով, որ մեղա­վոր են և՛ տվողնե­րը, և՛ վերցնողնե­րը, սակայն պետությունը պարտա­վոր է ամե­նա­խիստ պայքար մղել դրա դեմ։ Նա ընդգծեց, որ կաշառքը ոչ միայն սոցիա­լա­կան կամ քաղա­քա­կան, այլև հոգե­բա­նա­կան երև­ույթ է, որի դեմ պայքա­րը պետք է լինի «ամե­նա­դա­ժան, ամե­նա­խիստ», որպեսզի այդ երև­ույթը չվե­րա­կենդա­նա­նա հասա­րա­կության մեջ։

Ընդդի­մա­դիր ուժե­րը ոչ թե խաբում, այլ փորձում են «հիմա­րացնել» հասա­րա­կությա­նը՝ խաղա­լով պարտության թեմա­յի վրա։ Նրա խոսքով՝ հայրե­նա­սի­րա­կան հռե­տո­րա­բա­նությունը ուժե­ղա­ցել է վերջին պատե­րազմի հետև­անքով, սակայն քաղա­քա­կան շահարկումնե­րը հաճախ կառուցվում են մեղա­վորներ փնտրե­լու տրա­մա­բա­նությամբ։ Նա դիտարկում է, որ Արցախ վերա­դարձի թեման այսօր ավե­լի քիչ է օգտա­գործվում, փոխա­րե­նը՝ շեշտը դրվում է մեղադրանքնե­րի վրա, ինչը, նրա կարծի­քով, ավե­լի անազնիվ մոտե­ցում է։

Բանաստեղծը նշեց, որ ներկա­յիս քաղա­քա­կան պայքա­րը գաղա­փա­րա­կան չէ, այլ իշխա­նության համար պայքար է, որը, նրա կարծի­քով, կարող է հանգեցնել վասա­լա­կան կախվա­ծություննե­րի։ Միևնույն ժամա­նակ, Մովսե­սը ընդգծեց, որ լավ ընդդի­մություն չունե­ցող իշխա­նությունը «դժբախտ իշխա­նություն է», սակայն իր գնա­հատմամբ՝ այսօր կան ընդդի­մա­դիր անհատներ, բայց չկան հստակ քաղա­քա­կան ծրագրեր։

Հակոբ Մովսե­սը անդրա­դարձավ նաև արտա­քին կողմնո­րո­շումնե­րի հարցին՝ նշե­լով, որ «երաշխա­վո­րություն» հասկա­ցության տակ հաճախ թաքնված է աշխարհա­քա­ղա­քա­կան ընտրությունը։ Նա քննա­դա­տեց ինչպես ռուսա­մո­լությունը, այնպես էլ աճող ռուսատյա­ցությունը՝ նշե­լով, որ հասա­րա­կությունը պետք է սթափ, խոհեմ հարա­բե­րություն կառուցի Ռուսաստա­նի հետ՝ հասկա­նա­լով այդ պետության բնույթն ու հեռանկարնե­րը։ Նրա խոսքով՝ անհրա­ժեշտ է վերլուծել, թե ինչ է Ռուսաստա­նը որպես պետա­կան կառուցվածք, ինչ ապա­գա ունի և ինչ հիմքի վրա է կառուցված «Ռուսաստան թե Թուրքիա» հակադրությունը, որով հաճախ վախեցվում է հասա­րա­կությունը։

Մովսե­սը կարծում է, որ ընտրություննե­րի արդյունքը կարող է ազդել խաղա­ղության կամ լարվա­ծության վրա, քանի որ միջազգա­յին իրա­վի­ճա­կը փխրուն է, և նույնիսկ անզգույշ քայլե­րը կարող են ներքին խժդժություննե­րի հանգեցնել։ Նա նշեց, որ ավե­լի շատ վախե­նում է ներքին անկա­յունությունից, որը կարող է ստեղծվել քաղտեխնո­լո­գիա­նե­րով։

Անդրա­դառնա­լով իշխա­նություն-ընդդի­մություն հակադրությա­նը՝ Հակոբ Մովսե­սը նշեց, որ իրա­կան պայքա­րը նախկին և ներկա իշխա­նություննե­րի միջև է։ Նրա կարծի­քով՝ ներկա­յիս իշխա­նություննե­րը երկի­րը առաջ են տարել մի շարք ոլորտնե­րում և պետք է հնա­րա­վո­րություն ունե­նան շարունա­կե­լու սկսած աշխա­տանքը՝ հատկա­պես խաղա­ղության և տնտե­սա­կան զարգացման ուղղությամբ։ Միևնույն ժամա­նակ, նա չի բացա­ռեց, որ ապա­գա­յում կարող է դեմ լինել նույն իշխա­նության երկա­րատև մնա­լուն, սակայն ներկա­յումս անհրա­ժեշտ է շարունա­կա­կա­նություն ապա­հո­վել։

Մովսե­սը նաև խոսեց իշխա­նություննե­րի և քաղա­քա­ցի­նե­րի անմի­ջա­կան շփումնե­րի մասին՝ նշե­լով, որ դրա­կան է համա­րում նման բաց ձևա­չա­փը, թեև այն ունի իր վտանգնե­րը։ Եկե­ղե­ցում տեղի ունե­ցած միջա­դե­պի վերա­բերյալ նա դիտարկեց, որ երի­տա­սարդնե­րի գործո­ղություննե­րը հակաքրիստո­նեա­կան էին, սակայն նրանց նկատմամբ պետք է ցուցա­բե­րել ներո­ղա­միտ վերա­բերմունք։ Նրա խոսքով՝ նման դեպքե­րում մեղա­վոր են նաև դաստիա­րա­կությունը և հասա­րա­կա­կան քարոզչությունը, որոնք բորբո­քում են երի­տա­սարդնե­րի զգացմունքնե­րը։

Հակոբ Մովսե­սը եզրա­փա­կեց, որ հասա­րա­կությունը պետք է սթափ գնա­հա­տի իր հակա­ռա­կորդնե­րին, չվե­րա­ծի նրանց տոտե­մի կամ սարսա­փի աղբյուրի և քայլ առ քայլ կառուցի քաղա­քա­կան հարա­բե­րություններ՝ հիմնվե­լով փորձի և ռացիո­նալ հաշվարկի վրա։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝