«Ուժեղ Հայաստա­նը» Պատռեց Հայաստա­նի Քարտե­զը

Եթե քաղա­քա­կան ուժե­րի գործունեության մեջ առկա են համա­կարգա­յին կոռուպցիոն մեխա­նիզմներ, ապա դրանք պետք է արժա­նա­նան իրա­վա­կան խիստ գնա­հա­տա­կա­նի։ Պետությունը պարտա­վոր է կանխել ընտրա­կան գործընթացնե­րի նկատմամբ նման ազդե­ցություննե­րը։ 

Ռուբեն Մեհրաբյան

1inTV‑ն զրուցել է «Հանուն Հանրա­պե­տության» կուսակցության փոխնա­խա­գահ Ռուբեն Մեհրաբյա­նի հետ։ Զրույցի ընթացքում քննարկվում է Հայաստա­նի արտա­քին քաղա­քա­կան և տնտե­սա­կան արմա­տա­կան վերա­կողմնո­րո­շումը դեպի արևմտյան կառույցներ՝ Ռուսաստա­նի կողմից կիրառվող ճնշումնե­րի ֆոնին։ Տեքստի առանցքա­յին թեմա­ներն են ԱՄՆ‑ի հետ ռազմա­վա­րա­կան ներդրումա­յին համա­ձայնագրե­րի ստո­րագրումը և Եվրա­միության պատրաստա­կա­մությունը՝ տրա­մադրե­լու ֆինանսա­կան աջակցություն ու առևտրա­յին արտո­նություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկա­կան գյուղմթերքի արտա­հանման շուկա­նե­րի դիվերսիֆի­կացմա­նը և կառա­վա­րության կողմից իրա­կա­նացվող սուբսի­դա­վորման ծրագրե­րին, որոնք նպա­տակ ունեն նվա­զեցնել կախվա­ծությունը ռուսա­կան էմբարգո­նե­րից։ Ընդհա­նուր առմամբ, նյութը հիմնա­վո­րում է Հայաստա­նի ինքնիշխա­նության ամրապնդման անհրա­ժեշտությունը և քննա­դա­տում է ԵԱՏՄ շրջա­նակնե­րում Մոսկվա­յի որդեգրած պատժիչ քաղա­քա­կա­նությունը։    

Ռուբեն Մեհրաբյա­նը, անդրա­դառնա­լով Եվրա­միության կողմից Հայաստա­նին հնա­րա­վոր աջակցության մասին տեղե­կություննե­րին, նշեց, որ սա Եվրա­միության տիպա­յին արձա­գանքն է այն դեպքե­րում, երբ որևէ գործընկեր երկիր ենթարկվում է Ռուսաստա­նի տնտե­սա­կան կամ քաղա­քա­կան ճնշումնե­րին։ Նրա խոսքով՝ նման օրի­նակներ նախկի­նում եղել են նաև Մոլդո­վա­յի և Վրաստա­նի պարա­գա­յում։ Մեհրաբյա­նը դիտարկեց, որ Հայաստանն անպայման պետք է օգտվի Եվրա­միության առա­ջարկած հնա­րա­վո­րություննե­րից, սակայն չսահմա­նա­փակվի միայն եվրո­պա­կան ուղղությամբ՝ ակտի­վացնե­լով նաև այլ շուկա­նե­րի հետ համա­գործակցությունը, այդ թվում՝ ուկրաի­նա­կան և ղազա­խա­կան շուկա­նե­րում։

Նա կասկա­ծի տակ դրեց ԵԱՏՄ‑ի արդյունա­վե­տությունը՝ նշե­լով, որ եթե կազմա­կերպության ներսում գործող պայմա­նագրերն ու կանո­նա­կարգե­րը կարող են անտեսվել մեկ երկրի քաղա­քա­կան կամքով, ապա առա­ջա­նում է հարց, թե ինչ արժեք ունի այդ կառույցը։ Մեհրաբյա­նի կարծի­քով՝ անհասկա­նա­լի է, թե ինչու պետք է Հայաստա­նը շարունա­կի մնալ մի համա­կարգում, որտեղ անդամ երկրի նկատմամբ կարող են կիրառվել սահմա­նա­փա­կումներ, իսկ առա­վե­լություններ տրվել ոչ անդամ երկրնե­րին։

Քաղա­քա­կան գործի­չը հիշեցրեց վարչա­պետ Նիկոլ Փաշինյա­նի դիտարկումը, թե Ռուսաստա­նը պետք է Հայաստա­նին բացատրեր ԵԱՏՄ-ում մնա­լու օգուտնե­րը, այլ ոչ թե կիրա­ռեր ճնշման մեթոդներ։ Նրա համոզմամբ՝ ստեղծված իրա­վի­ճա­կը ցույց է տալիս, որ Հայաստա­նի համար այլընտրանքա­յին տնտե­սա­կան ուղղություննե­րի զարգա­ցումը դարձել է հրա­տապ անհրա­ժեշտություն։

Անդրա­դառնա­լով Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան իրա­վի­ճա­կին՝ Ռուբեն Մեհրաբյա­նը նշեց, որ 2021 թվա­կա­նի ընտրություննե­րից հետո Հայաստա­նի քաղա­քա­ցի­նե­րը վերա­հաստա­տե­ցին իրենց քաղա­քա­կան ընտրությունը, սակայն, նրա գնա­հատմամբ, ընդդի­մության մի մասը փաստա­ցի սպա­սարկում է Ռուսաստա­նի շահե­րը։ Նա կարծում է, որ Մոսկվան փորձում է այդ ուժե­րի միջո­ցով պահպա­նել ազդե­ցությունը Հայաստա­նի ներքա­ղա­քա­կան գործընթացնե­րի վրա։

Մեհրաբյա­նի խոսքով՝ ներկա­յումս պետությունը ստիպված է արագ արձա­գանքել ստեղծված իրա­վի­ճա­կին՝ արտա­հանման շուկա­նե­րի վերա­կողմնո­րոշման, սուբսի­դա­վորման ծրագրե­րի և նոր տնտե­սա­կան հնա­րա­վո­րություննե­րի ստեղծման միջո­ցով։ Նա ընդգծեց, որ գյուղատնտե­սա­կան արտադրողնե­րը պետք է աստի­ճա­նա­բար համա­պա­տասխա­նեցնեն իրենց արտադրանքը եվրո­պա­կան չափա­նիշնե­րին, քանի որ այդ շուկա­նե­րը երկա­րա­ժամկետ հեռանկա­րում ավե­լի շահա­վետ են։

Խոսե­լով պետա­կան սուբսի­դիա­նե­րի մասին՝ նա նշեց, որ գյուղատնտե­սության սուբսի­դա­վո­րումը համաշխարհա­յին ընդունված պրակտի­կա է։ Նրա գնա­հատմամբ՝ պետության կողմից արտա­հա­նողնե­րին աջակցե­լը բնա­կան և անհրա­ժեշտ քայլ է ճգնա­ժա­մա­յին պայմաննե­րում։

Անդրա­դառնա­լով Ռուսաստա­նի կողմից կիրառվող սահմա­նա­փա­կումնե­րին՝ Մեհրաբյա­նը դրանք բնութագրեց որպես քաղա­քա­կան ճնշման գործիք։ Նրա կարծի­քով՝ եթե որևէ կառույցում անդամ երկրի նկատմամբ նման վերա­բերմունք է ցուցա­բերվում, ապա Հայաստանն իրա­վունք ունի վերա­նա­յել իր մասնակցության նպա­տա­կա­հարմա­րությունը։

Նա խիստ քննա­դա­տեց նախկին նախա­գահ Ռոբերտ Քոչարյա­նի հայտա­րա­րություննե­րը՝ պնդե­լով, որ վերջինս մշտա­պես արդա­րացնում է Ռուսաստա­նի քաղա­քա­կա­նությունը Հայաստա­նի նկատմամբ։ Մեհրաբյա­նի համոզմամբ՝ Հայաստա­նի ներկա­յիս խնդիրնե­րի հիմնա­կան պատճա­ռը հենց արտա­քին կախվա­ծության քաղա­քա­կա­նությունն է եղել։

ԱՄՆ‑ի հետ համա­գործակցության վերա­բերյալ նա նշեց, որ Հայաստա­նի և Միացյալ Նահանգնե­րի միջև ստո­րագրված համա­ձայնագրե­րը նոր հնա­րա­վո­րություններ են բացում ներդրումնե­րի, ենթա­կա­ռուցվածքնե­րի զարգացման և առևտրա­յին կապե­րի ընդլայնման համար։ Նրա խոսքով՝ ամե­րիկյան ֆինանսա­կան կառույցնե­րի մասնակցությունը նշա­նա­կում է, որ արդեն բացվում են ներդրումա­յին և տնտե­սա­կան ծրագրե­րի իրա­կա­նացման ճանա­պարհնե­րը։

Մեհրաբյա­նը կարև­ո­րեց նաև ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոի հայտա­րա­րությունը՝ նշե­լով, որ տարա­ծաշրջա­նա­յին նոր ենթա­կա­ռուցվածքա­յին նախագծե­րը կարող են գործել անկախ քաղա­քա­կան գործընթացնե­րի դանդաղ ընթացքից և նպաստել Հայաստա­նի տնտե­սա­կան զարգացմա­նը։

Նա ողջունեց կառա­վա­րության որո­շումը՝ նոր շուկա­նե­րում հայկա­կան գյուղատնտե­սա­կան արտադրանքի արտա­հա­նումը խրա­խուսե­լու վերա­բերյալ։ Նրա գնա­հատմամբ՝ Եվրո­պա­յի, Կանա­դա­յի և Մեծ Բրի­տա­նիա­յի ուղղությամբ արտա­հանման խթա­նումը Հայաստա­նի տնտե­սության համար կարև­որ հնա­րա­վո­րություն է։

Ընտրա­կա­շառքի և իրա­վա­պահնե­րի գործո­ղություննե­րի թեմա­յին անդրա­դառնա­լով՝ Մեհրաբյա­նը պնդեց, որ եթե քաղա­քա­կան ուժե­րի գործունեության մեջ առկա են համա­կարգա­յին կոռուպցիոն մեխա­նիզմներ, ապա դրանք պետք է արժա­նա­նան իրա­վա­կան խիստ գնա­հա­տա­կա­նի։ Նա ընդգծեց, որ պետությունը պարտա­վոր է կանխել ընտրա­կան գործընթացնե­րի նկատմամբ նման ազդե­ցություննե­րը։

Խոսե­լով վերջին քաղա­քա­կան հանրա­հա­վաքնե­րի մասին՝ նա դրանք գնա­հա­տեց որպես արտա­քին քաղա­քա­կան կենտրոննե­րին ուղղված ցուցադրա­կան գործո­ղություններ։ Մեհրաբյա­նի կարծի­քով՝ Հայաստա­նի քաղա­քա­կան համա­կարգը պետք է ազատվի արտա­քին ազդե­ցություննե­րից և ձևա­վո­րի ինքնուրույն օրա­կարգ։

Անդրա­դառնա­լով Ռուսաստա­նի փոխվարչա­պետ Ալեքսեյ Օվերչուկի հայտա­րա­րություննե­րին՝ Մեհրաբյա­նը նշեց, որ դրանք հերթա­կան անգամ ցույց են տալիս Մոսկվա­յի վերա­բերմունքը Հայաստա­նի նկատմամբ։ Նրա համոզմամբ՝ եթե Ռուսաստա­նը չի ցանկա­նում աջակցել Հայաստա­նին՝ վերջի­նիս ինքնուրույն քաղա­քա­կան ընտրություննե­րի պատճա­ռով, ապա Հայաստա­նը պետք է ավե­լի վճռա­կա­նո­րեն զարգացնի սեփա­կան տնտե­սա­կան և քաղա­քա­կան այլընտրանքնե­րը։

Ամփո­փե­լով՝ Ռուբեն Մեհրաբյա­նը պնդեց, որ Հայաստա­նի առաջ ծառա­ցած մարտահրա­վերնե­րը միա­ժա­մա­նակ նաև հնա­րա­վո­րություն են՝ վերա­փո­խե­լու տնտե­սությունը, ընդլայնե­լու միջազգա­յին կապե­րը և ամրապնդե­լու երկրի ինքնիշխա­նությունը։

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝